Een delegatie uit Hoogeveen neemt een kijkje in de woning van Hajo Kruijff (groene trui) die van gas is omgebouwd voor de toepassing van waterstof. In Hoogeveen krijgen een aantal woningen ook waterstof. Foto: Arjan Gotink
Bewoners van de wijk Erflanden in Hoogeveen konden in Lochem een monumentaal huis op waterstof bekijken. Als praktijkvoorbeeld van de geplande ombouw van woningen in hun eigen wijk. ,,In de serre hebben we isolerende gordijnen.’’
De chique wijk Berkeloord in Lochem baadt deze woensdagmiddag in de lentezon. In de fraaie villa van 120 jaar oud heet eigenaar Hajo Kruijff het tiental bezoekers uit Hoogeveen hartelijk welkom.
De 81-jarige Kruijff is bijna een Bekende Nederlander, na eerdere interviews in de Volkskrant, Tubantia en De Stentor en items bij RTL Nieuws en EenVandaag. Maar nuchterheid en onderkoelde humor houden hem met beide benen op de Gelderse grond.
Hij trapt af: ,,U zult wel denken, wat moet zo’n oude zak met een noviteit als waterstof.’’ Om de vraag vervolgens ook maar te beantwoorden: ,,Nou, we doen graag mee aan vernieuwingen en zochten voor onze oude woning een betaalbare manier van verwarmen. Dat kan met dit goedje.’’
Trots vertelt Kruijff dat hij en zijn vrouw Denia de eerste ondertekenaars waren van het waterstofcontract, waar enthousiaste bewoners zelf het initiatief voor hebben genomen. Het echtpaar maakt ook nog gebruik van twaalf zonnepanelen, maar die mogen niet op hun monumentale woning. ,,Ze liggen op het dak van de katholieke kerk, terwijl ik van huis uit protestants ben.’’
Brede grijns.
Het monumentale huis van de familie Kruijff in de Lochemse wijk Berkeloord, waar een bordje aan het hek aangeeft dat waterstof naar de woning stroomt. Foto: Arjan Gotink
Volgens energienetwerkbedrijf Alliander had Lochem eind vorig jaar de wereldprimeur. Sinds 1 december stroomt in twaalf woningen in Berkeloord (grijze) waterstof door leidingen die eerder gebruikt werden voor aardgas. Aangevoerd vanaf een opslagpunt op het industrieterrein. Eén gezin is overigens al afgehaakt. Deze bewoners wilden terug naar het ‘oude’ warmtecomfort. En dus naar een cv-ketel op aardgas.
Parallellen
Dat kan kosteloos binnen het 3-jarige proefproject in Lochem. Hetzelfde geldt voor bewoners in de Hoogeveense wijk Erflanden die voor waterstof kiezen. Ze kunnen zonder kosten binnen 15 jaar terugkeren naar de huidige situatie. En zo zijn er meer parallellen tussen beide projecten, die zwaar leunen op subsidie en garanderen dat de bewoners niet meer gaan betalen voor waterstof dan voor aardgas.
Bewoner Hajo Kruijff neemt zijn gevolg mee door zijn monumentale villa, waar zich na binnenkomst meteen al het pronkstuk openbaart: de waterstofketel. Die ziet eruit als een normale cv-ketel. Ernaast is een detector bevestigd; een soort rookmelder voor waterstof. Want eventuele lekkage van deze energiedrager moet snel worden opgemerkt.
Niet dat toepassing van waterstof gevaarlijker is dan aardgas, sussen deskundigen. Het heeft alleen andere eigenschappen en dus aparte regels. In de straat zijn extra gasleidingen aangelegd om de woningen die niet meedoen aan de pilot te kunnen blijven voorzien van aardgas.
Hindenburg
Kruijff denkt dat een aantal buurtgenoten vanwege de vrees voor ontploffing niet meedoet met waterstof. Volgens hem wordt daarbij nogal eens verwezen naar de dodelijke ramp met de zeppelin Hindenburg, in 1937.
,,Het idee is dat het goedje makkelijk kan ontploffen. Maar dat is echt onzin. Deze toepassing van waterstof is hartstikke veilig. Dat met die Hindenburg is ruim 85 jaar geleden, hè. Compleet andere tijden. Dit project is volop getest en wordt doorlopend gemonitord, ik heb er alle vertrouwen in.’’
Dat neemt niet weg dat elke energetische vernieuwing een leerproces is, met kinderziektes, tegenslagen en ruimte voor verbetering. ,,Je moet als bewoner wel tijd en zin hebben om in dit project te stappen’’, klinkt het tijdens de presentatie van Alliander.
Tijd en zin waren ook af te lezen aan de animo voor het bezoek aan de waterstofwoning vanuit Hoogeveen. Van de tien aanwezigen in Lochem waren er zeven professioneel betrokken bij het waterstofproject Erflanden.
Drie bewoners
Vanuit de wijk, waar 400 adressen in beeld zijn voor waterstof, waren drie bewoners op de uitnodiging ingegaan. Ze zogen alle indrukken, ervaringen en informatie op om in de toekomst een eigen afweging te kunnen maken, mocht het project verder uitgerold gaan worden in hun woonomgeving.
Hajo Kruijff toonde zich daarin een wandelend uithangbord. Na vier maanden waterstof is hij enthousiast over de toepassing en tevreden met het warmtecomfort. Geen problemen dus? ,,Ach, we hebben één keer storing in de ketel gehad, maar dat was vooral eigen schuld omdat ik op een verkeerde knop had gedrukt.’’
Ook over de bouwkundige aanpassingen in zijn villa en de drukte van werklui over de vloer valt geen onvertogen woord. ,,Het viel me eerlijk gezegd erg mee’’, stelt de voormalige gynaecoloog. Knipogend: ,,Ik heb zwaardere bevallingen meegemaakt.’’
18 graden
Op aardgas verstookte de familie Kruijff jaarlijks zo’n 1800 kuub. Relatief weinig voor een oude, beperkt geïsoleerde woning met hoge plafonds en gedateerde beglazing. ,,De thermostaat staat hier niet hoger dan 18 graden’’, stelt Hajo Kruijff. ,,Dat is hier de regel.’’
Maar de waterstofketel kan de temperatuur volgens hem moeiteloos naar 22 graden opstuwen. ,,Maar dat doen wij niet, hoor.’’ Mochten beide echtelieden het tóch koud krijgen, dan wordt de hulp ingeroepen van de hout gestookte kachel.
Woningeigenaar Hajo Kruijff vertelt over zijn bevindingen als eindgebruiker. Hier staat hij in de serre die 'isolerende gordijnen' heeft gekregen. Foto: Arjan Gotink
Om aan het proefproject mee te kunnen doen moesten bewoners hun gasverbruik maximeren op 3500 kuub per jaar. Isoleren was voor velen een voorwaarde. Net als koken op inductie; voor een deel van de 64 aanvankelijke belangstellenden reden om af te haken.
Kruijff: ,,Wij hebben kleden op de vloer gelegd, luiken voor een aantal ramen en isolerende gordijnen in de serre. Want die ruimte scoorde bij de energiescan dieprood.’
Wat er over drie jaar gaat gebeuren, wanneer de proef in de wijk Berkeloord eindigt, weet bewoner Hajo Kruijff niet. ,,Daar ben ik ook ontzettend benieuwd naar. Maar goed, mocht het geen vervolg krijgen dan schakelen we gewoon weer over op aardgas.’’
De mededeling aan het hek laat niets aan duidelijkheid te wensen. Foto: Arjan Gotink
'Superleuke gesprekken met bewoners'
De gemeente Hoogeveen voert gesprekken met bewoners van achttien woningen aan de Noorddreef, Blankvoorn en Brasem in Erflanden over de vraag of ze deze zomer willen overgaan op waterstof. Minimaal zes woningen moeten meedoen, in een rij of in twee groepjes van drie.
Projectleider Kees Boer is hoopvol over de haalbaarheid van de eerste fase van het ambitieuze project waar ook de aanleg van een distributiesysteem en de aansluiting van 100 nieuwe woningen in Nijstad-Oost op waterstof deel van uitmaken. ,,We voeren superleuke gesprekken met de bewoners’’, zegt hij. Op voorhand hebben drie van de achttien adressen aangegeven niet mee te willen doen met waterstof.
Al met al wordt het een spannend half jaar voor Hoogeveen. Het raadsbesluit over het wijkuitvoeringsplan voor de omzetting naar waterstof van 100 tot 400 woningen in Erflanden volgt na de zomer. Van de beschikbare subsidie voor het project (4,4 miljoen euro) is momenteel zo’n drie ton uitgegeven. Het budget is bestemd voor de aanschaf van waterstofketels, de vervanging van gaskooktoestellen (wordt inductie) en eventuele sierhaarden op gas (wordt een elektrische variant).
‘Van het gas af’ is een belangrijk doel van het Rijk. In 2050 moeten zeven miljoen woningen aardgasloos zijn. Waterstof kan daarbij een van de vervangers zijn.
