Grafjes Molukse kinderen uit kamp Schattenberg gered. Steeds meer gemeenten nemen grafrechten KNIL-militairen over

Tbc, tyfus, kou, aardappels in plaats van rijst en slechte hygiënische omstandigheden in de barakken. Ze spelen allemaal een rol bij de hoge kindersterfte in het Molukse kamp Schattenberg in Hooghalen. Daar, in het voormalige Kamp Westerbork, brengt de Nederlandse regering van 1951 tot 1971 zo’n 3000 Ambonezen onder, KNIL-militairen met hun vrouwen en kinderen. Ze moesten vreselijk wennen aan ons koude kikkerlandje. Vrouwen kwamen aan in dunne sarong, kinderen in korte broek en op slippers.

Vooral baby’s en peuters hebben zwaar te lijden in de onhygiënische houten barakken waar eerder joden, NSB’ers en Indische Nederlanders zijn ondergebracht. De muizen, ratten en kakkerlakken lopen over de vloer. Zo’n honderd kinderen overlijden in de eerste jaren in kamp Schattenberg, sommigen nog geen jaar oud. Ze liggen rij-op-rij begraven op het kerkhof in Hooghalen.

Jarenlang bekommerde niemand zich om deze grafjes, totdat de vorig jaar overleden voorman Leo Reawaruw van de stichting Maluku4Maluku zich ermee ging bemoeien. Hij zette zich jarenlang in voor eerherstel van KNIL-militairen, die een terugkeer naar hun vaderland was beloofd. Bij aankomst in Nederland kregen de militairen echter ontslag aangezegd. Reawaruw, kind van een KNIL-soldaat, vocht onder meer voor een bijzondere status van graven van KNIL-ers én hun vroeg gestorven kinderen. Zij zijn niet in warme grond van Ambon begraven, maar in de koude zand- of veengrond in Drenthe of in de zware klei van Groningen.

In plaatsen waar ook Molukse opvangkampen waren, zoals Wierden en Vught, kreeg Reawaruw eerst voet aan de grond. Vorig jaar kenden ook gemeenten als Eemsmond, Midden-Groningen en Westerkwartier de KNIL-graven de bijzonder status toe en begin deze maand volgden Assen en Midden-Drenthe, samen goed voor 400 KNIL-graven, al moeten de gemeenteraden er nog een klap op geven. In Hoogeveen ondertekent burgemeester Karel Loohuis woensdag tijdens een bezoek aan de Molukse wijk een document, waarin de gemeente de grafrechten van 35 graven van KNIL-militairen en hun partners voor haar rekening neemt.

Namens Maluku4Maluku is de nieuwe voorzitter Sarah de Lima uit Hoogeveen woensdag aanwezig. Haar ouders liggen in Hoogeveen begraven. ,,Ik zou net de grafrechten opnieuw moeten betalen.” De Lima werd als kind van een KNIL-militair ondergebracht in kamp Beugelen tussen IJhorst en Staphorst. ,,Daar overleed mijn broertje van zes jaar oud. Hij kreeg tyfus en klaagde over hoofdpijn. In het kamp zijn acht Molukse kinderen overleden.”