Ex-leden in verzet tegen ‘sekte’ De Deur. Joel (31): ‘Alles was familie, tot je uitstapte’

Joel Crosby (31) uit Zwolle is de drijvende kracht achter stichting De Deur Uit. Evangeliegemeente De Deur heeft in Nederland ongeveer zestig vestigingen, onder meer in Groningen, Leeuwarden, Hoogezand en Heerenveen.

Crosby groeide op binnen De Deur en brak zes jaar geleden met de geloofsgemeenschap, die in de jaren zeventig vanuit Amerika overwaaide naar Nederland. Hij wil lotgenoten steunen die zich na hun vertrek uit de kerk verloren voelen. „Er was geen vangnet”, zegt hij. „Ex-leden blijven achter met verwarring en schaamte. Daar willen wij verandering in brengen.”

Wat begon met een Facebookgroep groeide uit tot een netwerk van ex-leden, en nu dus tot een officiële stichting. Die wil volgens Crosby bijdragen aan bewustwording rondom sektarische patronen, manipulatie, sociale uitsluiting en in sommige gevallen zelfs seksueel misbruik.

Volgens Crosby ligt het probleem bij de gesloten cultuur en gebrekkige transparantie binnen de organisatie. „Zolang je erbij hoort, is alles ‘familie’. Maar wie uitstapt, verliest in één klap zijn netwerk.”

De Deur maakt deel uit van het internationale netwerk Christian Fellowship Ministries (CFM). In een serie verhalen van De Stentor wordt gesproken van (seksueel) misbruik, dwingende controle, manipulatie en zelfverrijking. Wie afwijkt van de geldende normen, kan tijdelijk worden uitgesloten.

Volgens Crosby speelt groepsdynamiek een belangrijke rol. „In principe geldt: elk sektelid is zowel slachtoffer als dader. Want je werkt mee aan de instandhouding van het systeem. Dat maakt het ook zo lastig.” Hij voelde zich medeschuldig toen hij er nog in zat.

Crosby kreeg recent bedreigingen van huidige leden, zegt hij. „Het toont hoe weinig ruimte er is voor kritiek.” De stichting is pas kort actief en de website is nog in opbouw, maar de Zwollenaar merkt al veel belangstelling. „Ik krijg tal van berichten van mensen die hun verhaal willen delen. Sommigen zijn oud-leden, anderen zijn twijfelaars binnen de kerk.”

Ryan Schuitema (31), pastor van De Deur in Heerenveen, kent de verhalen. Maar hij vindt de kwalificatie ‘sekte’ volledig onterecht. „Dat woord roept beelden op van een autoritaire leider die mensen hun eigen wil ontneemt. Dat herken ik absoluut niet in onze kerk. Wij hebben geen lidmaatschap, mensen komen en gaan wanneer zij willen”, stelt hij. „We prediken vanuit de Bijbel. Alles wat we doen is daarop gebaseerd.”

Daarbij, zegt hij, vraagt God juist om kritisch denken: „God vraagt niet van ons om verstandeloze volgelingen te zijn. Hij zegt: heb Mij lief met heel je hart, met heel je ziel en met heel je verstand.” Als mensen moeite hebben met wat binnen De Deur wordt gepreekt, dan ligt dat volgens hem niet bij de kerk zelf: „Dan is jouw probleem misschien niet met De Deur, maar met God.”

Schuitema ziet juist veel groei binnen zijn kerk, vooral onder jongeren. „We hebben geen last van leegloop, integendeel. Veel jongeren zijn op zoek naar zingeving, zeker sinds corona. Ze hebben vragen over het leven, over God. En wij bieden een plek waar ze antwoorden kunnen vinden in de Bijbel – niet in mooie praatjes, maar in oprechtheid en duidelijkheid.”

Dat de stichting reuring veroorzaakt, is duidelijk. Crosby: „Ik zie dat mensen uit mijn vroegere gemeente mijn socialmediakanalen intensief volgen. Sommigen reageren openlijk, noemen me verbitterd of een ‘gevallen broeder’. Maar wat ik doe, doe ik niet uit wrok. Ik wil mensen beschermen tegen wat mij is overkomen.”

De stichting De Deur Uit fungeert volgens hem als verbindingspunt. Samen met Israel van Dorsten, een van de kinderen uit de beruchte sekte in Ruinerwold, en Jan van der Winden werkt Crosby tevens bij Vrijhartig, een bureau voor advies en trainingen op het gebied van dynamieken binnen sektes en gesloten gemeenschappen.

„Ik heb goede contacten met organisaties zoals Slachtofferhulp”, zegt Crosby. „Ik ben geen therapeut, maar weet wel waar mensen terechtkunnen.” Soms is dat bij een hulpverlener, soms bij de politie, soms bij een andere kerk.

De Deur telt volgens Crosby naar schatting tussen de 1000 en 2000 volgelingen in Nederland. „Veel van de zestig vestigingen zijn kleine huiskerken. Maar de impact is groot, omdat er zoveel nadruk ligt op loyaliteit en gehoorzaamheid aan het systeem.”