Tanja de Haan (61) uit Groningen gebruikt woordenboeken of videotapes voor het kleden van haar ‘Dolls’

Glimmende galajurken, een feestelijke partydress of een stijlvolle avondjapon. Tanja de Haan presenteert haar laatste modellen bij galerie Noord in Groningen. Maar wie beter kijkt, ziet dat deze kleding helemaal niet van stof gemaakt is en misschien totaal niet draagbaar. Neem het jurkje van mooi opgerolde stukjes elektriciteitsdraad in bruin, blauw en geelgroen. Die is met al dat koper veel te zwaar om aan te hebben, en moet nu zelfs, alleen al op een etalagepop, extra gestut worden.

Tanja de Haan (Luttelgeest, 1965) kwam naar Groningen om pedagogiek te studeren. Daarna rolde ze in de ICT en de consultancy. Tegenwoordig is ze projectmanager bij Samenwerking Rijk Noord. Daarnaast heeft ze altijd wat gehad met kleding en mode. Van kinds af aan eigenlijk al. „Ik deed dat vrij intuïtief’’, vertelt ze. „Maar zo’n tien jaar geleden besloot ik er toch eens wat serieuzer mee bezig te gaan en meldde ik me bij een modevakopleiding. Daar leer je dan naaien en patroontekenen. Heel precies allemaal.’’ Dat was niet volledig aan haar besteed, maar een aantal elementen daaruit wel. „Ik wilde wat opsteken bij die opleiding, en die dingen heb ik er zeker geleerd.’’

Een vriend van haar is betrokken bij kunstruimte Y2. Hij vroeg haar of zij niet eens een werk moest aanleveren voor een tentoonstelling, nu zij immers zo’n mode-opleiding volgde. Sindsdien maakte ze elke keer zo’n pop voor de jaarlijkse tentoonstelling van Y2. En in 2024 exposeerde ze er twintig in het voormalige Vapiano-pand aan de Poelestraat in hartje Stad.

Om de etalagepoppen aan te kleden gebruikt ze allerlei materialen: een blauwwit setje, gemaakt van Albert Heijn-tassen; een grijze jurk, geweven van vuilniszakken; of een ontwerp van tot waaiers gevouwen Michelin-kaarten. In het achterste deel van de galerie staat een model op basis van papier uit pocketboekjes en een andere pop met (precies) alle bladzijden van Kramers woordenboek uit 1995. Hoeveel pagina’s telt zo’n boek wel niet? „1500. Dus dat zijn 750 blaadjes.’’ Die dan allemaal eerst gevouwen moeten worden…? „Het is bijna meditatief. Ook het weven van die vuilniszakken kun je daar onder scharen. Heerlijk.’’

Zulke opvallende ontwerpen en expressieve kledingstukken roepen associaties op met de artistieke mode van iemand als Iris van Herpen. „Oh ja, ik ben nog naar haar tentoonstelling geweest in de Kunsthal. Zó veel mooie dingen. Met haar vergeleken ben ik een krabbelaar…’’, vertelt De Haan bescheiden. Maar Van Herpen is zéker een inspiratiebron.

Of neem zo’n vleesjurk, waar Lady Gaga eens in liep. Je kunt je voorstellen hoe je al die stukjes op een lijf aanbrengt, of plakt. „Of boetseert…’’, vult De Haan aan. Zo omschrijft ze het wel, hoe ze haar ‘Dolls’ vormgeeft, zoals ze de poppen zelf noemt. Ze gebruikt daarvoor allerlei alledaagse materialen. ‘Hergebruik’ of ‘recycling’ wil ze het niet meteen noemen. „Ik noem het spullen die er toch al zijn. Zo’n woordenboek dat je toch niet meer gebruikt. Of al die visitekaartjes die je in de loop der jaren gekregen hebt. Daar heb ik ook al eens een ontwerp mee gemaakt.’’

Onlangs kwam ze via de Groninger Archieven aan vele meters videotape. De films die er op stonden waren gedigitaliseerd, zodat de banden weg konden. Ze maakte er een heel breiproject van, waarbij ze hulp kreeg van verschillende vrijwilligers. De door hen gemaakte lappen zijn nu gedrapeerd tot een glimmende, zwarte jurk. Op de muur heeft ze een selectie uit de films geprojecteerd, die op de banden stonden. „Moet je je voorstellen dat die jurk dus nog vol met zulke beelden zit.’’

Zo heeft De Haan rond haar Dolls een gevarieerde presentatie gemaakt, die ruimte biedt aan de verhalen die er letterlijk en figuurlijk in schuil gaan. En hoewel niet alle ontwerpen echt om aan te trekken zijn, kan ze zich voorstellen dat enkele heus wel draagbaar zijn. Die ‘film-jurk’, bijvoorbeeld. „Iemand zei: stel dat Halina Reijn deze jurk eens aan zou hebben op een rode loper…’’ Ze glimlacht bij de gedachte.