Vluchten kan niet meer? Gelukkig zijn er nog romans als ‘Bunker’ van Richard Osinga | ★★★★☆

Af en toe duiken berichten op over superrijken die in Nieuw-Zeeland wooncomplexen laten bouwen om zich met hun gevolg te kunnen terugtrekken. Vooral techmiljardairs zouden geld steken in doomsday-schuilplaatsen waar ze zich veilig wanen op de dag dat alles misgaat. Richard Osinga (Haarlem, 1971), die eerder grote indruk maakte met Munt, gebruikt dit gegeven als vertrekpunt voor zijn nieuwste roman.

In Bunker is het veilige heenkomen ontworpen door een Nederlandse architect, in opdracht van een man die de mensheid wil redden. Als zulke mensen naar voren stappen is het altijd opletten geblazen, maar Osinga heeft de noodzaak zo overtuigend op papier gezet dat je als lezer meegaat, ook als je nog niet hebt gekeken naar de documentairereeks Paraguay.

‘Een overheid heeft maar één instrument en dat is het beperken van de vrijheid van het individu’, laat Osinga een jurist zeggen. ‘Elk nieuw probleem leidt tot nieuwe wetten. En zo wordt het systeem complexer en is er steeds minder ruimte voor het individu. (…) De meest waarschijnlijke dreiging waarmee de mens wordt geconfronteerd is de chronische disfunctie van het politieke en economische systeem.’

De bunker is bedoeld als de eerste in een reeks zelfvoorzienende woongemeenschappen – noem het een verdienmodel – en wordt gebouwd in Kazachstan. Om het functioneren te testen trekt de opdrachtgever zich samen met de architect, de jurist en een groep metgezellen terug uit de wereld. Ook de moeder van de opdrachtgever gaat mee. En dan gebeurt onverwachts het verwachte: de wereld gaat voortijdig ten onder.

Op dit punt aangekomen tovert Osinga een geweldige troef uit de mouw. Hij vertelt dat door klimaatopwarming onder de permafrost wereldwijd een dodelijk virus ontsnapt; de vogels gaan er als eerste aan. Wat hij ook doet, is de suggestie wekken dat de gemeenschap door gemanipuleerde informatie is misleid en dat er iets heel anders gaande is. Kies je problemen: er is voor iedereen wel iets om te vrezen.

De plot houden we onder de pet: de mainstreammedia hoeft niet altijd de onderste steen boven te brengen. Wat voor nu van belang is om te weten, is dat Bunker een voortreffelijke roman is, in een zeer overtuigende stijl geschreven vanuit verschillende geloofwaardige perspectieven, met gebruikmaking van een aantal verrassende kunstgrepen. Vluchten kan niet meer? Gelukkig is er nog literatuur.