Andries Jan Ludolphie en vrouw Monique van brood- en banketbakkerij Brans & Westers. Foto: Corné Sparidaens
Brood en banketbakkerij Brans & Westers in Oude- en Nieuwe Pekela sluit zaterdag beide winkels. Aan een familiebedrijf met een 170-jarige historie komt een einde. Noodgedwongen door personeelsgebrek. ,,We doen al weken aan rouwverwerking. Het is een verdrietige tijd.”
Het middageten is net achter de kiezen. De spaghetti is verorberd. Andries Jan Ludolphie (50) gaat op bed. ,,Ik slaap beter met een volle maag.” Het is de dagelijkse routine. Meestal gaat hij ‘s middags direct na de warme maaltijd slapen om ‘s avonds weer bij vrouw Monique en beide kinderen aan te schuiven.
Ook maar voor kort, want om een uur ‘s nachts roept het werk weer. Het vak van bakker speelt zich grotendeels in de nachtelijke uren af. Het is een manier van leven waar niet iedereen voor geboren wordt. ,,Het is de liefde voor het vak, maar het is ook een instelling”, zegt Ludolphie. ,,En wij hebben een familiebedrijf. Dat is net iets anders dan in loondienst werken.”
Volle bak op zaterdag
Aan dat familiebedrijf brood en banketbakkerij Brans & Westers komt na 170 jaar een einde. De winkels in Oude- en Nieuwe Pekela sluiten zaterdag. Noodgedwongen, want de krapte op de arbeidsmarkt doet zich ook bij Andries Jan en Monique gelden. Natuurlijk hebben ze contact gezocht met scholen, maar helaas. Veel animo is er niet voor het vak. In ieder geval niet om in de nachtelijke uren aan de slag te gaan.
Nog een keer is het deze zaterdag volle bak gaan. Als de winkels openen, heeft Andries Jan zijn werk er al opzitten. Monique en medewerkers zijn dan aan de beurt. Zij staan in de winkel en helpen de klanten. ,,Ik zal een paar zenuwtabletten slikken, want het is niet niks. Het was het familiebedrijf van mijn vader en moeder. Vanaf het moment dat we de sluiting afkondigden, zijn we eigenlijk met rouwverwerking bezig”, schetst Monique. ,,Het is een verdrietige tijd.”
De brood- en banketbakkerij Brans & Westers toen deze nog door het bakkersechtpaar werd gerund. Foto: Corné Sparidaens
Ze is geboren in het pand van de bakkerij, annex winkel. Ze woonde er vijftien jaar tot ze elders in Pekela gingen wonen. ,,Maar dit is van ons. Hier ligt onze geschiedenis. Mijn vader en moeder leven nog. Ze hebben het bedrijf mede opgebouwd. Dan doet het pijn om te stoppen Maar het is een bewuste keuze. Doorgaan heeft geen zin. Mijn man werkt al tijden tachtig, negentig uur per week. Dat is fysiek en geestelijk niet vol te houden.”
Andries Jan knikt bevestigend. ,,Maar ik mankeer niets. Ik ben nauwelijks ziek. Uiteindelijk doe je het jezelf aan.” Zelfs met een gebroken scheenbeen was hij in de bakkerij actief. Gezeten in een rolstoel en het been tot de lies in het gips ging hij aan de slag.
De machines zijn verkocht. Foto: Corné Sparidaens
Mentaal opgebrand
,,Het was de laatste tijd verstand op nul. Maar op zondag, de enige vrije dag, vernam ik het aan mijn lichaam. Zodra het dagelijkse ritme doorbroken wordt verneem je pijntjes. Dan was ik brak. Dus het is goed zo. Mijn 76-jarige schoonvader (Westers, red) heeft zijn respect voor het besluit uitgesproken. Dat doet me enorm goed, want het is toch een familiebedrijf. Maar het kan niet anders. Ik ben mentaal opgebrand.”
Zonder voldoende personeel is het aanpoten. Roofbouw plegen op je lichaam, je gezin te weinig aandacht schenken en ja, dan gaat de lol er wel een beetje af. ,,Als we een stip op de horizon hadden en er uitzicht was op betere tijden waren we doorgegaan”, zegt Monique. ,,Maar zo veel uren draaien is onverantwoord.”
,,De druk werd steeds groter. December hebben we overleefd, maar toen in januari nog geen zicht was op verbetering hebben we het besluit genomen om te stoppen. Echt superlang hebben we er niet over nagedacht. Als je geen bakkers meer kunt krijgen is het over.”
De familiegeschiedenis opruimen
De machines in de megabakkerij achter de winkel zijn verkocht. Het winkelpand en de bakkerij worden van de hand gedaan. Maar eerst moet er opgeruimd worden. ,,Je komt alles tegen. Bijvoorbeeld de kinderwagen waarmee ik nog heb gespeeld”, zegt Monique. ,,Mijn dochter wil veel spulletjes bewaren. Het is toch familiegeschiedenis. Het heeft emotionele waarde.”
De silo's voor het meel worden na zaterdag niet meer gevuld. Foto: Corné Sparidaens
Na de sluitingsaankondiging op Facebook stroomden de lieve woorden binnen. En de laatste bestellingen. ,,Er is iemand die zaterdag vijftig zakken met bruine bollen ophaalt. Weet je, er zitten zes ballen in een zak. Tel uit met hoeveel deze klant de winkel uitgaat. Ook is er eentje die 29 broden heeft besteld.”
Maandelijks werden er ongeveer 16.000 broden gebakken. ,,Ja ja, Pekelders zijn broodeters.” Niet alles verdween in Pekelder monden. Twee chauffeurs reden dagelijks ongeveer 100 kilometer om broden bij klanten af te leveren. Van Roswinkel tot Bad Nieuweschans en van Zuidbroek tot in de directie omgeving. Aan de omzet lag het niet dat het bedrijf dichtgaat.
Ik blijf oliebollen bakken in december
Oliebollen, Groninger Koek en roggenbrood. Dat maakte Andries Jan het liefst. Hij was niet zo van het banket. ,,Hij is een beetje een karakterbakker”, vult Monique aan. Dat van die liefde voor oliebollen gaat zover dat hij die speciale machine aanhoudt. Want in december gaat hij ze weer volop maken. ,,De machine produceert 5000 stuks per uur. De klanten komen van heinde en verre. Ik moet het nog met mijn nieuwe baas bespreken, maar oliebollen bakken is zo mooi.”
Want, hoewel Andries Jan tropenjaren achter de rug heeft gaat hij over enkele weken alweer aan de slag in een bakkerij. In loondienst bij bakkerij Fledderus in Hooghalen. Hij heeft het al uitgerekend. 44 kilometer heen, 44 kilometer terug. Er was direct een match met de nieuwe broodheer. ,,En ik heb voortaan een 38-urige werkweek en een vrije dag. Man, dat is voor mij vakantie.”
