Kind-influencers: hobby of kinderarbeid? Vwo-leerlingen Noa (17) uit Nijeveen en Geanne (18) uit Zwartsluis deden onderzoek en vallen nu landelijk in de prijzen

Is het louter hobby als een kind filmpjes en foto’s zet op sociale media, zoals YouTube en Instagram? Of gaat het om kinderarbeid als daar flink geld mee wordt verdiend? Een interessant vraagstuk, vonden - en vinden - Noa Esselbrugge (17) uit Nijeveen en Geanne Timmerman (18) uit Zwartsluis, die op het vwo zitten van CSG Dingstede in Meppel. Ze maakten er hun profielwerkstuk over en zijn daar landelijk mee in de prijzen gevallen. Van de twaalf winnaars zijn zij de enige noorderlingen.

Noa en Geanne, die het profiel economie en maatschappij doen, richten zich op kind-influencers jonger dan dertien jaar. Sommigen zijn echt piepjong, zoals de kleuter Quenisha Qiana, die op Instagram meer dan 350.000 volgers heeft.

,,Vaak zijn het de ouders die het account beheren’’, zegt Geanne. ,,En er wordt soms echt veel geld mee verdiend. Ik heb me erover verbaasd hoeveel, terwijl maar zo weinig mensen dit weten. Het is hier niet zoals in Amerika, waar sommige kinderen er miljonair door zijn geworden. Maar een filmpje kan een kind-influencer ook in Nederland duizenden euro’s opleveren, zeker als het daarvoor een samenwerking aangaat met een bedrijf en bepaalde producten aanprijst.’’

Geanne gaat na de zomervakantie econometrie studeren en zocht de zakelijke kant van kind-influencers uit. Behalve het geld dat zij krijgen van bedrijven, ontvangen ze ook inkomsten van platforms als YouTube. Hoe vaker een filmpje wordt bekeken, hoe verder de teller oploopt. ,,Het hangt ook af van de advertenties die YouTube erbij kan zetten. Het is best ingewikkeld, alles bij elkaar.’’ Dan zijn er nog de verkopen via linkjes waar kijkers op kunnen klikken, waarmee ook geld naar de bankrekening van het jonge influencertje vloeit.

Noa, toekomstig psychologie-studente, heeft zich over de psychische aspecten gebogen. Want wat doet het met een kind als het zo in de publieke belangstelling staat? En als vooral de ouders graag willen dat hun kind beroemd wordt?

,,Psychologen gaven in onze enquête aan dat kinderen stress en een bepaalde druk kunnen gaan voelen. Bij sommige accounts staat echt aangegeven dat er bijvoorbeeld elke donderdag een nieuwe post online komt. Dan moet je dat dus ook wel doen. De kans bestaat ook dat een kind het niet durft aan te geven als het eigenlijk wil stoppen. Het vloggen kan ook te veel tijd kosten, waardoor de kinderen te weinig tijd besteden aan school of gewoon vrije tijd’’, somt Noa op. ,,En de ontwikkeling van de innerlijke identiteit kan eronder lijden. Maar dat is allemaal nog niet echt onderzocht. Het fenomeen is te nieuw.’’

Het viel de twee, die zijn begeleid door docent Ellen van der Steeg, nog niet mee om het onderwerp in kaart te brengen. Ze kwamen er al gauw achter dat er weinig onderzoek is gedaan en dat er amper regels zijn. Op de hoofdvraag van hun werkstuk, of het hier gaat om hobby of kinderarbeid, moeten ze het antwoord dan ook schuldig blijven. ,,Je zou kunnen zeggen dat het kinderarbeid is omdat er geld mee wordt verdiend, maar zo zwart wit is het niet. Er is geen werkgever, bijvoorbeeld.’’

De publieke opinie hielp hen ook niet verder. Ze ondervroegen met een online enquête bijna driehonderd mensen, maar op de vraag of zij het zien als kinderarbeid, vulde het gros ‘neutraal’ in. De rest was zo’n beetje evenredig verdeeld over ‘(volledig) eens’ en ‘(volledig) oneens’.

Volgens Noa en Geanne moet er meer onderzoek worden gedaan en moeten er duidelijke regels komen om jonge influencers te beschermen, zoals die er ook zijn voor kinderen die bijvoorbeeld in musicals spelen. Voor hen gelden een maximumaantal uren en verplichte pauzetijden. Noa en Geanne wijzen op Frankrijk, dat als eerste land in de Europese Unie de wetgeving over kinderarbeid heeft aangepast om ook influencers eronder te laten vallen. De Franse social media-sterretjes moeten hun verdiensten op een geblokkeerde rekening storten en mogen daar pas bij als ze volwassen zijn.

,,Je zou ook hier in Nederland de regel kunnen invoeren dat een deel van het geld op een geblokkeerde rekening wordt gezet. Want wie zegt dat de ouders er nu niet de boodschappen van betalen?’’, stelt Noa. Geanne vult aan: ,,En als je dan toch regelgeving maakt, stel dan ook een urenverantwoording verplicht, die ouders moeten overleggen aan de inspectie. En regel de privacy beter. Zorg ervoor dat kinderen zonder tussenkomst van hun ouders kunnen bepalen dat bepaalde foto’s of video’s offline moeten worden gehaald.’’

Dinsdag horen de meiden in Amsterdam op welke plek hun profielwerkstuk is geëindigd.