Biedt een eigen provinciaal energiebedrijf soelaas in de strijd tegen de groeiende energiearmoede? De provincie Groningen gaat het onderzoeken. Foto: Archief DvhN
In navolging van de gemeente Groningen stelt ook het provinciebestuur onderzoek in naar de haalbaarheid van een eigen energiebedrijf.
Een motie van de SP die daartoe oproept, haalde woensdagavond de steun van een nipte meerderheid van de Groninger Staten. De collegepartijen zijn verdeeld. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zijn tegen, hun partners GroenLinks en de PvdA willen nog voor de zomer helderheid.
De SP pleit al jaren voor een provinciaal energiebedrijf, maar kreeg tot dusver de handen daarvoor niet op elkaar. Dit in tegenstelling tot de partijgenoten in de gemeenteraad: vooral op initiatief van de SP nam de nieuwe coalitie plannen voor een eigen energiebedrijf vorig jaar op in het bestuursprogramma.
Mede dankzij ziekte en afwezigheid van een handvol Statenleden lukte het woensdagavond ineens ook bij de provincie. Op de valreep, in de allerlaatste vergadering van de huidige Staten voor de verkiezingen en met de kleinst mogelijke meerderheid: 18 voor, 17 tegen.
De SP ziet een eigen provinciaal energiebedrijf als een kans om de winsten die nu worden gemaakt bij de huidige marktprijzen, terug te sluizen naar de Groningers. Bijvoorbeeld in de vorm van compensatie voor de torenhoge energierekening, betoogde woordvoerster Joke Lesman, die waarnam voor haar door corona gevelde lijsttrekker Agnes Bakker.
Provincies en gemeenten hebben de afgelopen tientallen jaren massaal hun aandelen in de energiebedrijven verkocht en hebben daardoor nog maar weinig invloed op het beleid. Het is de SP een doorn in het oog dat energieconcerns als Essent, Vattenfall en Eneco hun prijzen niet verlagen om de consument te ontzien, of sterker: pas na zware druk afzagen van een prijsstijging.
‘Met eigen bedrijf kan winst terug naar compensatie klant en duurzame projecten’
Het mes snijdt volgens SP-woordvoerster Lesman van alle kanten. Als de provincie, liefst met de Groningse gemeenten erbij, zelf de energievoorziening ter hand neemt, heeft ze weer sturing op het beleid. En winsten die nu nog naar de concerns en hun aandeelhouders vloeien, kunnen ingezet worden voor prijsverlaging voor de klant en voor nieuwe duurzame energieprojecten.
Gedeputeerde Staten zien eigenlijk geen heil in een eigen energiebedrijf, zegt gedeputeerde Melissa van Hoorn, in weerwil van het standpunt van haar partijgenoten in de GroenLinks-fractie. Het oprichten van een handels- en distributiebedrijf is volgens Van Hoorn complex en heel duur en heeft bovendien weinig toegevoegde waarde.
Gedeputeerde Staten lopen nog niet warm: Complex en heel erg duur
Alleen al aankoop van gaat de financiële armslag van de provincie ver te boven. ,,Daar hebben wij simpelweg het geld niet voor.’’ De provincie heeft volgens haar goedkopere en efficiëntere manier om de consument te betalen met dure rekening en financieel te helpen met de overstap naar duurzame en gasvrije energie
,,Wij doen als provincie al heel veel op dit punt’’, stelt Van Hoorn. ,,Van energiecoaches die mensen thuis adviseren hoe ze hun rekening terug kunnen dringen tot het bevorderen van duurzame energieopwekking.’’ Daarbij eist de provincie bijvoorbeeld dat nieuwe zonne- en windparken voor 50 procent eigendom van omwonenden zijn, zodat de winsten ook bij hen landen.
VVD betitelt socialistische SP als ‘wolf in schaapskleren’
Voor met name de VVD en de kleine rechtse fracties is een terugkeer naar de oude ‘nutsbedrijven’ een gruwel. Het terugdraaien van de privatisering riekt naar ‘nationalisering’ van het bedrijfsleven in aloude socialistische traditie, betoogt VVD-woordvoerder Erik Jan Bennema. Hij betitelt de SP in dat verband zelfs als ‘wolf in schaapskleren’, die onder het mom van armoedebestrijding uit zou zijn op het onteigenen van bedrijven.
Maar nationalisering is nu juist níet waar het de voorstanders om is te doen, reageerde PvdA-woordvoerder Richart Joling. Groningen gaat landelijk aan kop als het gaat om energiearmoede, benadrukt hij. ,,Veel huishoudens moeten nu al kiezen: de verwarming aan óf eten. Als er een kans is dat we daar iets aan kunnen doen met een eigen energiebedrijf, dan is het op zijn minst de moeite waard dat te onderzoeken.’’
