Wouter Mensink wil met hulp van Dolly Parton stad en platteland tot elkaar brengen

Wie het met Wouter Mensink wil hebben over zijn boek Hoe we uit het dorp vertrokken komt vroeg of laat over de kloof tussen stad en platteland te spreken. Over het bestaan ervan kun je lezen en zien, in kranten en op televisie. Maar hoe ziet de kloof eruit?

Mensink opent zijn boek door te vertellen hoe zijn opa en oma elkaar hebben ontmoet bij een paasvuur in Overijssel en hoe die paasvuren de afgelopen jaren zijn verworden tot bron van discussie. Slecht voor het milieu versus goed voor de sociale cohesie. Niet te begrijpen voor een stedeling versus een achterhaalde traditie van plattelanders.

,,Zonder paasvuur zou ik er niet zijn geweest”, zegt Mensink – hij groeide op in Beekbergen, maar woont na een tijd in het buitenland al jaren in Amsterdam. Eerst was hij onderzoeker bij het Sociaal Cultureel Planbureau, tegenwoordig werkt hij als gespreksleider en conflictbemiddelaar.

,,Toen ik naar de stad verhuisde ben ik naar americana gaan luisteren, Amerikaanse countrymuziek en folk”, vertelt Mensink (Zwolle, 1978). ,,Mijn jongere broer, die in Amsterdam bij mij om de hoek woont, houdt ook van die muziek. Hoe kan dat? Het zoeken naar een antwoord op die vraag is de primaire drijfveer achter dit boek geweest.”

De discussie over de kloof vormde een andere drijfveer. ,,Toen Donald Trump in 2016 voor het eerst tot president van de Verenigde Staten werd gekozen, las ik ineens veel over de stem van het platteland, in negatieve zin. Daar was ik geschokt over. Ik ben opgegroeid op het platteland, ik heb in verschillende steden gewoond, ik heb beide kanten leren kennen. Bestaan in Nederland ook zulke tegenstellingen, vroeg ik mij af.”

Drie jaar later braken de boerenprotesten uit tegen het stikstofbeleid, met als ‘hoogtepunt’ de bestorming met tractoren van het provinciehuis in Groningen. Tegen die achtergrond en om erachter te komen hoe naar de tegenstelling tussen stad en platteland werd gekeken, organiseerde Mensink een bijeenkomst met verspreid wonende familieleden.

,,We zaten bij mijn tante in een dorp toen er een ambulance voorbijreed”, vertelt hij. ,,Mijn neef keek meteen op zijn telefoon om erachter te komen wie er werd weggebracht. In Amsterdam is de kans klein dat je degene in de ambulance kent. Dat zou een verschil tussen stad en platteland kunnen zijn.”

Een verschil is niet meteen een kloof. De kloof is een verhaal dat je vertelt over hoe je naar verschillen kijkt. ,,Het is een manier van praten. Een label. Een beeld. Het is een sterk verhaal. Maar het is ook een simpel verhaal. Ik wil niet ontkennen dat er kloven zijn. Er zijn zeker verschillen en tegenstellingen. Maar ik wil ook zeggen dat denken en praten over kloven geen goede manieren zijn om iets duidelijk te maken of op te lossen.”

Mensink is opgeleid als filosoof. Filosofie is een stedelijke aangelegenheid. ,,Het idee is dat je de drukte van de stad nodig hebt om na te kunnen denken. Het samenkomen van culturen in de stad zet aan tot denken”, zegt hij. ,,Misschien is het iets Westers. Socrates is de filosoof van het stadsplein. Plato is bekend van zijn ideeën over de stadstaat.”

Ook omdat veel journalisten in de Randstad wonen, wordt het verhaal over het platteland vaak verteld vanuit het perspectief van de stad. Omwentelingen en moderniseringen worden vaak verbonden aan de stad, voor de impact van agrarische revoluties is minder aandacht. In de stad wordt bedacht hoe het platteland eruit dient te zien en een beeld gecreëerd van hoe het was, schrijft Mensink.

In zijn boek pleit hij ervoor bestaande verhalen te verrijken en ook nieuwe te maken. Om te laten zien dat zoiets kan, vertelt hij over Bonnie ‘Prince’ Billy, Nick Cave en Dolly Parton, muzikanten met songs over het platteland die ook in de stad tot de verbeelding spreken.

Met name Parton wordt in Hoe we uit het dorp vertrokken als een fascinerend figuur neergezet. Ze cultiveert haar plattelandsafkomst met een pretpark over haar leven voor een breed publiek, Dollywood. Daarnaast heeft ze elders, op particulier terrein, voor eigen familie gebouwen uit haar jeugd laten nabouwen. Door verschillende verhalen over het verleden te vertellen slaagt Parton erin om tegenstellingen te overbruggen.

In Nederland moet dat ook kunnen, denkt Wensink. ,,Het lijkt mij interessant om de bouwers van de vreugdevuren in Den Haag in gesprek te brengen met bouwers van paasbulten”, oppert hij. ,,Als je zoiets via de krant doet, krijgen je ingezonden brieven waarin beide partijen stellen dat ze het verkeerd doen en niet snappen hoe je het moet. Als je ze bij elkaar zet, krijg je volgens mij een heel leuk gesprek.”