Internet en social media geen ‘fijne plek’ meer voor raadsleden. ‘Van achter een toetsenbord zien mensen niet dat ik óók een mens ben’

‘Als ik je voor de auto krijg, rem ik niet.’

‘Fascist!’

‘Ze zouden jullie allemaal op moeten knopen!’

De satirische website De Speld schreef het onlangs nog pijnlijk treffend: ‘Op woensdag 18 maart kun jij kiezen welke dorpsgenoten je de komende jaren graag bedreigd ziet worden’. Ook in Noord-Nederland kunnen lokale volksvertegenwoordigers erover meepraten.

Ondervonden ze bedreigingen niet aan den lijve, dan kennen ze legio voorbeelden van collega’s die worden uitgekafferd. Een steeds groter wordend deel van de nare berichten ontvangen ze online, in de mail of via social media.

Dit voorjaar stuurde marktonderzoeker Enigma Research in opdracht van DVHN alle gemeenteraadsleden in Drenthe en Groningen een vragenlijst: bijna de helft van de lokale politici geeft aan te kampen met bedreigingen, scheldpartijen of lelijke verwensingen.

Een kleine 5 procent van de raadsleden die de vragenlijst invulde, geeft aan te worden beveiligd. Individuele raadsleden willen niet ingaan op de vraag of ze worden beveiligd. Maar of ze nare berichten krijgen? Zeker.

„Het maakt dat de lol er afgaat”, verzucht Robart de Jong, raadslid voor Hart voor Emmen. Hij ontving privé doodsbedreigingen, maar ook in de mailbox van de partij komen soms gitzwarte berichten binnen. „Die toetsenbordridders vergeten dat ik óók een mens ben. Dat er een gezin achter mij staat. Sommigen gaan er makkelijk mee om, maar ik heb soms weleens moeite dit een plekje te geven.”

In Emmen gaan volgens de DVHN-enquête vier op de vijf raadsleden gebukt onder online wangedrag. „Soms lusten de honden er echt geen brood van”, vertelt Emmer VVD-voorman Patrick de Jonge. „Omdat we een landelijke partij zijn, krijgen we ook veel via die band naar ons hoofd. En meestal is het anoniem. Daar kun je vaak helemaal niets tegen doen. Het is voorgekomen dat we accounts hebben geblokkeerd, terwijl we daar normaal helemaal niet voor zijn.”

Verschillende raadsleden in Emmen deden melding van bedreigingen bij burgemeester Eric van Oosterhout, die het volgens de melders allemaal erg serieus neemt. Ook in andere plekken nemen burgemeesters dergelijke incidenten hoog op.

Anita de Rijke van Leefbaar Assen ligt er soms wakker van, moet ze toegeven. „Wat als iemand mij daadwerkelijk komt opzoeken?” Ze werd onder meer uitgemaakt voor ‘fascist’. „Ze gaan ver, ook op de persoon”, merkt De Rijke. „Het is zo krom. Want als raadslid wil je juist heel benaderbaar zijn. Maar het lijkt alsof je daar soms ook de dupe van wordt.”

De fractie van GroenLinks in Emmen kreeg onder meer een mail waarin iemand vond dat iedereen binnen de partij ‘moest worden opgehangen’. Dergelijke berichten komen in golven, ziet fractieleider Bernadette van de Woude. „Bijvoorbeeld over Zwarte Piet of windmolens. Dan loopt het vaak wat op.”

Uit de vragenlijst blijkt dat verschillende politici zijn gestopt met social media of terughoudender zijn geworden in wat ze online plaatsen. Toch zegt meer dan driekwart van de raadsleden niet om die reden te overwegen te stoppen. Zo stelt VVD’er De Jonge bijvoorbeeld dat ‘hij wel wat gewend is’. „Maar voor iedereen kan een boodschap anders overkomen. Nieuwe kandidaten worden er sneller door overvallen. Zij denken dan soms: waar begin ik aan?”

Maar wat vooral op de zeef blijft liggen, is ongeloof. Robart de Jong: „Ik zit in de raad omdat het een uit de hand gelopen hobby is. Hiervoor offer ik tijd op die ik ook aan mijn gezin had kunnen besteden. Dat je dit er dan soms voor terugkrijgt, is gekmakend. Tegelijkertijd houd ik mij vast aan mensen die het goed vinden wat ik doe. Die zijn er ook genoeg.”