Seniorenmakelaar Hennie Arends ( rechts ) van Actium op bezoek bij bewoonster. Foto: Harry Tielman
De woningnood kan deels worden opgelost als mensen financieel worden gestimuleerd een huis te delen.
Nu is het zo dat de gemiddelde Nederlander 53 vierkante meter woonruimte tot zijn beschikking heeft. Dat is bovengemiddeld veel in Europa. Het geldt vooral voor senioren wier kinderen de deur uit zijn. Die wonen vaak in een gezinswoning met meerdere, onbenutte slaapkamers.
Toch is het delen van woonruimte makkelijker gezegd dan gedaan. Het is volgens George de Kam, emeritus hoogleraar volkshuisvesting aan de Rijksuniversiteit Groningen, lastig om in bestaande huizen meerdere mensen onder te brengen. „Het delen van woonruimte met vreemden vinden veel ouderen onaantrekkelijk. Daar weegt het financiële voordeel niet tegenop.”
Dat is anders voor jongeren of mensen die een relatie hebben. Voor velen kan dat zelfs financieel gunstig uitpakken, maar dat geldt zeker niet voor alle groepen. Zo krijgen twee gepensioneerden die samenwonen maandelijks ongeveer 1000 euro minder AOW dan twee alleenstaanden. Voor senioren die willen samenwonen kan dat een belemmering zijn.
‘Dan komen doorstroomsubsidies in het vizier’
De Kam is er niet voor om de AOW-uitkering helemaal te individualiseren, dus dat iedereen hetzelfde maandbedrag krijgt ongeacht iemands woonsituatie. „Dan worden algemene middelen ingezet om de woningmarkt te sturen. Ik betwijfel of dat effectief is. Je kunt je beter richten op een specifieke doelgroep die je wilt bereiken.”
Dan komen doorstroomsubsidies in het vizier, waarmee mensen gericht worden aangemoedigd om te verhuizen. Maar dan zul je volgens De Kam eerst goed moeten onderzoeken welk effecten zulke maatregelen sorteren. „Anders is het weggegooid geld.”
Bij woningcorporatie Actium, die ruim 15.000 sociale huurwoningen beheert in Assen en omgeving, staat dat volgend jaar in de planning, zegt beleidsadviseur Ruben Bouwman. „Ik denk dat we daar wel naartoe gaan. We merken dat ook gemeenten erg geïnteresseerd zijn in doorstroming, vooral van ouderen. Uit onderzoek blijkt dat als een senior verhuist daar drie tot vijf verhuizingen op volgen.”
‘We gaan mensen niet dwingen om te verhuizen’
Om de doorstroming van ouderen naar een passende woning te stimuleren, heeft Actium onder meer een seniorenmakelaar aangesteld. „Zij spreekt bewoners aan met de vraag of ze nog passend wonen. Ook hebben we de campagne ‘Woont u nog fijn?’, waarmee we de dorpen intrekken. Maar we gaan mensen niet dwingen om te verhuizen.”
Ook andere financiële regelingen kunnen bewoners stimuleren om te verkassen. Zo bestaat in veel Duitse deelstaten de zogeheten Fehlbelegungsabgabe. Dat is een huurverhoging die mensen moeten betalen als hun salaris is gestegen tot boven de inkomensgrens voor het verkrijgen van hun sociale woning. Met varianten daarop wordt ook in sommige Nederlandse gemeenten geëxperimenteerd.
‘Ordinaire huurverhoging’
Zo’n regeling zou je overal kunnen invoeren, maar De Kam ziet bezwaren. Mensen worden gestimuleerd om te verhuizen, maar dan moeten ze wel de mogelijkheid hebben om binnen afzienbare tijd een passende woning te vinden. „Als dat niet het geval is, dan krijgen ze een ordinaire huurverhoging voor de kiezen zonder dat er iets tegenover staat.”
Meer heil ziet hij in een ‘verhuisbonus’. Bij veel woningcorporaties in het land wordt die al toegepast, bijvoorbeeld in stadsvernieuwingsgebieden. Oorspronkelijk bedoeld om de verhuiskosten te dekken, kan een verhoging van deze subsidie mensen ook stimuleren dat ze gaan samenwonen of een kleiner huis betrekken. De Kam: „Voor sommigen kan dat net het laatste zetje zijn.”
