De kippen huizen over twee verdiepingen. Foto: DvhN
Vogelgriep onder tienduizenden kippen die huizen in zeven immense, potdichte gebouwen van twee verdiepingen in Gasselternijveenschemond. Hoe wenselijk zijn dergelijke kippenfabrieken?
Een kippenfarm met de omvang van die in Gasselternijveenschemond is een uitzondering in Nederland, zegt voorzitter Kees de Jong van de LTO-vakgroep pluimveehouderij. ,,Dit is een van de grotere en mooiere bedrijven van Nederland’’, zegt hij. Hij haalt zijn schouders op over het uiterlijk van het bedrijf dat niet zou misstaan op een industrieterrein. ,,Ik zou er best naast willen wonen.’’
Volgens hem begint een beetje kippenhouderij tegenwoordig met 40.000 kippen en nam de schaalvergroting de afgelopen decennia hand over hand toe. ,,Dat kan ook niet anders wilde je je hoofd boven water houden, omdat alles duurder wordt en er concurrentie is vanuit bijvoorbeeld Brazilië en Oekraïne. Daar heb je bedrijven van 55 stallen op een rij, daar is dit bedrijf in Gasselternijveenschemond met zeven stallen een kleintje bij.’’
‘Zo’n groot bedrijf kan qua hygiëne alles uit de kast halen’
De Jong (1966) heeft naar eigen zeggen leren lopen tussen de scharrelkippen, in het pluimveebedrijf van z’n vader in Waddinxveen. Dat telde vier stallen, goed voor elk 2500 kippen. Hij nam het bedrijf over en breidde het uit met twee stallen. De 10.000 kippen van z’n vader verzesvoudigde hij. ,,De boekhouder van m’n vader kostte 15 euro per uur, die van mij 150 euro.’’ Na een brand in 2016 stopte hij met het bedrijf, werd wethouder en heeft nu een bestuursfunctie binnen LTO.
Hij denkt niet dat de omvang van de stallen van invloed is op virussen als vogelgriep. ,,Juist doordat een bedrijf zo enorm is, kan het qua hygiëne alles uit de kast halen. Je kan voor ziektedruk beter weinig grote bedrijven hebben, dan veel kleine. De tijd van Ot en Sien-boerderijen is achter de rug. Eerlijk is eerlijk: op zich vindt geen pluimveehouder die schaalvergroting leuk, die kiest daar zelden bewust voor. Het is veelal noodzaak.’’
Nederland slacht meer dan 300 miljoen kippen per jaar
Die noodzaak, zegt De Jong, is omdat de Nederlander graag kip eet: 20 kilo per persoon per jaar. Een gemiddelde kip - een vleeskuiken van 6 tot 8 weken - weegt hooguit 2,5 kilo. ,,Wij houden in Nederland op jaarbasis 300 miljoen kippen en we slachten er veel meer, omdat we ook kippen uit Duitsland, België en Noord-Frankrijk slachten. Wij eten in Nederland alleen kipfilet en een beetje kippendij. De rest van de kip gaat de hele wereld over. In China eten ze zelfs de gele poten van een kip.’’
Hij zegt dat pluimveehouders op dit moment goed verdienen, maar dat er nauwelijks mogelijkheden zijn om verder te groeien of te extensiveren. ,,Wie een stal of een uitloop wil bijbouwen, krijgt geen vergunning. Het systeem van regel- en wetgeving zet alles muurvast.’’
Wakker Dier: ‘Waarom zouden we in ons land al die dieren moeten houden?’
,,Vreselijk dat er door vogelgriep op zo’n grote schaal dieren worden doodgemaakt, dat is het toppunt van nutteloosheid’’, zegt woordvoerder Collin Molenaar van stichting Wakker Dier die zich inzet voor dierenwelzijn in de veehouderij.
Wakker Dier betreurt het dat het aantal megastallen, zoals in Gasseltenijveenschemond, nog steeds toeneemt. ,,Die gaan ten koste van dierenwelzijn, van boeren en van het milieu. Door de schaalvergroting hou je steeds minder boeren over. Hoe meer dieren een bedrijf telt, hoe minder tijd er over blijft voor individuele zorg’’, zegt Molenaar.
Volgens hem zou het aantal kippen per stal lager moeten zijn en de afstand tussen verschillende stallen groter. ,,Nog beter is om dergelijke kippenfabrieken te sluiten en op kleinere schaal kippen te houden.’’
Hoe heel Nederland dan aan zijn kippenmaal moet komen? Daar wil Wakker Dier niet direct aan tornen. Het gaat de stichting ten eerste om het stil leggen van de export. ,,Wij hanteren het cijfer van 600.000 dieren: die consumeert Nederland per dag. Daarnaast exporteren we 1,2 miljoen dieren per dag. Waarom zouden we in ons land al die dieren moeten fokken? We zijn het meest veedichte land ter wereld. Daarom zijn de risico’s op dierziektes zo groot.’’
Volgens Wakker Dier is in de afgelopen jaren bewezen dat kippen bestemd voor de supermarkt iets meer ruimte kregen en een iets langer leven. ,,De veeindustrie kan best kleinschaliger, als de consument iets meer betaalt.’’
Caring Vets: ‘Dit is een pluimveefabriek met meer kippen dan de hele gemeente Assen aan inwoners heeft’
De gevolgen van besmettelijke dierziekten zijn groot voor dieren in een grote, dichte stal, zegt dierenarts Kitty de Vries namens Caring Vets, de vereniging van dierenartsen die zich inzet voor dierenwelzijn. ,,Alle dieren worden vergast in het geval van vogelgriep. Ook bijvoorbeeld stalbranden vergen veel slachtoffers.’’
Volgens de vereniging vindt het industrieel houden van dieren veelal plaats in gesloten schuren. ,,Die vallen alleen op als ze in het nieuws komen zoals nu. Dit bedrijf in Gasselternijveenschemond is een pluimveefabriek, met meer kippen dan de hele gemeente Assen aan inwoners heeft.’’
De Vries stelt dat pluimvee in schuren van dergelijke omvang onvoldoende z’n natuurlijke gedrag kan vertonen wat slecht is voor het welzijn van de kippen. ,,Ook is er geen daglicht. Wel is het stalklimaat soms beter dan in kleinere stallen.’’
Ze zegt dat het ministerie van landbouw wil dat ‘productiedieren’ in 2040 een dierwaardig leven hebben. ,,Dat gaat niet lukken met de huidige schaalvergroting en met de plannen zoals het ministerie die beschrijft.’’
