Dure tickets en een lange reis naar het theater: is Willem van Oranje het waard?

Brandstapels, ophangingen en onthoofdingen. De musical Willem van Oranje is niet voor tere zieltjes. En dan moet je ook nog eens een verhaal volgen vol ingewikkelde gebeurtenissen. Daarvoor heb je behalve concentratie ook behoorlijk wat zitvlees nodig: de voorstelling duurt zo’n 3,5 uur.

Dus ja: als je een lekker avondje vertier en ontspanning wilt, kun je misschien beter iets anders uitkiezen: het gaat hier om de inhoud. Willem van Oranje heeft hard voor onze vrijheid moeten werken, de makers werken hard aan de voorstelling en ze verwachten ook iets van het publiek.

Maar als je bereid bent dat te leveren, dan krijg je er een overweldigende ervaring voor terug. Het levensverhaal van de Vader des Vaderlands – 51 jaar werd hij – is er een vol politieke wendingen, veldslagen en ook huwelijken. En vooral is het nauw verweven met het ontstaan van de Republiek der Nederlanden, de voorloper van ons huidige, vrije Nederland.

Dat die vrijheid van denken niet zo vanzelfsprekend is als we haar ervaren, laat hoofdrolspeler Joris Willem Smit – opgegroeid in Tolbert en Groningen – overtuigend zien. Zijn Willem van Oranje maakt een ontwikkeling door van edelman die in het belang van zijn eigen dynastie de koning van het Spaanse rijk trouw blijft, naar strijder voor vrijheid van godsdienst en geweten. Ook als dat tegen het gezag van koning Filips II ingaat en, erger nog, veel slachtoffers kost.

Smit is geen geboren musicalartiest die moeiteloos in grote zangpartijen uitbarst, maar hij weet zich goed staande te houden en geeft zijn karakter met zijn acteerspel, waarin hij wel uitblinkt, de diepgang mee die Willem van Oranje nodig heeft. Want Willem is geen onkreukbare held: hij is een opportunist, een man die zijn ambities vaak belangrijker vindt dan zijn echtgenote(s), een twijfelaar.

Wat Smit bovenal laat zien, is dat onze vrijheid van denken een direct gevolg is van menselijke keuzes, handelingen en moed. Het had heel anders kunnen lopen en we mogen zelf soms best iets harder ons best doen om die verworvenheden te verdedigen – ook als we daarmee andersdenkenden de ruimte moeten geven. ‘Een mens wordt niet alleen voor zichzelf geboren.’

Met dit verbindende verhaal, de ijzersterke cast en het nieuwe Prinsentheater is Willem van Oranje een waardig opvolger van Soldaat van Oranje, die andere Oranje-spektakelmusical die binnenkort stopt, na 15 jaar. Net als bij Soldaat draait de tribune naar verschillende podia. Door de combinatie met de grootse filmbeelden is de musical een pronkstuk van techniek, vooral in de indrukwekkende waterscènes.

Het verhaal is niet overal historisch accuraat (al kloppen de grote lijnen), vooral tegen het einde volgen de gebeurtenissen elkaar nogal snel op. En met zo’n groot ensemble had er wel iets vaker en meer vocaal uitgepakt mogen worden. Maar toch: maak die reis naar Delft, want het is het waard. Of beter nog: organiseer een busreis voor pubers, want een betere geschiedenisles kun je niet krijgen.