Bijna alle EU-landen grijpen in op prijs aan de pomp, maar Nederland niet

Bijna alle EU-lidstaten schieten de automobilist wel te hulp in het tankstation met tijdelijke subsidies, accijnsverlagingen of prijsplafonds.

Ierland kampt met een golf van protesten tegen de hoge brandstofprijzen. Een staatssecretaris is dinsdag opgestapt omdat hij toegaf dat een steunpakket, met verlaging van de accijns aan de pomp en uitstel van een klimaattaks, te karig was.

Ook bij onze zuiderburen lopen de politieke spanningen op. De Franstalige regeringspartij MR dreigt andere besluiten te blokkeren als er geen extra maatregelen worden genomen om automobilisten te beschermen. En het zuinige Duitsland heeft maandag de accijns verlaagd met 17 eurocent per liter. Tankstations in grensregio’s zien met lede ogen aan hoe iedereen omrijdt naar onze oosterburen.

Slechts vijf van de 27 EU-landen, waaronder Nederland, hebben geen rechtstreekse maatregelen genomen tegen de hoge prijzen aan de pomp. Ons land raakt daarmee steeds verder geïsoleerd. In Brussel is Nederland een van de lidstaten die zich zorgen maken over de gevolgen van al die nationale crisismaatregelen voor het gelijke speelveld voor bedrijven.

EU-kopstuk Ursula von der Leyen heeft maandag, na een speciale vergadering met alle Eurocommissarissen over de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten, laten weten dat Brussel de maatregelen beter wil coördineren „om ervoor te zorgen dat ze de interne markt niet zullen beïnvloeden”.

Maar onderhand zijn het vooral de lidstaten zónder maatregelen die uit de toon vallen en hun ondernemers benadelen.

Nederland houdt vooralsnog de rem ingedrukt als het om een ingreep op de tankprijzen gaat. Aan een accijnsverlaging wil het kabinet niet, hoogstens als de benzine en diesel nog veel duurder worden. In Den Haag wordt een fiscale ingreep aan de pomp gezien als een dure en ongerichte maatregel. Het kabinet is wel bereid de onbelaste kilometervergoeding te verhogen en de wegenbelasting voor ondernemers te verlagen.

De verschillen tussen lidstaten kunnen nog groter worden nu de Europese Commissie de staatssteunregels wil versoepelen voor bijvoorbeeld hulp aan energie-intensieve industrie, boeren, vissers en wegtransport. Het voordeel is dat er één duidelijke EU-regeling komt. Maar boeren, vissers en ondernemers profiteren alleen van die regeling als een land de steun kan óf wil betalen.

Zuinige landen als Nederland en Finland zijn voorzichtig vanwege de onvoorspelbare afloop van de crisis in het Midden-Oosten. Sommige lidstaten zitten al op het strafbankje vanwege overschrijdingen van de Europese begrotingsregels en hebben simpelweg geen ruimte om de teugels te laten vieren. Desondanks pakken sommige van die landen nu flink uit met steunpakketten.

Voor de dekking gebruiken lidstaten verschillende mogelijkheden. Vooral de inzet van extra btw-inkomsten aan de pomp wordt gebruikt voor de financiering van tijdelijke accijnsverlagingen. Andere regeringen kijken ook naar extra belastingen voor oliemaatschappijen of nieuwe taksen. Zo introduceert Griekenland een nieuwe casinobelasting.