Adjunct-directeur Rolf Bouwman aan de kade waar de Borkumlijn begint en eindigt. Foto: Anjo de Haan
Graaf Maximilian von Spee gaf in 1976 het startschot vanuit de Eemshaven voor de veerverbinding tussen de Noord-Groningse haven en het Duitse Waddeneiland Borkum. De toenmalige directeur van het Duitse moederbedrijf AG Ems zag perspectief in de Borkumlijn, waar 50 jaar later zo’n 400.000 gasten per jaar gebruik van maken.
Op de grens van industrie en Unesco werelderfgoed staat in de Eemshaven het kantoor van AG Ems Nederland. Het is de werkplek van adjunct-directeur Rolf Bouwman (55) en zijn medewerkers die de veerdienst tussen Eemshaven en Borkum in de benen houden: de Borkumlijn. Een halve eeuw geleden was de geboorte van deze veerverbinding. „We zijn nooit meer weggegaan en zijn het langst zittende bedrijf in de haven.”
Zoals de Eemshaven uit zijn jasje groeide en talloze bedrijven zich langs de Groningse dijk vestigden, zo werd ook AG Ems een volwassen bedrijf. Dit jaar staat het bedrijf stil bij het vijftigjarig bestaan. Passagiers kunnen tegen een gereduceerd tarief een overtocht boeken met de Borkumlijn.
De Borkumlijn vestigde zich een halve eeuw geleden als eerste bedrijf in de Eemshaven. Van ongeveer 4000 betalende passagiers in het jaar 1976, verwelkomt het bedrijf nu jaarlijks een kleine 400.000 gasten die de oversteek naar het Duitse Waddeneiland Borkum maken. Zij varen door een zeegebied dat inmiddels het predicaat Unesco Werelderfgoed heeft gekregen.
Afgelopen jaar werd een omzet van 3,5 miljoen euro genoteerd. Over winstcijfers heeft adjunct-directeur Rolf Bouwman het niet. Maar het bedrijf is volgens Bouwman kerngezond.
Vaartijd is korter
Graaf Maximilian von Spee, de toenmalige directeur van het Duitse moederbedrijf AG Ems met hoofdkantoor in Emden, zag het goed een halve eeuw geleden. De Eemshaven is ideaal als vaarverbinding naar vakantie-eiland Borkum. De reistijd is aanmerkelijk korter dan vanuit de Emder haven. „We varen vanaf de Eemshaven in 50 minuten naar Borkum. Vanuit Emden duurt de tocht ruim twee uur.”
Het is mede daarom dat op de parkeerplaats veel auto’s met een Duits nummerbord staan. Onze Oosterburen zijn ook de grootste groep die gebruikmaakt van de veerverbinding. Nederlanders komen veelal voor een dagje of lang weekend. Duitsers brengen er hun vakantietijd door.
Niet een cent subsidie had AG Ems nodig om zich in de Eemshaven te vestigen. „We hebben hier alles uit eigen zak betaald en altijd onze eigen broek opgehouden”, klinkt het vol trots uit Bouwmans mond. Op 1 mei was hij exact 36 jaar in dienst bij AG Ems. Sinds 2005 is hij adjunct-directeur, als opvolger van de overleden Jans Blok.
Ongeveer 25 miljoen heeft het bedrijf in een halve eeuw geïnvesteerd, schat Bouwman. In onder meer een terminal, parkeerterrein, kade, aanlegsteigers en kantoor.
Rolf Bouwman bij de op schaal gemaakte schip Münsterland. Foto: Anjo de Haan
Toplocatie aan de Borkumkade
Twee keer verhuisde het bedrijf. „We zitten nu sinds 2008 op deze toplocatie aan de Borkumkade. Een zogenaamde A1-locatie van waaruit we sneller op zee zijn. We hoeven niet de halve haven meer door te varen. Dat levert ongeveer een kwartier tijdwinst op.”
Waar de mensen in het eerste jaar via een houten loopplank over de dijk en via een ponton aan boord kwamen, staat er nu een moderne terminal, met kantoor en een ruime parkeerplaats.
Vanuit zijn kantoor kijkt de adjunct-directeur naar de dijk en parkeerplaats. Als er veel auto’s staan, is dat voor Bouwman een goed teken. Veel ‘blik’ betekent veel gasten. Maar mooi is ook het gezicht als containerschepen plotseling opduiken vanachter de dijk.
Het kantoor heeft bij de ingang geen moderne bel maar een scheepsbel. Twee keer aan het touw trekken en je wordt welkom geheten. In de vensterbanken staan op schaal nagemaakte schepen. Dit kantoor ademt nautische sfeer uit.
Voor de entree van de terminal staan koffers van mensen die de overtocht willen maken. Zelf sjouwen met koffers is niet nodig. De service staat voorop bij de Borkumlijn. „Indien gewenst, brengen wij de koffers zelfs naar het hotel.”
Treinverbinding naar opstappunt Borkumlijn
Om de dertig minuten stopt een trein bij het station bij de Borkumkade. Naast Hoek van Holland heeft de Eemshaven het enige buitendijkse spoor voor personenvervoer. Het is de verbinding tussen Groningen en de Noord-Groningse haven die in 2018 in gebruik is genomen. De aanleg vergde een investering van 24 miljoen euro.
AG Ems presenteert een speciale jubileum logo voor de Borkumlijn Logo: AG Ems
Treinpassagiers kunnen na een korte wandeling via de terminal de boot bereiken. Al dan niet met de fiets aan de hand. Boven de entree van de parkeerplaats hangt een bord met tweetalig opschrift: Bahnhof en treinstation. Wie naar Borkum wil, ontkomt niet aan de Duitse woorden.
Een heuse strandkorf, een geliefd meubelstuk voor Duitsers die op het witte zandstrand willen relaxen, staat naast de terminal. Om alvast in de vakantiestemming te komen. De Duitse vlag wappert naast de Nederlandse. Hier is het startpunt, vanuit Nederlands perspectief gezien, voor een buitenlandse reis. En paspoortcontrole is er nauwelijks. De marechaussee houdt weliswaar steekproeven, maar veel zijn het er niet.
De Eemshaven werd ooit als het ‘einde van de wereld gezien.’ Het was een kale vlakte, waar hazen, konijnen en reeën vrij spel hadden. „Die tijd is voorbij, hoewel: we hadden laatst een ree achter het kantoor. Dan schrik je. En in de omgeving is een wolf gesignaleerd. Maar de tijd dat de tamme konijnen en hazen hier rondliepen, is voorbij.”
Bouwman kent de verhalen over de haven waar industrie zich niet wilde vestigen. „Wij waren in 1976 pioniers. Ons bedrijf zag perspectief en dat heeft zich decennia later uitbetaald. En kijk nu rond in de haven: er wordt nog steeds gebouwd, de economische ontwikkeling is volop in gang.”
Ticketverkoop veelal digitaal
Bouwman bekent dat hij amper op het Duitse Waddeneiland Borkum komt. Je zou denken dat de adjunct-directeur een overtocht voor het uitkiezen heeft. Hij kan zo aanmonsteren op zijn ‘eigen’ passagiersschip M.S. Münsterland.
Nee dus. Hooguit twee keer per jaar maakt Bouwman de overtocht, louter en alleen zakelijk gerelateerd. Een dagje relaxen op Borkum is aan hem niet besteed. Het is niet zo dat het eiland hem niets te bieden heeft. Integendeel. Maar Bouwman kan er niet anoniem rondlopen. En dat wil hij graag in zijn vrije tijd.
Op Borkum is hij een bekende. Niet alleen voor de bewoners maar ook voor vele gasten. Die heeft hij door de jaren heen leren kennen aan de kassa voor de tickets. „We hebben veel ‘veelplegers’, die komen jaarlijks terug. Dat schept een band.”
De veerboot MS M�nsterland van rederij AG Ems dat vaart op de Borkumlijn tussen de Eemshaven en Borkum. Huisman Media
De ticketverkoop verloopt sinds de digitale inhaalslag veelal via de computer. Maar heel soms neemt Bouwman nog plaats achter de balie. Een beetje gevoel houden met de werkvloer vindt hij belangrijk. Als het moet, maakt hij desnoods de Münsterland, metplek voor maximaal 1200 passagiers en 65 auto’s, vast aan de kade. Of hij doet de handschoenen aan voor wat klusjes aan boord of op de kade.
Voor Bouwman en de ongeveer vijftien medewerkers is het hoogseizoen aangebroken. Van Pasen tot het einde van de herfstvakantie is het aanpoten. Een team van vijftien personen is wekelijks in touw. De ene dag is het drukker dan de andere. Maar er is altijd wat te doen en de veerboot vaart altijd.
Het is nu de periode dat er geld moet worden verdiend. Of zoals Bouwman het noemt; „We moeten nu spek op de ribben krijgen, want in de winterperiode is het minder druk. Maar ook in die periode varen we dagelijks uit. Wij zijn een betrouwbaar bedrijf waar je op kunt bouwen.”
Ter afsluiting heeft Bouwman nog een kritisch puntje dat hij kwijt wil. Sinds de ingebruikname van het vernieuwde Julianaplein in Groningen ontbreekt op de borden de Eemshaven. „Dat geldt voor de mensen die vanuit Friesland onze kant op komen. Het stond tot twee jaar geleden wel aangegeven, maar nu ontbreekt het. En we mogen best trots zijn op onze Groningse haven. Toch?”
Rolf Bouwman, adjunct-directeur van de Borkumljn Foto: Anjo de Haan
Tijdlijn Borkumlijn
1973 Op 7 juni wordt de Eemshaven geopend door Koningin Juliana. Met de toenmalige MS Stadt Borkum werden alleen passagiers vervoerd. Via een houten loopplank over de dijk en via een ponton kwamen de mensen aan boord. Later kwamen er nog de MSNordlicht(I), Poseidon en Rheinland(III). Ze werden ook ingezet voor de populaire „Butterfahrten”. Door veranderingen in de douanebepalingen in 1983 werd deze ‘lijn’ uit de vaart genomen. 1976 In 1976 kwam de eerste klant naar de Eemshaven: Sinds 1 mei 1976 heeft rederij AG Ems een vestiging in de Eemshaven. Het bedrijf kreeg de naam Borkumlijn. Daarmee was AG Ems het eerste bedrijf dat zich in de Eemshaven vestigde. Aan het Doekegatkanaal werd een kleine terminal gebouwd met een oppervlakte van 5000 m2. 1977 Er is in 1977/1978 geprobeerd een lijndienst op te zetten naar het Deense Esbjerg en Zweedse Göteborg. Daarvoor werd in Japan het schip MS Emsland gebouwd. Deze lijndienst was gericht op het vracht(wagen)verkeer. Door het inzakken van de economie was deze dienst geen lang leven beschoren. 1983 In 1983 werd begonnen met de voorbereidingen voor een nieuwe terminal en werd optie genomen op een terrein van 3 hectare. De nieuwe terminal werd gebouwd en vergde een investering van 6,5 miljoen gulden. 1985 De nieuwe terminal werd op 1 juni 1985 geopend door Bondspresident Richard von Weizsäcker en Prins Claus. Vanaf die dag was het niet alleen mogelijk om passagiers te vervoeren, maar ook vracht- en personenauto’s te transporteren. 1993 Vanaf 1993 werd de dienstregeling aangepast naar meer afvaarten. Ook in de wintermaanden was Borkum vanaf die tijd vanuit de Eemshaven bereikbaar. 2001 Het 25-jarig jubileum, in mei 2001, viel samen met de ingebruikneming van de catamaran MS Polarstern. 2003 Na 18 jaar blijkt de terminal niet meer toereikend vanwege de grote belangstelling voor de Borkumlijn. Er wordt bekeken wat de mogelijkheden zijn voor verplaatsing en nieuwbouw. 2007 Op 22 maart wordt in Eemshaven de eerste paal geslagen voor het nieuwe terminalterrein. 2008 Op 18 april wijdt Koningin Beatrix der Nederlanden de ‘Beatrixhaven’ in en opent de nieuwe AG Ems-terminal. Een jaar later wordt een nieuwe parkeergarage in gebruik genomen. 2015 De Borkumlijn bestaat 40 jaar. In het najaar wordt een nieuwe drijvende steiger voor de offshore-sector in gebruik genomen. 2018 De Eemshaven krijgt een spoorverbinding rechtstreeks van Groningen naar de veerbootterminal. 2026 50-jarig jubileum
