De verdachten Chesley W., Jan B. en Bernhard Z. op een samengevoegde tekening van eerdere zittingen in de rechtbank in Assen. Tekeningen: Petra Urban
Het politieteam dat undercover ging om een bekentenis uit kunstroofverdachte Jan B. (21) te trekken, zal onder ede worden verhoord. Zo gingen de agenten in het geheim te werk.
,,Ik sta om de hoek bij de McDonald’s, zwarte Touareg. Laat me niet aanbellen!’’, dreunt advocaat Nico Meijeringh donderdag citaten op in de rechtszaal in Assen, tijdens een derde inleidende zitting. Hij haalt ze uit de opgenomen gesprekken die het undercoverteam maakte tijdens de geheime actie tegen B., in maart dit jaar.
De 21-jarige man uit Heerhugowaard liep toen nog vrij rond, na de spectaculaire kraak bij het Drents Museum eind januari. Daar roofde een groep mannen verschillende Roemeense kunstschatten, nadat ze een pui aan de achterkant van het pand eruit bliezen met een vuurwerkbom.
Chesley W. (36) en Bernhard Z. (35) werden al enkele dagen na de kunstroof opgepakt, maar hielden hun lippen stijf op elkaar. Daarop maakte de politie hun namen en foto’s openbaar. Het veranderde niets, de twee zwijgen tot nu toe. De gestolen topstukken zijn nog altijd spoorloos.
Jan B. was vastgelegd op beveiligingscamera’s van de Praxis in Assen, waar hij onder meer een voorhamer kocht, waarmee later de vitrines in Assen werden ingeslagen. Hij kwam op de radar bij de opsporingsdiensten, die besloten hem undercover te benaderen als buitenlandse criminelen, met interesse in de buit.
‘Laat één ding fucking duidelijk zijn!’
B. wil van hen de garantie dat zijn familie niets overkomt. ,,Laat één ding fucking duidelijk zijn’’, citeert Meijeringh uit de gesprekken. ,,Als we dingen met jou hadden willen doen, had je al ‘gelegen’. Begrijp je wat ik bedoel? Dan hadden we je gelijk met je ‘kankergat’ in de kofferbak gegooid.’’
Meerdere keren wordt B. gevraagd om in een auto te stappen, waar de potentiële kopers verder met hem willen onderhandelen. Ze praten met hem in straattaal. ,,Rustig brada’’, zou tegen B. zijn gezegd. Hij wordt almaar nerveuzer van de aandringende undercovers, die na verloop van tijd de druk opvoeren. ,,Pas je wel op je ma?’’, bijten ze hem toe.
De agenten schermen ook met de ‘grote baas’, die boven hen staat. ,,Er gaan benen breken, dit is je kans. Als we je betrappen, dat je liegt, gaat de grote baas achter ons staan.’’
Bedreiging en vrijheidsberoving
Advocaat Meijeringh zegt donderdag dat ‘hij nog wel even kan doorgaan’. Voor hem is het klip en klaar dat het politieteam buiten zijn boekje is gegaan. ,,Dit zijn bedreigingen. Die ritjes in die auto zijn wat mij betreft vrijheidsberoving. De spanning en druk in deze zaak snap ik, maar je kunt niet iemand van 20 jaar zo in verhoorsituaties brengen.’’
Het Openbaar Ministerie gaat donderdag niet in op de beschuldigingen. ,,Of de inzet van dit team rechtmatig is geweest, is aan de rechtbank’’, reageert de officier van justitie. Volgens hem was de actie een succes, omdat B. onder meer losliet dat Chesley W. de kunststukken was gaan ‘stashen’ en dat hij het brein was achter de operatie.
Minister wordt niet verhoord
Om meer duidelijkheid te krijgen, willen alle advocaten naast de betrokken undercoveragenten ook hun twee begeleiders onder ede aan de tand kunnen voelen bij een onderzoeksrechter. Dat staat de rechtbank toe. Het verzoek om oud-justitieminister David van Weel ook te laten verhoren, sneuvelt daarentegen.
Hoewel het strafonderzoek is afgerond, gaat de zoektocht naar de geroofde stukken door. Zo bezocht een OM-officier voor bijzondere getuigen de drie verdachten onlangs nog in hun cel, wellicht om te kijken of de heren openstaan voor een deal. Een nieuwe manier om de verdediging grip op de zaak te laten verliezen, menen advocaten. Standaardprocedure, vindt justitie.
‘Stop met die geintjes man!’
Bernhard Z. roept tegen het einde van de zitting dat hij klaar is met de officieren. ,,Er lopen Roemeense mannen in mijn cel te kijken. Ze luisteren in de gevangenis mee met wat ik zeg. Er zat afluisterapparatuur in mijn oude cel. Stop met die geintjes, man! Mij maak je niet gek!’’
Op 8 januari vindt een nieuwe inleidende zitting plaats. In maart of april hoopt het Openbaar Ministerie de strafzaak inhoudelijk te kunnen behandelen. Tot die tijd blijven de drie verdachten in voorarrest.
