Klinken de Stones zo fel en jeugdig door AI? En kan een Madonna-concert zonder muzikanten? Muziekman Jacob Haagsma maakt zich druk

Ik ben wat minder snel van mijn stuk door zulk soort platen dan sommige anderen. Dat zal aan mij liggen, hoor. Maar ik hoorde meteen wel dat dit toch een frisse, ruige plaat is, die niet klinkt alsof-ie gemaakt is door een stel tachtigers (al of niet bijna-). Vooral Mick Jagger zingt met een leeftijdsontkennende energie. Ik kreeg zelfs wantrouwige visioenen van geraffineerd gebruik van AI, ja, artificial intelligence, om die lui jonger te laten klinken dan ze zijn. In de film kan dat ook, kijk maar naar The Irishman van Martin Scorsese, waarin met de digitale trukendoos verscheidene decennia is afgeschraapt van de gezichten van op zich bejaarde acteurs zoals Robert de Niro.

Ik hou intussen niks meer voor onmogelijk. Het lijkt me sterk, maar ik sluit ook niks uit. Maar ik heb er verder weinig verstand van. Ook niet van de Stones trouwens, reden waarom ik een paar dagen voor die plaat onder de mensen kwam even langsging bij Hein Kuiken. Hij is wethouder van de gemeente Leeuwarden en bovendien een enorm grote Stones-fan. En dat voor iemand die nog geen 40 is. Hij weet er ook echt veel van, dus daar had ik wel wat aan. Ik heb hem nog een positie aangeboden als popmedewerker van de krant, maar dat sloeg hij beleefd af.

Ze stond afgelopen week in Antwerpen, en ze treedt op 1 en 2 december aan in de Amsterdamse Ziggo Dome. Wat me in deze recensie trof, al stond het er wat terloops, is dat er niet of nauwelijks levende muziek aan te pas komt. Ze speelt zelf ergens een mopje gitaar, maar dan moet je ook maar afwachten of dat ding wel aangesloten is. Wel 24 dansers die elegant en sexy er het hele podium banjeren, maar levende muzikanten, ho maar.

Van mij wel, en ik vind er ook niet zo veel van verder. Een flink deel van het publiek zal liever een elastisch dansende en spatzuiver playbackende Madonna zien dan dat ze haar vals horen zingen – iets waar ze wel een reputatie in heeft. En, trouwens, herinner je je die concertfilm van haar nog? In Bed With Madonna, ook wel Madonna: Truth Or Dare? Met opnamen uit 1990 of zo. Toen speelde ze nog wel degelijk met een echte band. Maar het wel, het wee en de bewegingen van de dansers kwamen uitgebreid in beeld, terwijl je van de muzikanten niet veel meer zag dan een grote teen. En die kon dan best van een topmuzikant zijn als bassist Darryl Jones.

Grote jongen, hoor. Speelde met Miles Davis, Sting, Madonna dus en sinds 1993 bij de Rolling Stones, diezelfden dus. Maar hij lijkt intussen uit de geschiedenis van de band gegumd te zijn, en in de credits van de nieuwe plaat kom je hem ook niet meer tegen. Dus wat daar nou achter steekt....

Tot mijn blijde verbazing sta ik dus echt waar op de gastenlijst bij het concert van Brian Eno, met een heus orkest, zaterdag in Utrecht. De goedkoopste kaartjes kosten 86 euro, een collega van me betaalde er zelfs 166 euro voor maar dan zit hij wel op een plek waar hij de haren op het hoofd van Eno zou kunnen tellen. Als die ze nog had daar.

Brian Eno ja, uiterst slim en getalenteerd muzikant (of non-muzikant zoals hij zichzelf en beetje koket noemt), uitvinder van het concept ambient, activist, producer van grote jongens als Coldplay, Talking Heads, U2, David Bowie - al had hij daar nominaal niet die functie trouwens. U2 speelt momenteel avond aan avond in Las Vegas het album Achtung Baby uit 1991, geproduceerd dus door deze zelfde Eno. Met achter de trommels Krezip-drummer Bram van den Berg. Uit Gytsjerk.

Hoe dan ook, Brian Eno gaat dit weekend vooral zingen, al staat hij niet echt als zodanig bekend. Maar hij kan het wel en vindt het ook heel leuk. Daar heb ik nog een anekdote over, maar die bewaar ik voor volgende week.

Want er is meer op de wereld. Groningen boft met festival Soundsofmusic, met vooral hedendaagse muziek van meer kunstzinnige aard. Maar toch ook met Coby Sey, een man trouwens, en een vertegenwoordiger van een heel hippe Londense scene van mensen die met beats, elektronica, compositie en spoken word bezig zijn. En het Jack Quartet, een ijzingwekkend strijkkwartet dat hier à la de Drie Musketiers met zijn zessen aantreedt, en een programma doet met muziek van John Zorn.

Een uiterst interessant type, die Zorn: altsaxofonist, componist, improvisator, labeleigenaar. Maakt nogal werk van zijn Joodse achtergrond en niet alleen in zijn muziek. Hij landde eens op een Duits vliegveld, Riem bij München geloof ik, met een Jodenster op zijn borst. De douane helemaal in de stress. In zijn muziek kan hij al even confronterend te keer gaan, en buitengewoon veelzijdig bovendien. Van heftige metal tot woeste collages, van tere kamermuziek tot free jazz op Joodse basis.

Misschien is één John Zorn wel genoeg voor deze wereld. Hij heeft dus zijn eigen label, Tzadik, waarop ook tal van geestverwanten hun welluidende of juist zeer dissonante ding mogen doen. Tzadik deed nooit promotie en bleef verre van de streamingsdiensten, alsof ze een soort parallel universum bezetten Tot een paar weken geleden. Zo ongeveer alles van dat label is nu gewoon aan te klikken via Spotify of welke dienst je ook prefereert. Waaronder alleen al een stuk of 300 van de baas zelf. Ik luister momenteel weinig anders meer.

Coby Sey had opa, of oma, tegen die lui kunnen zeggen, hoor. Ik ga maar eens verder met mijn werk. Volgende week maar weer wat fruitigers.