Emmen op zoek naar nieuwe plekken voor Oekraïners. ‘Niet zomaar voorhanden’

Nu wonen Oekraïners op vier locaties in Emmen. Ruim 400 in de oude ambachtsschool aan de Weerdingerstraat, dik 300 in voormalig hotel Giraf, 170 in een schoolgebouw aan de Angelsloërdijk en ruim 80 in vakantiehuisjes op Parc Sandur. Ook wonen er nog ongeveer 100 mensen bij particulieren in de gemeente.

Hoewel Emmen volgens afspraak in principe voor 1250 plekken moet zorgen, heeft de gemeente al de handen vol aan de dik duizend bedden, die meestal bezet zijn. Wat betreft burgemeester en wethouders is dat voorlopig de max.

De grootste locatie aan Weerdingestraat, naast het station, had eigenlijk eind dit jaar leeg moeten zijn. Ontwikkelaar Brands uit Emmen wil op de plek van de voormalig ambachtsschool aan de slag met woonstudio’s, woningen, een stadstuin en horeca. Dat project gaat nu later van start, waardoor Oekraïners er een jaar langer kunnen blijven.

Die noodgreep geeft even adempauze maar niet veel meer dan dat. Nederlandse gemeenten moeten tot maart 2028 vluchtelingen uit Oekraïne bescherming bieden, waardoor Emmen de 400 plekken moet vervangen.

„En dat hebben we niet zomaar voorhanden’’, vertelt wethouder Raymond Wanders over die zoektocht. „Op grote locaties op bedrijventerreinen zit je al snel ondernemers dwars en opvang in woonwijken vergt weer veel van buurten.”

Wanders ziet meer in meerdere kleinschaliger locaties dan opnieuw één groot pand. Hij denkt ook aan zogenoemde zelfredzame woonvormen in buurten en dorpen. Maar voor dat soort experimenten wil hij wel eerst duidelijkheid uit Den Haag. Dat ontbrak de afgelopen tijd volledig, stelt Wanders.

,,De ene minister van het gevallen kabinet wilde statushouders de azc’s uit hebben terwijl haar collega geen woningen beschikbaar wilde stellen. Nu hebben we plots te maken met drie bestuurders vanwege een Haags compromis. De ellende van besluiteloosheid komt altijd op het bordje van gemeenten.’’

In zijn zoektocht naar nieuwe locaties wil Wanders weten waar hij aan toe is: „Ik wil wel duidelijkheid over opvang en niet voor verrassingen worden gesteld door veranderende spelregels. Ik wil het hele verhaal kunnen vertellen als we ergens aan gaan beginnen.”

De gemeentebestuurder vindt dat mensen tegen elkaar uitgespeeld worden, niet alleen waar het gaat om wonen maar ook om werken. „Die ongelijkheid tussen mensen heeft ons juist in de ellende gebracht. Voor arbeidsmigratie bestaat er een bonus, Oekraïners mogen hier zo aan de slag en vluchtelingen hebben juist een werkvergunning nodig.’’

Wanders, ook lijsttrekker van de PvdA bij de raadsverkiezingen volgend jaar, heeft niet de illusie dat gezinnen uit Oekraïne snel terugkeren naar hun thuisland. „De oorlog duurt voort. Ik snap dat mensen hier nog wel even blijven. Er zijn kinderen hier geboren. Aan de andere kant zegt Zelensky terecht dat ze daar niet vechten voor een leeg land straks.”

Volgens de gemeente Emmen verloopt de opvang op de vier huidige plekken naar wens. „Natuurlijk is er weleens wat gedoe als er honderden mensen op elkaars lip zitten, wat dat betreft zijn het net Nederlanders”, zegt Wanders. Het gerucht uit de buurt dat er in het voormalig hotel aan de Van Schaikweg ook vluchtelingen uit andere landen worden opgevangen wil hij uit de wereld helpen. „Mensen kunnen er best iets anders uitzien dan ‘typisch-Oekraïens’ omdat ze oorspronkelijk uit andere landen komen, maar de screening is streng.’’

De gemeente wil sowieso voorkomen dat er scheve gezichten ontstaan tussen bewoners en opgevangen Oekraïners in de buurt. Oekraïners betalen volgens Wanders terecht een eigen bijdrage aan de opvang, dat rechtstreeks naar de Haagse kas gaat. Wel houdt de gemeente, net als commerciële verhuurders, een aardige zakcent over per bed. „Die miljoenen moeten terug naar de samenleving en investeren we dus in grote projecten zoals de Greenwise Campus in de oude busremise en in het sneller bouwen van betaalbare woningen.’’