Waarom botsen boten in Groningen steeds weer tegen bruggen?

Klaas Kattouw, regiocoördinator Noord-Nederland bij Schuttvaer, vindt het verrekte lastig om een eenduidige oorzaak aan te wijzen. De aanvaring bij Aduard door een Poolse schipper is de zoveelste keer in betrekkelijk korte tijd dat er in Groningen een schip onzachtzinnig in aanraking komt met een brug. ,,Het houdt maar niet op.’’

,,Dit houdt ons echt bezig’’, vervolgt Kattouw. ,,Er is meer onderzoek nodig om te weten waarom het in Groningen al zo lang herhaaldelijk mis gaat. Het is niet zo dat dit incident bij ons het gesprek van de dag is. Daarvoor gebeuren er in Nederland helaas te veel ongelukken op het water.’’ In 2019 hadden in Nederland 160 grote aanvaringen plaats met schepen.

Kattouw herinnert zich de discussie die speelde toen jaren geleden meerdere bruggen werden vervangen in Groningen. ,,Het uitgangspunt was dat ze qua vorm en architectuur moesten wegvallen in het landschap. Het was een van de punten waar grote waarde aan werd gehecht. Wij hebben toen gesteld dat je ze wel duidelijk moest kunnen blijven zien. Het zou goed zijn om te weten hoe de schippers die zichtbaarheid ervaren.’’

Het schip bij Aduard ligt niet aan de ketting. Het kan weliswaar zonder de afgehakte stuurhut zijn lading grind lossen in Sappemeer, De eigenaar van het schip wordt aansprakelijk gesteld. De schade aan de brug is geraamd op 5000 euro. De overige kosten, zoals het bergen van de auto die te water raakte, worden bij de verzekeraar geclaimd. Het schip en de bemanning zijn zonder dak in staat om te varen.

Vier jaar geleden werd door Rijkswaterstaat onderzoek aangekondigd naar de toen al vele aanvaringen. Het lek is nog niet boven water, zo valt na een nieuwe reeks van minstens tien pittige ongevallen te concluderen. Vorig jaar februari stond de brug bij Dorkwerd met elf aanvaringen in een landelijke top-5. Schepen voeren te hoog onder de brug door en maakten een verkeerde inschatting over de hoogte. ,,Het houdt maar niet op’’, zegt Kattouw.

In 2018 werd een onderzoek afgerond naar een reeks botsingen tussen schepen en bruggen in Noord-Nederland. Een van de conclusies was dat er niet één oorzaak is aan te wijzen voor de aanvaringen. Wel zei Rijkswaterstaat het aantal menselijke fouten te willen terugdringen. „We hopen een gedragsverandering te bewerkstelligen”, zei destijds Willem Wouters, nautisch adviseur van Rijkswaterstaat.

Schuttevaer stelt vast dat er landelijk gezien relatief veel ‘schadervaringen’ zijn met Oost-Europese schippers. ,,Zonder direct met de vinger te wijzen, is dat wel iets waar aandacht aan moet worden besteed’’, aldus Kattouw. ,,Wij denken dat dit in Europees verband moet worden aangepakt. Waar het om gaat, is dat iedere binnenschipper, waar hij ook vandaan komt, zich bewust moet zijn van de risico’s. De kunst is om iedereen, dus ook de mensen uit Oost-Europa te bereiken.’’

Rijkswaterstaat zegt dat er constant wordt gewerkt aan de veiligheid op het Van Starkenborghkanaal tussen Lemmer en Delfzijl. Er is 165 miljoen euro uitgetrokken om aanpassingen te plegen die de route ‘ doorgankelijker’ maken.’’ Volgens deze dienst komt 99 procent van de schepen zonder enig probleem op de plaats van bestemming.

RWS-woordvoerder Hilda Bosma laat weten dat er binnen drie weken een nieuw landelijk onderzoeksrapport ligt over oorzaken van aanvaringen en ongevallen op de Nederlandse vaarwegen. Bosma wil geen tipje van de sluier oplichten over de maatregelen die nodig zijn om de risico’s te beperken. ,,Als er iets misgaat op het Van Starkenborghkanaal is dat groot nieuws. Heel anders dan een ongeluk op de weg. Dat gebeurt ook regelmatig, maar daar staat niet elke dag de krant mee vol.’’

Volgens Rijkswaterstaat ondervonden zeventien schepen door de meest recente aanvaring hinder op de vaarweg. Over de oorzaak van het ongeval bij Aduard kan Bosma niets zeggen. ,,Daar is het nog te vroeg voor. Het onderzoek loopt nog.’’