Kinderen rouwen nét even anders dan volwassenen. Speciale rouwmeter biedt hulp. 'Voelde je je afgelopen maand vaak alleen?'

Inschatten of een kind rouwt, is best ingewikkeld, weet onderzoeker Lonneke Lenferink. Zij doet al tien jaar onderzoek naar rouw bij volwassenen en kinderen. Kinderen uiten hun verdriet soms niet of nét even anders dan volwassenen of ze vinden het heel moeilijk om onder woorden te brengen wat ze voelen.

Sinds een paar jaar is persisterende rouw, een rouwstoornis, opgenomen in de handboeken van psychologen zoals de DSM-5 (veelgebruikt in Nederland) en de ICD (veelgebruikt in andere landen). Persisterende rouw is anders dan gewone rouw. ,,Mensen die dit ervaren lopen vast. Ze ervaren bijvoorbeeld intense eenzaamheid of kunnen het normale leven niet meer oppakken. Bij kinderen kun je denken aan signalen als geen zin hebben om met vriendjes te spelen of om naar school te gaan.’’ Dit gaat overigens niet over als het verlies vers is, maar na 12 maanden bij volwassenen en na 6 maanden bij kinderen.

Nu de rouwstoornis in de handboeken staat, is het ook nodig om dit te meten. Daar heeft Lenferink samen met andere onderzoekers de rouwmeter voor opgesteld. Die voor volwassenen staat sinds 1,5 jaar online en is al meer dan 50.000 keer ingevuld. Die voor kinderen is nieuw.

Lenferink: ,,We hebben kinderen tussen de 8 en 18 jaar laten meekijken naar de vragen. Ze moesten de vragen voorlezen en daarna hardop nadenken over hun antwoorden. Zo konden we zien of ze de vraag in één keer snapten en hoe ze die interpreteerden.’’

De rouwmeter voor kinderen bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel moet door de ouders of de verzorgers zelf worden ingevuld. Daarin staan vragen als ‘had jouw kind moeite met geloven dat opa dood is?’. Er is ook een deel alleen voor kinderen. Denk aan vragen zoals ‘voelde je je afgelopen maand vaak alleen?’. ,,We hebben in eerdere onderzoeken gezien dat volwassenen die zelf weinig klachten ervaren, de gevoelens bij hun kinderen onderschatten, en andersom. Als ze zelf veel last hebben, kunnen zij daardoor extra beschermend of overbezorgd zijn over hun kinderen.’’

De meter heeft een signaleringsfunctie. Aan het einde verschijnt op het scherm een indicatie of iemand baat zou kunnen hebbenbij professionele hulp. ,,Maar het zorgt er hopelijk ook voor dat volwassenen inzicht krijgen in de rouwverwerking van hun kind en er een gesprek over starten’’, legt Lenferink uit.

Jaarlijks worden 1,5 miljoen Nederlanders slachtoffer van een misdrijf, ongeval of ramp. Zeven procent van de kinderen jonger dan 16 jaar verliest een ouder. Nog meer kinderen verliezen een broer, zus of ander familielid. Dit betekent dat elk Nederlandse klaslokaal gemiddeld twee kinderen telt die één of beide ouders zijn verloren. ,,Heel veel mensen krijgen ermee te maken. Daarom is onderzoek naar rouw ook belangrijk’’, legt Lenferink uit.

Deze rouwmeter is bedoeld voor kinderen tussen de 8 en 18 jaar. Voor jongvolwassenen boven de 18 kan de rouwmeter voor volwassenen worden gebruikt. Voor kinderen onder de 8 is rouw meten ingewikkelder. ,,We zien dat zij heel anders omgaan met rouw. Jonge kinderen snappen nog niet goed wat de dood inhoudt of wisselen heel snel tussen emoties. Ze zijn dan op het ene moment nog heel vrolijk en het volgende moment ineens heel verdrietig.’’