Eline Vedder in de lege stal. De koeien zijn weg. ,,We dreigden in de rode cijfers terecht te komen." Foto: Wilbert Bijzitter
Na 2,5 jaar heeft Eline Vedder uit Ruinerwold de Tweede Kamer vaarwel gezegd. Het was een roerige periode met emotionele debatten, online-haat, bedreigingen en zelfs deep-fake pornovideo’s. „Dat is de lelijke kant van Den Haag.”
In de grote leefkeuken van haar boerderij rommelt Eline Vedder met het koffieapparaat. Ze wil cappuccino zetten voor haar gast. „Maar ik drink zelf nooit koffie. Ook bijna geen thee trouwens. Ik hou niet zo van warme dranken.”
Als ze hoort dat er twee cupjes in het apparaat moeten, een witte en een bruine, komt er een prima cappuccino op tafel. Een witte poes bekijkt het tafereel op veilige afstand. Manlief is ergens in de stal aan het werk.
Het uitzicht vanaf de keukentafel is bijna eindeloos. Rondom de boerderij in Ruinerwold overheerst het groen van de weilanden. In de verte razen auto’s over de A32 en doemt de skyline van Meppel op.
‘Mam, wanneer ga je nu stoppen?’
Het is pas sinds kort dat ze weer fulltime in haar thuishaven Ruinerwold vertoeft. Als Tweede Kamerlid voor het CDA leefde ze 2,5 jaar lang op twee plekken. Doordeweeks in het hectische Den Haag, in het weekend thuis op de boerderij.
Hoewel het daar ook nooit rustig was. Het melkveebedrijf draaide gewoon door en er is altijd wat te doen. En dan was er natuurlijk ook nog de zorg voor het gezin, haar man Alben, dochter Maartje (16) en zoon Gijs (13). „Het was altijd moeilijk om op maandag weer in de auto te stappen. ‘Mam, wanneer ga je nu stoppen? Want ik wil niet dat je naar Den Haag gaat’, zei mijn zoontje dan.”
‘Traantje weggepinkt met z’n tweeën’
Nu zijn de graslanden leeg en is het geloei van koeien verstomd. Op de laatste donkere vrijdag van november werden de laatste veertien stuks melkvee opgehaald door een collega-veehouder. Net als veel andere boeren, zagen de Vedders geen andere uitweg meer dan te stoppen met hun melkveebedrijf.
„Op die ochtend ging mijn man Alben zoals altijd nog gewoon melken en nog een keer voer aanschuiven. Ik was daar ook bij. Vervolgens werd eerst een deel van de koeien opgehaald en ‘s middags de tweede helft. Daarna hebben we met z’n tweeën een traantje weggepinkt in de stal.”
De kinderen waren daar niet bij. „Nee, die waren op school. Gijs is voordat hij naar school ging nog wel even in de stal geweest om te kijken. Goed idee, zei ik. Want als je terugkomt van school, zijn ze er niet meer.”
Na die vrijdag werd het heel stil op de boerderij. „Dat is heel raar”, zegt Eline Vedder. „Ik merk het vooral aan mijn man. Die is al sinds dat hij kan lopen gewend dat het ritme van de dag wordt bepaald door de koeien. Nu zijn ze er niet meer, dus nu heeft hij zelf ook helemaal geen ritme meer. Geen houvast.”
Eline Vedder: ,,We kunnen gelukkig wel op de boerderij blijven wonen." Foto: Wilbert Bijzitter
In overtreding
Het melkveebedrijf in Ruinerwold behoort tot één van de duizenden zogenoemde PAS-melders in Nederland. Deze ondernemers, veelal agrariërs, deden tussen 2015 en 2019 een melding onder het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dit programma was bedoeld om stikstofuitstoot te verminderen en tegelijkertijd economische ontwikkeling mogelijk te maken.
Door een uitspraak van de Raad van State werden alle PAS-meldingen echter in één klap juridisch ongeldig. Veel boerengezinnen zitten sindsdien met de handen in het haar. Ze zijn formeel in overtreding met de stikstofuitstoot, kunnen niet worden gelegaliseerd, mogen hun bedrijf niet uitbreiden en banken willen geen investeringen meer financiëren vanwege de risico’s op een faillissement.
„Wij zijn PAS-melder geworden dankzij een geplande uitbreiding van het bedrijf die er uiteindelijk nooit is gekomen”, legt Vedder uit. Toen Europa geen uitzondering meer toestond voor Nederlandse boeren om alle mest uit te rijden op eigen land, stapelden de problemen zich op voor het melkveebedrijf van Eline en Alben.
Camper en caravans
„We dreigden in de rode cijfers terecht te komen. Elk jaar gingen er koeien af, om het mestoverschot terug te dringen. Maar dan heb je ook minder inkomsten aan melk. Als je 30.000 euro per jaar moet betalen om mest af te voeren, dan kom je op den duur op een punt dat het niet meer rendabel is. We hebben ook geen bedrijfsopvolgers. Onze kinderen willen geen boer worden. Dan is stoppen de enige keuze.”
Dus liggen er andere plannen voor de toekomst. De koeienstal wordt omgebouwd tot camper- en caravanstalling. Het overgrote deel van het land wordt verkocht. Dat ligt binnen de gemeentegrenzen van Meppel en die gemeente heeft er een voorkeursrecht op gevestigd.
„Geen idee wat Meppel met de grond van plan is”, zegt Vedder, „maar we gaan binnenkort maar eens met de gemeente praten. Wij kunnen gelukkig wel op de boerderij blijven wonen. Die staat op grond van gemeente De Wolden.”
Bikkelhard buffelen in CDA-fractie
Het is niet de enige verandering in het leven van Vedder en haar gezin. Ze stopte onlangs als Tweede Kamerlid van het CDA. Op 17 december wordt ze (opnieuw) geïnstalleerd als Statenlid in het Drents Parlement.
Die 2,5 jaar in Den Haag zijn haar niet in de koude kleren gaan zitten. Het was bikkelhard buffelen in een fractie met slechts vijf Kamerleden. Lange werkdagen, veel onderwerpen in portefeuille. „Henri Bontenbal zei het ook nog bij onze laatste fractievergadering in de oude samenstelling: ‘Dit hadden we waarschijnlijk niet veel langer volgehouden.’ Het kwam weleens voor dat er drie debatten tegelijk waren die ik moest volgen. Dat ging natuurlijk niet.”
Vinnig debat met Caroline van der Plas
Ondertussen was er de spanning thuis. Een tobbend boerenbedrijf, de gedwongen inkrimping van de veestapel. Van ooit 95 stuks melkvee naar uiteindelijk 0. Gevoelsmens als ze is, torste ze die zorgen ook mee naar Den Haag.
Wie herinnert zich niet het vinnige debat met BBB-voorvrouw Caroline van der Plas over mestderogatie, toen Eline Vedder het ineens te kwaad kreeg achter het spreekgestoelte? Ze nam een slokje water, slikte even en verzuchtte toen terloops: „Ik ben eerder gewend aan werken, niet zo veel aan praten.”
Die opmerking schoot echter compleet in het verkeerde keelgat bij Van der Plas. Zij merkte briesend op dat er in de Tweede Kamer ook keihard werd gewerkt. Door Kamerleden, door fractiemedewerkers, door bodes en ambtelijk personeel.
Eline Vedder schiet vol tijdens een debat met BBB-fractievoorzitter Caroline van der Plas in de Tweede Kamer. Foto: ANP/Bart Maat
Het was een tikkeltje onhandige uitlating van Vedder, maar zoals Van der Plas het uitlegde had ze het helemaal niet bedoeld. De Drentse dacht achter de microfoon ineens aan thuis. „Ik zag mezelf tussen de koeien staan en toen dacht ik ineens: oh shit, over een jaar zijn ze er niet meer.”
Dus kwamen de tranen. En dat overkwam haar wel vaker in haar werk als volksvertegenwoordiger. „Ik vind het niet moeilijk om te laten zien wanneer dingen me raken”, zegt ze. „Sterker nog, ik vind dat ik dat moet doen: mijn kwetsbare kant laten zien. Er moet eigenlijk meer ruimte komen voor kwetsbaarheid in de politiek, vind ik. Het is geen schande om te zeggen dat je iets niet weet of ergens mee worstelt.”
Het zou beter zijn voor het aanzien van de politiek, meent Vedder, dat er een cultuur heerst waarin fouten maken mag en deze ook ruiterlijk worden erkend. „Want hoe zou het zijn gegaan met de toeslagenaffaire als wij politici eerder hadden toegegeven dat we iets verkeerd deden? Dan was het waarschijnlijk minder uit de hand gelopen.”
„Of Caroline van der Plas en ik elkaar vaak in de haren vlogen? Nou, ik niet. Caroline vloog mij steeds in de haren!” Dikke vriendinnen werden de Drentse en de Overijsselse dan ook niet. „Nee, ik had heel weinig contact met haar. Terwijl de band met een groot deel van de collega’s in de landbouwcommissie juist heel hecht was. We gingen regelmatig met elkaar lunchen of dineren rond debatten. Of een drankje doen na afloop. We hebben zelfs een keer karaoke gedaan met z’n allen in Nieuwspoort.”
Online haat
In de debatten mag er best vuurwerk zijn af en toe, vindt Vedder. Zolang het maar over de inhoud gaat en niet om het spelen van politieke spelletjes. „Maar dat was helaas wel vaak zo. Alles is beeldvorming naar buiten toe. Dan word je als mede-indiener van een motie ineens van diezelfde motie afgekieperd, omdat een grote coalitiepartij er als enige onder wilde staan. Daar werd ik soms zo chagrijnig van!”
Hoewel ze daar maar niet aan kon wennen, was dat wel de Haagse mores. Ze moest er maar mee dealen. Maar de keerzijde van de politiek bevindt zich buiten de glazen stolp van Den Haag, zo ontdekte ze op pijnlijke wijze. Op social media ging ze geregeld door de mangel vanwege haar opvattingen. Maar de online haat bleef niet tot haar beperkt, het raakte soms ook haar gezin.
Dat is de lelijke kant van Den Haag. Toen ben ik ook gestopt met social media
„Ik weet nog dat ik mei 2024 een succesje had geboekt. Het lukte me om een pot van 63 miljoen euro, die dreigde in de algemene middelen te verdwijnen, te behouden om jonge boeren te ondersteunen. Yes! Ik was daar hartstikke blij mee, zo vlak voor het meireces. Ik kijk op X en het eerste dat ik zie is een bericht van iemand die schrijft: ‘Jouw man moet jou met een stok het huis uitslaan’.”
Ze smeet haar telefoon door de kamer van kwaadheid. „Dat is de lelijke kant van Den Haag. Toen ben ik ook gestopt met op social media te kijken.”
Landbouw hervormen
Mede dankzij de inbreng van Eline Vedder veranderde het CDA van koers in het dossier landbouw. Niet langer defensief denken en de kop in het zand steken, maar daadwerkelijk proberen om de landbouw te hervormen. Want dat moest. Zelfs als dat zou leiden tot vermindering van de veestapel of uitkoop van agrarische bedrijven. „Ik was en ben daar oprecht trots op, dat we als CDA die draai hebben gemaakt. Problemen oplossen in plaats van weg te kijken.”
Eline Vedder: ,,Zo vaak politie op de weg ineens, dat viel natuurlijk ook de kinderen op." Foto: Wilbert Bijzitter
Maar die politieke ommezwaai werd haar niet in dank afgenomen. In een besloten Facebook-groep van Farmers Defence Force riep iemand op om naar Ruinerwold te gaan, ‘de koeien weg te halen en naar de slacht te brengen.’ „Zo van: als jij vindt dat het aantal dieren moet verminderen, dan beginnen we wel met jouw koeien.”
In de weken daarna reed de politie vijf keer per dag langs hun boerderij om een oogje in het zeil te houden. „Je ziet hier het verkeer al van ver aankomen. Zo vaak politie op de weg ineens, dat viel natuurlijk ook de kinderen op. Dan stopten de agenten even. Staken ze een duimpje op: alles oke? En dan gingen ze weer.”
Deepfake pornovideo’s
Ze werd ook het slachtoffer van doxing. Haar adres werd gedeeld op internet en via whatsapp, net als haar mobiele nummer. „Mijn telefoon rinkelde de hele nacht. Dat ding hield niet meer op. Het meest pijnlijke was dat het uit mijn eigen sector kwam. Hoe ik dat weet? Ik zag berichten gedeeld worden op social media. Ik kreeg ook screenshots toegezonden van berichten in bepaalde whatsapp-groepen.”
Op een bepaald moment kreeg ze bezoek van de Beveiligingsautoriteit Rijk (BVA), de inlichtingendienst van de Rijksoverheid. Of ze wel wist dat er een deepfake pornovideo van haar circuleerde op internet? De schrik was groot. Nee, dus. Het bleef niet bij één keer. Tot drie keer toe werd ze door de BVA geïnformeerd. Telkens betrof het een nieuwe seksvideo, in elkaar geknutseld met behulp van AI.
Beladen gesprek
„Het is me aangeraden door de dienst om er niet zelf naar op zoek te gaan en die aandrang heb ik ook nooit gevoeld. Ik wilde de video’s zelf niet zien. Het allermoeilijkste was dat ik mijn kinderen er wel over moest informeren. Want je weet niet of zij die filmpjes misschien ooit onbedoeld onder ogen krijgen, nu of in de toekomst. Of – nog erger – dat ze het toegestuurd krijgen van een vriendje of klasgenoot. Dan moeten ze wel weten dat de video niet echt is.”
Dat beladen gesprek met haar kinderen van toen 11 en 14 had Vedder liever niet gevoerd. „Dat ik daartoe gedwongen werd door de onbekende daders, daar was ik heel kwaad om. Ik vond het heel erg om hun reacties te zien. Mijn jongste werd er echt letterlijk misselijk van. Niet normaal. Dat was ook het moment dat mijn man tegen mij zei: ‘Als het zo moet, dan kom je maar weer lekker thuis’.”
Eline Vedder (CDA) neemt afscheid tijdens de laatste plenaire vergadering van de Tweede Kamer. Foto: ANP/Remko de Waal
Sinds haar officiële afscheid van Tweede Kamer op 11 november zit ze ook weer thuis. Dat was een pittige maar weloverwogen beslissing. Waarbij vooral de impact van haar werk op het gezin de doorslag gaf.
„Ik woonde doordeweeks in Den Haag en dan ben je eigenlijk alleen maar met werk bezig. Voor mij was dat oké. Je zit in een flow. Ik genoot van de adrenaline en de drukte. Maar voor het thuisfront was het best zwaar. Mijn man heeft me altijd super gesteund. Zonder hem had ik dit ook helemaal niet kunnen doen. Mijn zoon had er steeds vaker moeite mee dat ik elke maandag weer naar Den Haag afreisde. Ik hoopte dat het zou slijten, maar dat was niet zo.”
Dubbele longontsteking
Toen hartje zomer de PVV, niet geheel onverwacht, de stekker trok uit het ruziekabinet Schoof, lag Eline Vedder met een dubbele longontsteking op bed in Ruinerwold. Ze realiseerde zich op dat moment dat ze zich moest beraden op nog eens 4 jaar Kamerlidmaatschap voor het CDA. „Ja, toen was de keuze wel duidelijk. Om tegen mijn zoontje te zeggen: joh, ik heb je gehoord 2,5 jaar lang, maar ik ga toch weer solliciteren. Nee, dat kon ik gewoon niet over mijn hart verkrijgen.”
Nu heeft ze weer alle tijd voor het gezin, al blijft het politieke vuur wel branden. Zij het op een lager pitje. Als Statenlid in Drenthe. Van de Champions League naar de eredivisie? Nee, zo ziet de politica dat zelf niet.
„Als ik kijk naar bijvoorbeeld het stikstofdossier, dan is er in de provincies meer vooruitgang geboekt de afgelopen jaren dan in Den Haag. Ik denk ook nooit in termen van macht. Ik zie genoeg uitdagingen en ik wil graag van waarde zijn voor Drenthe. Dat zijn voor mij de belangrijkste overwegingen.”
Paspoort
Naam Eline Vedder-Monaster
Geboren 25 april 1979, Dordrecht
Opleiding afgestudeerd als werktuigbouwkundig ingenieur aan de Universiteit Twente
Carrière Tot voor kort melkveehouder.
Functies openbaar bestuur Gemeenteraadslid De Wolden (2018-2019), Statenlid Drenthe (2019-2023), bestuur LTO Nederland Melkveehouderij (2019-2023), Tweede Kamerlid CDA (2023-2025), met ingang van 17 december Statenlid Drenthe.
Privé Getrouwd met Alben Vedder, kinderen Maartje (16) en Gijs (13). Bonusdochter: Anne (22).
