De gouden helm wordt gepresenteerd. Foto: Marcel Jurian de Jong
De gouden helm van Coțofenești en twee van de drie armbanden die vorig jaar met grof geweld uit het Drents Museum in Assen zijn gestolen, zijn na veertien maanden terug. Justitie sloot een deal met de hoofdverdachten.
De geroofde Roemeense kunstschatten worden donderdagmiddag in de Oude Statenzaal van het Drents Museum in een persconferentie getoond. Het is wereldnieuws. Van de Engelse krant The Guardian, tot aan NRC, Volkskrant, RTV Drenthe en NOS zijn aanwezig om dit „grootse nieuws” aan de wereld te presenteren. In Roemenië kijken mensen live mee in wat in Assen gebeurt.
Er wordt afgeteld (3…2…1…) voordat Corien Fahner, hoofdofficier van justitie Noord-Nederland, en museumdirecteur Robert van Langh een donkerblauw doek van de glazen vitrine aftrekken.
Trots kijkt Van Langh de zaal in. Hij zegt niks, knikt even en kijkt dan kort naar de kunstschatten. Ze zijn er weer, lijkt hij te willen zeggen.
Afspraken met verdachten
De stukken zijn teruggekomen na „tussenkomst van de verdediging” van de drie hoofdverdachten Douglas Chesley W. (37), Bernhard Z. (35) en Jan B. (21), meldt hoofdofficier van justitie Noord-Nederland Corien Fahner. „De sleutel voor het verkrijgen van de kunstschatten lag bij de verdachten zelf.”
Zij zegt dat er „procesafspraken” zijn gemaakt met de drie verdachten uit Heerhugowaard. Drie van de zes advocaten zijn ook aanwezig bij de presentatie in het museum, dat zwaarbeveiligd wordt door meerdere agenten. De politiemensen van de Dienst Speciale Interventie (DSI) zijn onherkenbaar door bivakmutsen en dragen grote automatische vuurwapens.
De helm en twee van de drie armbanden liggen in Assen. Foto: Marcel Jurian de Jong
Met wie van de verdachten een deal is gesloten, blijft vooralsnog onbekend. Ook wat die zogeheten procesafspraken inhouden, zal duidelijk over twaalf dagen worden als de inhoudelijke strafzaak tegen de drie verdachten begint. Dat gebeurt op steenworp afstand van het Drents Museum in de rechtbank van Assen op 14, 16 en 17 april. Fahner wil donderdag nog niet vertellen waar de schatten zijn teruggevonden.
De helm is overigens niet geheel ongeschonden uit de strijd gekomen. Directeur Robert van Langh van het Drents Museum vertelt dat de helm ietwat is ingedeukt en dat een eerder gerestaureerd onderdeel is losgelaten. Maar dat kan allemaal vrij simpel weer worden hersteld, geeft hij aan. De twee gouden armbanden zijn „in perfecte staat”, zegt de directeur tegen de verzamelde pers.
Terugblik op roof
Bekend is dat de kunstschatten in de nacht van 24 op 25 januari vorig jaar werden gestolen nadat dieven met een zwaar explosief een deur van het museum eruit bliezen. Met grof geweld werden vitrinekasten gesloopt en de gouden helm van Coțofenești en drie gouden armbanden gestolen.
De drie hoofdverdachten scheurden daarna met een gestolen auto richting Rolde, staken die wagen in brand en stapten over op een gele vluchtauto waarmee ze naar een vakantiepark nabij Borger reden om daar naar een door B. gehuurd vakantiehuisje te wachten.
B. heeft tegen geheim agenten – die deden alsof ze criminelen waren die de buit wilden overnemen - verklaard dat het brein achter de roof Douglas Chesley W. was en dat hij de buit ook had verstopt. W. reed in de ochtend van de roof via Groningen terug naar Heerhugowaard.
'Geweldig, geweldig nieuws’
Saillant: een van de drie gestolen gouden armbanden mist nog. Hoofdofficier Fahner houdt de volle Statenzaal van het museum, waar tot 1973 nog werd vergaderd door de Provinciale Staten van Drenthe, voor dat er geen bewijzen zijn gevonden voor een externe opdrachtgever. De drie hoofdverdachten hebben de schatten op eigen houtje gestolen, zegt Fahner.
Die wisten – én weten – dus waar de kunstschatten al die tijd zijn geweest. Een van de armbanden wordt mogelijk nog gebruikt door Douglas Chesley W., Bernhard Z. en Jan B. als onderhandel-materiaal met justitie. Advocaat Nico Meijering wil daar niks over zeggen.
OM-baas Fahner is vooral dolblij. Ze loopt na de persconferentie met gebalde vuisten van geluk door de zaal. Fahner herhaalt nadien dat het „geweldig, geweldig nieuws is”. „En die helm is zo mooi", jubelt ze.
Voelbare emotie
Tijdens de persconferentie vertelt algemeen directeur Van Langh van het Drents Museum hoe „ontroerd, gelukkig, opgelucht en dankbaar” zijn collega’s van het museum zijn, nadat hij donderdagochtend hen het nieuws kon vertellen. Oud-directeur Harry Tupan van het museum was bij dat moment, zegt Van Langh met zichtbare emotie. „We zijn elkaar in de armen gevallen.”
Die emotie is donderdag ook voelbaar in de zaal. Terwijl de gouden helm op z’n zij op een witte kussentje ligt, luistert burgemeester Marco Out van de gemeente Assen met tranen in de ogen naar de woorden van justitiebaas Fahner. Het is exemplarisch voor de impact die de kunstroof had. In Roemenië. In Nederland. Er wordt in het Drents Museum hard geklapt als de helm onder het kleed tevoorschijn komt.
Maar zeker ook in Assen. „Het zit heel erg diep”, zei Out die de roof omschrijft als „een aanval op het museum”. En niet alleen dat: „Ook als een aanval op alle Assenaren.”
Zware bewaking tijdens de perspresentatie. Foto: Marcel Jurian de Jong
Tranen vloeien
Fahner ziet die emoties ook. Nadien vertelt ze over de tranen die vloeiden bij haar Roemeense justitiecollega’s toen ze op 1 april het nieuws konden vertellen dat het grootste deel van de schatten zal terugkeren naar hun thuisland. „Diepe emotie”, zegt Fahner.
In Assen zelf is het nieuws dan al een tijdje bekend, omdat DVHN donderdagochtend wist te melden dat de gouden helm terug was gevonden. En dat is het zeker, vertelt burgemeester Out. „Elke dag heb ik wel eventjes hieraan gedacht. Het is fantastisch nieuws dat de helm en twee van de drie armbanden bijna ongeschonden terug zijn gekomen.”
