De Hardenberg in Finsterwolde loopt als een tierelier. Marcel en André prijzen inzet grote groep vrijwilligers. 'Onvoorstelbaar wat al is bereikt'

Sinds een half jaar is De Hardenberg in Finsterwolde in handen van een vrijwilligersgroep. Tachtig onbetaalde krachten en een nieuw vrijwilligersbestuur runnen zeven dagen per week een sport- en activiteitenbedrijf dat bestaat uit een sporthal, een zwembad en een sportcafé. Er is niemand in loondienst. Bezoekers stromen binnen en subsidies worden binnengehaald, zoals goede hengelaars veel vis uit het water trekken.

Het lijkt het verhaal van een succesvolle startup. Vanuit het niets een sportbedrijf kopen en iets moois opbouwen. Getergd door de dreigende sluiting waarbij de gemeente in één klap van De Hardenberg af wilde, werd bijna het gehele dorp Finsterwolde en ook de omgeving gemobiliseerd. En hoe. Ruim zes maanden na de start is De Hardenberg een ontmoetingsplek voor verenigingen, sporters en vele anderen die onderdak hebben gevonden in het centrum.

De toeloop is ongekend. De ene na de andere bijeenkomst staat op de agenda. Recepties, wedstrijden, cursussen, partijtjes, kinderfeestjes, pub-quizzes. Het loopt als een tierelier. ,,Het eerste jaar kunnen we in ieder geval vooruit”, weten bestuursleden André Hateboer en Marcel Werkman. Ze hebben afspraken gemaakt met zwemscholen en -verenigingen uit Nederland en Duitsland. Van school- en zeemeerminzwemmen tot oefeningen van de brandweer tot groepen minderjarige vluchtelingen die van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de kans krijgen om te leren zwemmen.

Ook de sporthal wordt druk bezocht. Op de lijst van beoefende sporten staan: voetbal, volleybal, handboogschieten, pickleball, tafeltennis en judo. Scholen geven hier bewegingsonderwijs. Ruimte is er voor een groep van 25 kinderen die thuisonderwijs krijgt en regelmatig komt sporten.

Het sportcafé is het toneel van een bont gezelschap. Van vergaderende schooldirecteuren, familiefeestje, babyshowers en boekpresentaties tot lezingen van filosofen en bijeenkomsten van de Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen. ,,Het sportcafé krijgt ook steeds meer een buurthuisfunctie’’, zegt Hateboer.

Beide mannen staan zelf ook enigszins verbaasd hoe goed alles al na een half jaar loopt. Het mooiste vinden ze dat nu al is aangetoond dat er veel draagvlak is voor het in standhouden van het centrum. ,,Dat hebben we altijd gezegd, ook toen de gemeente dit wilde sluiten. Maar daar willen we niet meer aan terug denken. We creëren hier iets moois”, aldus Werkman.

Als alle achterstallig onderhoud is weggewerkt en de investeringen zijn gedaan, zijn we een kleine miljoen verder. ,,Dat is een grote verantwoordelijkheid, maar we doen het omdat behoud van een dergelijke voorziening mensen creatief, sportief, energiek en weerbaar maakt.’’

Hateboer en Werkman, de aanjagers van de vrijwilligersgroep, hebben het er maar druk mee. De agenda bijhouden en actualiseren, subsidies binnen roeien, maar vooral ook is het duo het aanspreekpunt. Maar oh wee als ze lof voor hun vrijwilligerswerk krijgen toegezwaaid. Niets daarvan. ,,We doen het met een enorm grote, gemotiveerde groep van tientallen mensen. Echt ongelofelijk, hoe snel ze zijn ingewerkt.” Heel soms moet De Hardenberg nee verkopen. ,,Er kwam een oldtimerclub die hier met 130 mensen wilde lunchen. Dat kunnen we nog niet aan. Ze zijn welkom als we ook daar klaar voor zijn.’’

Werkman staat al bekend als ‘Mister subsidie’. In korte tijd haalde hij tenminste een ton binnen voor de stichting. Geld dat broodnodig is, want ze willen het complex heel snel verduurzamen. Daarom is overal al led-verlichting aangebracht. Ook zijn er warmtepompen aangeschaft. Verder is de ‘zwembak’ geïsoleerd. Daardoor blijft het watertemperatuur redelijk op peil. Doel is om de energielasten met de helft terug te dringen’’, zegt Hateboer.

Maar het zogenaamde duurzaamheidspotje is direct na de zomer leeg, terwijl er nog veel moet gebeuren. Zoals aanschaf van zonnepanelen. En wat te denken van achterstallig onderhoud. ,,Het geld dat we in kas hebben kunnen we niet alleen besteden aan verduurzaming. Natuurlijk willen we zo groen en energiezuinig mogelijk werken. In één keer alles aanpakken lukt niet. Je moet een buffer hebben om eventuele onverwachte uitgaven te kunnen dekken.’’

Hoewel het complex in de zomermaanden dichtgaat, is er veel bedrijvigheid. Het dak gaat er af en het sportcafé wordt gemoderniseerd. Werkman: ,,We hebben een prachtige subsidie ontvangen van het VSB Fonds. Gelabeld geld dat we moeten gebruiken voor meubilair. Ze zien het sportcafé als een buurthuisfunctie. Dus we krijgen nieuwe stoelen, een prachtige lange tafel en gordijnen.” Hateboer is superblij met deze subsidie. ,,Nieuwe stoelen van stof, dubbel geïmpregneerd’’, weet hij. ,,De mensen die voor De Hardenberg hebben gestreden verdienen meer dan een houten caféstoel. Dit is geen kantine. We leggen de lat hoger.’’

De beide ‘swingmasters’ van het complex zijn nagenoeg dag en nacht bezig met De Hardenberg. ,,Onze vrouwen worden er soms wel een beetje gek van. Hoeveel tijd bestuursleden met De Hardenberg bezig zijn? Dat durf ik niet hardop te zeggen. Je wordt vijf uur in de ochtend wakker. Dan schiet je iets te binnen en krijg ik om zes uur een appje van Marcel: ben je al wakker? Aan de andere kant, het geeft veel energie. Maar dit moeten we natuurlijk nog heel lang met elkaar vol houden.”

Trots zijn ze dat verenigingen zichzelf al spontaan aanmelden om gebruik te mogen maken van het centrum. Zoals die Duitse zwemclub uit Leer. Of de volleybaldames van Drieborg. Die werken hun competitiewedstrijden af in de grote zaal. ,,Ik heb het zo ingedeeld dat er ook kleine tribunes rondom het veld kunnen staan. Dat verhoogt de sfeer. Als er meer tribunes moeten komen schaffen we die aan. Zo simpel is het. Snel handelen en goed nadenken. Dat heeft er in het verleden aan ontbroken.”

Hateboer en Werkman beseffen dat het centrum als een commercieel bedrijf moet worden geleid. ,,Wie bij ons als eerste aanklopt en betaald faciliteren wij. Heel simpel.” Daarbij stellen ze zich meedenkend, maar zakelijk op. ,,Bij slecht weer willen voetballers hier in de zaal trainen. Dan reserveren ze, maar als het toch mooi weer is blijven ze weg. Daarom zeggen we: reserveren kan, maar als je niet komt ben je je geld kwijt’’, aldus Werkman. Opvallend zijn de reserveringen van sporters die niet lid zijn van een vereniging. ,,De trend is dat zij ruimte zoeken op momenten dat het hen schikt. Dat willen we faciliteren.’’

Met grote interesse kijken ze naar de poging van de overheid om ‘de grote grijze golf’ aan het sporten te krijgen. Dit om hun gezondheid te verbeteren en de medische kosten te drukken. ,,We streven ernaar om dit desgewenst ook onder begeleiding te doen. We zijn daarover in gesprek met PrengerHoekman fysiotherapie Winschoten. Zij kunnen fungeren als sportcoaches.’’ Hateboer hoopt dat mensen die ongezond leven beseffen dat ze het tij kunnen laten keren. ,,Hier kunnen ze dicht bij huis sporten. Zoals wij vroeger op klompjes naar de sporthal gingen, kunnen zij nu naar De Hardenberg.’’

Om iedereen te kunnen ontvangen, moet het goed zitten met de veiligheid op het sportcomplex. Na een oproep hebben zestien mensen een cursus bedrijfshulpverlening gevolgd. De groep is gecertificeerd toezichthouder in het zwembad en een aantal gaat op voor een vervolgcursus: lifeguard. ,,De omgevingsdienst is hier geweest voor een eerste controle’’, zegt Hateboer. ,,We zijn met vlag en wimpel geslaagd.’’ Les hebben de vrijwilligers ook gehad in het schoonhouden van het sportcomplex. ,,We hebben een nieuwe poetsmachine aangeschaft en de firma die hem leverde heeft ons instructie gegeven.’’

Alles overziend vinden beide mannen het een hele klus om met een groep inwoners geheel op vrijwillige basis een sportcomplex in de benen te houden. Enkele dagdelen per week zijn cliënten van Cosis actief in de huishoudelijke hulp en de groenvoorziening rond het gebouw. ,,We zijn ontzettend dankbaar voor alle hulp en inzet’’, benadrukt Hateboer.

Om te laten zien wat hier allemaal gebeurt, overwegen we het hele gemeentebestuur uit te nodigen en een presentatie te geven. Dan kun je ook vertellen wat we na de overdracht met de drie ton van de gemeente hebben gedaan.’’ Hateboer denkt weleens aan het schrijven van een boek over De Hardenberg. ,,Natuurlijk weten we niet hoe ver we komen. Maar wat dit hier laat zien is dat je na een strijd iets moois kan maken. Dat is ook iets wat je een jongere generatie wil laten zien en meegeven.’’