Twintigers hebben het écht zwaarder dan hun ouders. 'Het is heel normaal om niet altijd gelukkig te zijn. Maar jongeren zien geluk als bewijs van succes' | twintigerskrant

Opdrachten maken voor de studie, naar college, door naar het bijbaantje, afspreken met vrienden, tijd vinden voor jezelf én dan ook nog alles zo goed mogelijk doen, daar krijgt twintiger Eline Slot weleens stress van. Roer door die cocktail een beetje faalangst en hupsakee: je kunt de druk die jongeren voelen bijna proeven.

Slot: ,,Ik heb soms het idee dat de tijd véél sneller gaat als je ouder wordt en dat een dag gewoon te weinig uren heeft.’’ Ze vindt dat er meer aandacht moet komen voor de mentale gezondheid van jongvolwassenen. ,,Ik denk dat er meer twintigers zijn die hiermee worstelen.’’

Dat denkt ontwikkelingspsycholoog Bertus Jeronimus van de Rijksuniversiteit Groningen ook. De twintigers van nu stellen zich namelijk niet aan, ze hebben het oprecht moeilijker dan voorgaande generaties. ,,Tuurlijk, ze hebben heel veel mee. Internet bestaat, gezinnen tellen relatief weinig kinderen waardoor ouders ze beter verzorgen. Maar sinds een paar jaar ligt de nadruk in de maatschappij erg op individualisering. Mensen móéten dingen bereiken en de competitie is toegenomen’’, legt hij uit. ,,Zo studeren steeds meer jongeren. Die studie moet je goed afronden en één opleiding is eigenlijk niet meer voldoende, want dat doet iedereen al. Daarnaast moet je de perfecte partner vinden, sporten, gezond leven en leuke vrienden hebben.’’

Alleen de opsomming is al vermoeiend. De afgelopen jaren namen klachten zoals depressies en angsten onder jongvolwassenen toe. Jeronimus vermoedt dat dat met die maatschappelijke ontwikkelingen te maken heeft.

,,Deze generatie is opgegroeid met de belofte dat ze kunnen worden wat ze willen, als ze maar goed genoeg hun best doen. Als dat niet lukt, dan ben je een beetje een sukkel’’, legt hij uit. Maar dat is natuurlijk niet zo. Je kunt niet alles worden. ,,Er zit verschil in waar je vandaan komt, de kansen die je krijgt en hoe je hersenen werken. De jongeren van deze generatie zien gelukkig zijn als een bewijs dat ze het hebben gemaakt. Als ze zich niet gelukkig voelen, hebben ze het idee dat ze falen en gaan ze piekeren. Daardoor kunnen mentale klachten ontstaan. Terwijl het heel normaal is om af en toe niet gelukkig te zijn.’’

Slot herkent dat gevoel wel. ,,Ik voel soms een soort druk om alles te kunnen en goed te willen doen.’’ Twintiger Anna Popken hoort ook om zich heen hoe haar leeftijdgenoten druk ervaren. ,,We moeten best veel combineren. School met een bijbaan, bijvoorbeeld. Niet dat ik heel erg afhankelijk ben van geld, maar wel als ik hierna een studie wil doen en op kamers wil. En ik wil zowel op mijn werk als op school laten zien dat ik het kan.’’

Gelukkig heeft ze het gevoel dat mensen opener zijn over het onderwerp. ,,Een klasgenoot zei vanmiddag dat zij naar een psycholoog gaat, omdat ze zich de laatste tijd zo gestrest voelt en een andere bekende heeft last van faalangst en kan dingen niet goed loslaten. Zij heeft ook hulp gezocht.’’

Het onderwerp krijgt meer aandacht. Kijk naar popster Selena Gomez, actrice Lili Reinhart en topsporter Simone Biles die openlijk hun worstelingen delen. ,,Maar in het dagelijks leven rust er een taboe op mentale stoornissen’’, denkt psychiater Hanna van Loo van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). ,,Als mensen uitvallen door een depressie wordt het anders ervaren dan wanneer iemand uitvalt vanwege een gebroken been. Je hebt bij een depressie toch sneller het gevoel dat het aan jezelf ligt. Daarbij komt dat je je geest niet meer zo goed kunt vertrouwen. Het is geen pretje als je erin zit.’’

Wie met de twintigers van nu spreekt over hun mentale gezondheid, kan niet om de afgelopen twee jaren heen. De coronapandemie, de lockdowns, het thuisonderwijs: het heeft allemaal een grote invloed gehad op het leven van die groep jongeren. Uit cijfers van het Nederlands Jeugdinstituut blijkt dat jongvolwassen door de maatregelen, meer dan andere leeftijdsgroepen, mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst ervaren.

,,Voor de pandemie was er op het gebied van mentale gezondheid niet echt iets opvallends gaande in deze leeftijdsgroep. Ja, mensen hadden wel last van psychische klachten. Maar dat was niet per se indrukwekkender dan de jaren daarvoor’’, zegt Jeronimus. ,,Aan het eind van 2021 gaf 25 procent van de jongeren aan psychische klachten te hebben. Een deel daarvan zei zelfs dat het oké zou zijn als ze de volgende dag niet wakker zouden worden.’’

Dat de maatregelen juist die groep zo hard raken, is niet zo gek, weet psychiater Van Loo. Zij werkt met Lifelines, een grootschalig onderzoeksprogramma waarbij deelnemers langdurig worden gevolgd met als doel beter te begrijpen hoe mensen gezonder oud kunnen worden.

,,In deze leeftijd is je brein volop in ontwikkeling en ben je met heel veel belangrijke ontwikkelingen bezig. Je maakt je voor het eerst een beetje los van je ouders, je breidt je sociale netwerk uit, je kiest een opleiding die gevolgen heeft voor de rest van je carrière. Daarom voel je in Groningen dat het zo’n levendige studentenstad is: juist twintigers gaan eropuit, experimenteren en proeven van het leven.’’

Als dat ineens niet kan, ontbreekt er een belangrijke stap in de ontwikkeling, vult Jeronimus aan. ,,Dat heeft consequenties. Dit is de leeftijd waarop je leert hoe je moet omgaan met andere mensen. Dat je beleefd bent tegen je baas, bijvoorbeeld. Door corona loopt deze groep een achterstand op in het opdoen van belangrijke sociale kennis. En het alleen thuiszitten is eenzaam. Meer dan wanneer je in lockdown zit met je gezin of je partner.’’

Daar komen andere vormen van onzekerheid bij. ,,Ik doe een mbo-opleiding’’, vertelt Popken. ,,Het was tijdens corona heel irritant dat je jezelf sommige dingen moest aanleren. Daar kan de school niets aan doen, maar het is wel vervelend. Sommige leerlingen ondervonden daar echt hinder van en daardoor stress.’’

Hoewel mensen veerkrachtig zijn, duurt het mogelijk even voordat de twintigers van nu weer helemaal opveren. Van Loo: ,,Als je wat ouder bent, weet je beter wat je zelf nodig hebt. Als je jong bent, moet je dat nog uitvinden. Contacten aangaan is dan heel spannend en je hebt niet zomaar weer een netwerk. De klachten worden niet zomaar weggepoetst.’’

Komt het allemaal goed met deze generatie? ,,Daarvan ben ik overtuigd’’, zegt Jeronimus. ,,Mensen zijn ontzettend weerbaar en dit is niet de eerste generatie die het moeilijk heeft. Andere generaties hadden bijvoorbeeld last van een oorlog of een recessie. Sommige generaties hebben een beetje pech. Nu moeten deze jongeren zich herpakken.’’

Van Loo is positief. ,,Ik denk dat we moeten leren van de voorgaande lockdowns. Mocht het weer nodig zijn om coronamaatregelen in te voeren, hou dan in ieder geval de scholen open. De impact van de maatregelen was echt groot. Voor je ontwikkeling is het super belangrijk om mensen te zien. Daar heb je je leven lang profijt van.’’