De vermoedelijk grootste midwinterhoorn van Groningen is klaar: Jan Bossen heeft nu nog meer verhaalstof

Dinsdag namelijk presenteerden hij en andere kenners van deze traditie in Veele een reusachtige midwinterhoorn. Die is met een lengte van 4,65 meter wellicht de grootste in zijn soort in de provincie Groningen. ,,En het mooie is dat je hem ook kunt bespelen, er komt een mooi zacht geluid uit’’, vertelt Bossen.

Hij is 74 jaar en gaf lang les in de jeugdinrichting Het Poortje in Groningen. Hij werd geboren in het gebied Westerwolde en woont daar nog altijd, in Vlagtwedde.

Jaren geleden wandelde hij met zijn vrouw door Veele, buurdorp van Vlagtwedde, toen hij een merkwaardig geluid hoorde. Een licht melancholisch stemmende toon, die uit de schuur van Geert Kruize kwam. Kruize, inmiddels overleden, had aan het begin van deze eeuw aan de wieg van de Giezelbaargbloazers gestaan. Een groep van inwoners van Veele en omgeving die de traditie van het midwinterhoornblazen weer nieuw leven in had geblazen.

Zo maakte hij kennis met de oeroude traditie die in zwang was in Saksische gebieden, waar Westerwolde ook toe behoorde. In de donkere tijd van het jaar werd toen op de hoorns geblazen om boze geesten te verdrijven, zo luidt een van de versies over de oorsprong. Later werd het gebruik ingelijfd door het christendom en stond het vooral in het teken van de geboorte van Christus.

Als gevolg daarvan mogen midwinterhoornblazers nu alleen maar buiten op hun instrument spelen tussen de eerste Adventszondag (dit jaar op 3 december) en Driekoningen (6 januari 2024). ,,Ons seizoen begint dus binnenkort”, zegt Bossen. ,,We zijn al lang aan het oefenen, in een schuur, dat mag wel. En we hebben we ook ons verhaal al weer op verschillende plekken verteld.’’

Want Bossen is niet alleen hoornblazer (,,Ik heb zelf vier midwinterhoorns, alle zelf gemaakt’’) maar maakt anderen ook wijzer over de traditie. Zo houdt hij de onderwijzer in hem ook levend. ,,Scholen, vrouwenverenigingen en allerlei andere organisaties nodigen ons uit om bij hen te komen en te vertellen over dit eeuwenoude gebruik. Met enkele bloazers gaan we ernaartoe en dan voer ik of Frits Koops het woord. We vertellen over de geschiedenis en laten ook het geluid van de hoorn horen. Nu nog onderdak. Binnenkort ook weer buiten.’’

Bossen vertelt het verhaal al vele jaren. ,,We krijgen uitnodigingen van organisaties uit de hele provincie maar ook daarbuiten die graag meer willen weten over het midwinterhoornblazen. Binnenkort moet ik naar Emmer-Compascuum, vorige week waren we in Nieuw Scheemda. Ik vind het mooi om ook op deze manier de traditie levend te houden.”

Maar hij geniet ook en vooral van het bespelen van het instrument en het maken ervan. Zeker van het vervaardigen van de reuzenhoorn, dat in het afgelopen jaar veel tijd in beslag nam. Met mede-bloazers Rinus Hut, Bé Glazenborg, Cor Kosmeijer en Archibald Pouwels was hij uren in de weer met het bewerken van een reusachtige tak van een conifeer, in een boerenschuur in Veele.

,,Een tak die we van een inwoner van Veele kregen. We hebben hem laten drogen, doormidden gesneden, uitgehold, weer samengeklemd en nu in de lak gezet. Waardoor hij nu klaar is en ook bespeeld kan worden. Ooit bezochten we een midwinterhoornevenement in Twente waar ze ook een grote hoorn hadden. We zeiden tegen elkaar: ‘Zo een willen we ook, en ook eentje waarop je kunt spelen’. Dat is ons gelukt.’’

Of het de grootste midwinterhoorn van Groningen is, durft Bossen niet te zeggen. Wat hij wel weet, is dat het instrument voor het eerst wordt bespeeld op 6 januari wanneer de Giezelbaargbloazers hun grote wandeling door Veele organiseren.