Een visdiefkuiken op het broedeiland op de Pier van Oterdum. Foto: Het Groninger Landschap
Vossen vinden steeds vaker het ‘buffet gesloten’ door meer en zwaardere stroomrasters rond de vogelbroedeilanden in de Eems en langs de Groningse kust.
Die conclusie lijkt gerechtvaardigd na het afgelopen broedseizoen. Hoewel de definitieve stand nog moet worden opgemaakt, laat de ‘predatie’ van kuikens van bedreigde zeevogels als de stern, visdiefjes en kluten dit jaar een forse terugval zien ten opzichte van voorgaande broedseizoenen.
Onder meer bij Lauwersoog, de Eemshaven, rond Delfzijl en in de polder Breebaart is de afgelopen jaren een reeks van kunstmatige eilanden aangelegd waar kwetsbare zeevogelsoorten een veilige plek vinden om hun kuikens uit te broeden en groot te brengen.
Broedeiland vol kuikens biedt rover rijkgevulde dis op zwemafstand
Althans, dat is de theorie. In de praktijk ontdekken niet alleen de vogels de nieuwe eilanden zodra die klaar zijn, maar volgen vossen en andere ‘predatoren’ op de voet. Vooral als zo’n eiland dicht onder de zeedijk ligt, vinden roofdieren vooral bij laagwater een rijkgevuld lopend buffet op korte (zwem)afstand.
Dat bleek met name vorig jaar toen op het Stern-eiland, bij de kwelder Voolhok, een vos toesloeg. In een paar nachten tijd stak vermoedelijk één en hetzelfde dier een paar keer over en snaaide liefst 250 kuikens uit de Noordse stern-kolonie die deze broedplek heeft ontdekt.
‘Stern’ was nota bene beveiligd met stroomrasters, maar kennelijk kon de kleine rover onder of over de schrikdraden heen, zegt Allix Brenninkmeijer, ecoloog in dienst van de provincie. ,,De vos is een slim dier. Als je iets verzint om ze te weren dan vinden ze toch altijd weer een weg om het te omzeilen.’’
Zwaarder stroomraster voorkomt nieuwe slachting op Stern-eiland
Na de slachting van vorig jaar werd het stroomraster versterkt en het voltage opgevoerd en dat zette volgens Brenninkmeijer zoden aan de dijk. Geen enkel stern-kuiken viel deze zomer ten prooi aan de vos. Het roofdier liet zich blijkens beelden van een cameraval nog wel enkele keren zien op het eiland, maar uitsluitend buiten het raster. ,,Daar heeft ie nog wel een paar meeuwenkuikens gepakt’’, weet de provinciaal ecoloog.
Oostelijker langs de Eems strijden ook de natuurbeheerders van het Groninger Landschap met succes tegen eier- en kuikenrovers op het broedeiland in de Breebaart-polder. Een woordvoerder geeft geen concrete cijfers over het effect van de maatregelen hangende een langjarig predatieonderzoek langs de waddenkust. Maar ook hier is de trend duidelijk dalend.
Ondertussen kampen beheerders ook nog met een heel nieuw probleem, zegt Brenninkmeijer. Het groen tiert steeds weliger op de zandplaten. Terwijl bodembroeders als sterns, kluten en ook plevieren juist een kale ondergrond prefereren waar ze gevaar vanuit de lucht of vanaf de grond kunnen zien aankomen.
Hier zijn de broedeilanden een slachtoffer van hun eigen succes, legt de ecoloog uit. ,,We hebben de bodem zo schraal mogelijk proberen te maken met een bovenlaag van schelpen, steentjes en ‘arm’ zeezand. Maar juist doordat vogels er zo massaal broeden en de boel een zomer lang de hele dag door onderschijten, ontstaat een rijke voedingsbodem voor vegetatie.’’
Om die ‘verruiging’ terug te dringen willen Groningen en Friesland samen met onder meer Rijkswaterstaat en het ministerie van LNV de komende jaren experimenteren met verschillende methoden om het groen weg te houden van de broedeilanden. In het kader van het landelijke project ‘Wij & Wadvogels’ is daarvoor subsidie aangevraagd.
Proef met aanpak van toenemende verruiging die bodembroeders wegjaagt
Het is een lastige balans: om ‘s zomers een broedplek te bieden moeten de eilanden zo hoog zijn dat ze bij vloed niet onderlopen, maar om verruiging tegen te gaan zou dat ‘s winters juist wel moeten. ,,We proberen het aan te pakken met maaien of klepelen, maar dat is een heel gedoe. In Zeeland wordt geëxperimenteerd met een laag zout over het eiland. Dat verbrandt alle groen, maar is nogal duur. Het kost tijd om een goeie oplossing te vinden.’’
