Bestuurders van bedrijven die betrokken zijn bij het waterstofproject in Hoogeveen graven symbolisch de eerste waterstofbuis in. Foto: Gerrit Boer
De eerste distributiebuis voor waterstof is woensdag symbolisch geplaatst in Hoogeveen. Deze is bestemd voor de verwarming van bestaande huizen in de wijk Erflanden en de nieuw te bouwen woningen in Nijstad-Oost.
Het vreugdevolle, trotse moment ontbeerde een glaasje bubbels of petit fourtje. Het vermakelijke tafereel van bestuurders die - voorzien van veiligheidshesje en dito helm - eendrachtig een waterstofbuis ter aarde bestelden, compenseerde die schraalheid ruimschoots.
De buis eindigde na enig nuver gespit amper onder het maaiveld, maar daar weten vaklieden de komende weken ongetwijfeld raad mee.
Niettemin kreeg de symbolische handeling het predicaat mijlpaal. Want sinds de lancering van de ambitieuze plannen voor de Hoogeveense ‘waterstofwijk’ in 2018 is er vooral veel onderzocht, gepraat en voorbereid.
,,Het is vandaag best wel een feestelijke dag’’, sprak wethouder Jeroen Westendorp de aanwezigen toe. ,,Want we gaan van denken naar doen.’’ Niet dat de reis naar het einddoel vrij zal zijn van hobbels en bobbels, maar het is een belangrijke volgende stap in het hele proces, meende de wethouder. ,,Een stap die we samen met de inwoners van Erflanden en Nijstad-Oost zetten.’’
‘Geen dwang’
Westendorp benadrukte het nog maar eens: er is geen dwang om mee te doen, de wens van de wijkbewoners staat centraal. Die krijgen na de zomer nog een (tweede) draagvlakpeiling over de toepassing van waterstof, waarna de gemeenteraad zich in het najaar moet uitspreken over het wijkuitvoeringsplan voor de omzetting naar waterstof van honderd tot vierhonderd woningen.
Daaraan voorafgaand wordt eerst een bescheiden deel van de wijk Erflanden overgezet van aardgas naar waterstof. De gemeente Hoogeveen voert gesprekken met bewoners van achttien woningen aan de Noorddreef, Blankvoorn en Brasem over de vraag of ze na de zomer willen overgaan.
Minimaal zes woningen moeten meedoen, in een rij of in twee groepjes van drie. De wethouder wilde daar nog niet al te veel over zeggen, maar volgens projectleider Kees Boer doen zeker zes huishoudens mee.
Daarna zijn de honderd nieuw te bouwen woningen in Nijstad-Oost aan de beurt. De praktijkvoorbeelden in Erflanden moeten duidelijkheid bieden aan andere bewoners die ook waterstof overwegen of nog sterk twijfelen.
Lochem
Want de wijk loopt niet over van enthousiasme voor de nieuwe energiedrager. Slechts drie bewoners gaven vorige maand gehoor aan de uitnodiging een woning te bekijken in Lochem, waar sinds december vorig jaar (grijze) waterstof door de leidingen stroomt die eerder voor aardgas werden gebruikt.
Volgens directeur Eddy Veenstra van energiebedrijf Rendo is het opnieuw gebruiken van bestaande gasleidingen, zoals in Erflanden, ‘een heel belangrijke poot in de energietransitie.’ ,,We horen veel over all electric (alles op elektriciteit, red.) en het volle elektriciteitsnet, maar eigenlijk moeten we het hergebruik van de bestaande gasinfrastructuur meer naar voren brengen.’’
Veenstra sprak van ‘een prachtige, nieuwe techniek’ waarbij volgens hem veel Drentse bedrijven betrokken zijn. ,,Dit gaat veel kansen bieden voor de werkgelegenheid.’’
In 2050 moeten alle huizen in ons land zonder aardgas verwarmd kunnen worden. Nederland wil daarbij internationaal z’n visitekaartje afgeven. Groningen krijgt een hydrogen valley, Rotterdam wil Europa’s hydrogen hub worden, Limburg heeft zijn Waterstof Coalitie en Shell gaat de grootste waterstoffabriek van Europa bouwen op de Maasvlakte.
Goede vervanger
Hoogeveen wil aantonen dat waterstof een goede vervanger is voor aardgas. Volgens onderzoeksinstituut TNO is de energiedrager vooral interessant voor moeilijk te isoleren huizen waar alternatieve oplossingen zoals een elektrische warmtepomp of warmtenet geen (economisch) efficiënte oplossing zijn.
Erflanden past niet meteen in dat beeld, maar de betrokken partijen zien waterstof in deze wijk vooral als praktische en toepasbare optie binnen de energietransitie, naast warmtepompen en all electric. De nieuwe energiedrager is nog wel erg duur. Alleen met bakken subsidie is het voor bewoners aantrekkelijk te maken. Zo betalen huishoudens in Erflanden de komende vijftien jaar net zoveel voor hun waterstof als ze voor aardgas zouden doen.
In het Hoogeveense waterstofproject, dat beperkte volumes kent, wordt volgens projectleider Boer groene (gecertificeerde) waterstof gebruikt. Dat is opmerkelijk, want wereldwijd wordt ruim 90 procent van alle waterstof nog fossiel geproduceerd, dus met aardgas, kolen of olie.
Volgens Boer is nog niet bekend waar die met trailers aangevoerde groene waterstof, bestemd voor het ontvangststation, vandaan komt. ,,Essent is bezig met een tender voor bedrijven. We moeten afwachten wie uit de bus rolt.’’ Waterstof kan breed worden toegepast: voor verwarming, om (veel) elektriciteit in op te slaan, maar ook als duurzaam alternatief in chemische processen.
Belangen groot
Dat maakt deze energiedrager gewild en de belangen groot. De lobby telt bekende bedrijven. In Hoogeveen waren woensdag vertegenwoordigers van Gasunie, RENDO/N-TRA, Essent, REMEHA, NAM, New Energy Coalition (netwerk van kennisinstellingen, bedrijven, overheden en ngo’s), BAM en gemeente aanwezig.
Ze tekenden ook een samenwerkingsovereenkomst waarin onder meer doel, resultaat, financiën, taakverdeling en de verantwoordelijkheden van de partners zijn beschreven.
