Opgefokte gruttokuikens uit project rond 2016. Foto: Astrid Kant
Staatssecretaris Silvio Erkens (VVD) liet woensdag weten dat hij de gruttopopulatie niet wil versterken met kunstmatig uitgebroede gruttokuikens. Dat was wel het plan van zijn voorganger.
Het weidevogelseizoen is weer begonnen. De camera’s draaien alweer op het Groninger land, waarmee liefhebbers de broedende graslandvogels op de voet kunnen volgen. De kievit en de tureluur komen op beeld al voorbij, maar vogelaars hopen vooral weer op een glimp van onze kenmerkende nationale grutto. De slanke, langpotige weidevogel met een rechte snavel, bekend om zijn luidruchtige “grutto-grutto”.
Maar met deze weidevogel gaat het niet zo goed. Daarom deed staatssecretaris Jean Rummenie (BBB) van Natuur in 2025 het voorstel om onderzoek te doen naar het op grote schaal kweken van grutto’s en uit te zetten in het wild. Deze methode heet ‘headstarting’ en wordt in het Verenigd Koninkrijk ingezet om de laatste piepkleine broedpopulatie grutto’s te versterken.
Grutto in 'plasdras'-gebied. Foto: Mark Schuurman/Het Groninger Landschap
Dat zou onderdeel kunnen zijn van een lopend onderzoek door door biologen van het onderzoekscentrum BirdEyes (onderdeel van de Rijksuniversiteit Groningen). Zij gaan dit voorjaar gruttokuikens in gevangenschap uitbroeden. Twee jaar op rij leggen zij 160 eieren in broedmachines.
Waarom overleven gruttokuikens zo slecht?
Het doel daarvan is echter niet om de populatie te versterken. De biologen willen beter begrijpen waarom zoveel gruttokuikens niet goed overleven in Nederland. Wel gaven de biologen aan Rummenie aan dat ze zijn verzoek wel gelijk wilden meenemen in het onderzoek.
De nieuwe staatssecretaris Silvio Erkens (VVD) is minder enthousiast. ‘Op dit moment heb ik geen intenties om ‘headstarting’ als maatregel in te gaan zetten’, schrijft hij. Hij wil vooral inzetten op het ‘in orde brengen van het leefgebied van de grutto’.
‘Eerst landschap aanpassen’
„Dat is ook in lijn met hoe wij het zien”, vertelt vogelonderzoeker Jos Hooijmeijer van BirdEyes. „Je moet eerst het landschap aanpassen, anders heeft het uitzetten van kunstmatig gebroede vogels helemaal geen zin. Headstart is vaak iets wat je doet bij soorten die echt op uitsterven staat. Bij de grutto in ons land is dat niet aan de hand, we hebben het in Nederland nog altijd 20.000-25.000 broedparen.”
Niettemin wil hij in het lopende onderzoek nog altijd zijn best doen om antwoord te geven op de vraag van Rummenie. „Want de kuikens worden uiteindelijk wel gezenderd en losgelaten. We gaan dus zien of ze terugkomen in Nederland en zelf gaan broeden. Zo komen we erachter wat deze vogels bijdragen aan de populatie.”
Van 2015 tot 2017 werden er door Hooijmeijer en zijn collega’s ook al kuikens in gevangenschap opgekweekt door deze groep onderzoekers. Toen wilden ze onderzoeken hoe trekgedrag bij grutto’s ontstaat.
