Rixt de Boer gebruikt oude kleding voor het brengen van een ode aan het ambacht en om verspilling aan de kaak te stellen. Foto: Jaspar Moulijn
Nieuwsgierig naar de kunst van de toekomst? Tot en met donderdag tonen 160 net afgestudeerde kunstenaars, vormgevers en kunstvakdocenten in Groningen hun werk aan het publiek.
Micha van der Molen maakt zich zorgen over gevolgen van de stijgende zeespiegel. Dat is niet vreemd voor een jonge inwoner van de stad Groningen. Want als de klimaatopwarming doorzet en het ijs op de poolkappen blijft smelten kan zijn woonplaats in de toekomst zomaar aan zee komen te liggen en stroomt op slechte dagen het water de huizen binnen. Wat te doen om dat te voorkomen?
Van der Molen richtte het Instituut voor Zandkorrel Hoogtebeleid op, een schijnbaar ludieke instelling die zich bezighoudt met een betere verdeling van verschillen in Nederland. Het werkt zo: wie in een gebied woont dat in de toekomst dreigt over te stromen krijgt bij een zelfgebouwd meetstation om te beginnen 25.000 korrels zand overhandigd om zijn omgeving op te hogen. Dat zand is afkomstig uit veilig gelegen delen van Nederland, zoals Drenthe.
Alle beetjes helpen
Je zou het gekkenwerk kunnen noemen, ware het niet dat alle kleine beetjes helpen. En dan nog: is hoe we nu in Nederland met de bodem omgaan geen gekkenwerk? Denk aan de aardbevingen door de gaswinning. Denk aan hoe bodemdaling wordt bestreden door een extra woonlaag op een verzakt huis te bouwen en de begane grond tot kelder te promoveren. Denk vooral aan hoe we problemen voor ons uitschuiven in plaats van ze op te lossen.
Product designer Micha van der Molen werft bij de voormalige tabaksfabriek van Niemeyers medestanders om Groningen op te hogen. Foto: Jaspar Moulijn
Van der Molen diende zijn plan in als afstudeerproject tijdens zijn opleiding tot product designer aan academie Minerva. Het leverde hem een diploma op en veel lof op. Dat is niet zozeer omdat zijn Instituut voor Zandkorrel Hoogtebeleid Nederland van de ondergang gaat redden. Dat is vooral omdat hij in staat is op aantrekkelijke wijze een creatieve oplossing te presenteren voor complexe problemen.
De wereld kan veel beter en ook mooier worden, dat is de geest die tot en met donderdag door Groningen waait tijdens de jaarlijkse Graduation Show van Academie Minerva en het Frank Mohr Instituut. Verspreid over acht plekken in de stad tonen zo’n 160 kunstenaars, vormgevers, artiesten en kunstvakdocenten werk waarmee ze deze maand zijn afgestudeerd. Het meetstation van Micha van der Molen staat opgesteld bij de voormalige tabaksfabriek van Theodorus Niemeyer.
Zelfgeproduceerde erotische film
Iris van Kalfsbeek toont in die fabriek een zelfgeproduceerde erotische film waarin zes acteurs laten zien dat wie de liefde wil bedrijven daar vooral tijd voor moet nemen. De taboe doorbrekende film van Van Kalfsbeek levert commentaar op de alom aanwezige porno waarin, net als in het gewone leven, de weg ernaartoe ondergeschikt is gemaakt aan de eindbestemming, waarin het vooral om klaarkomen gaat. Weg met de haast en het effectbejag.
Van Kalfsbeek presenteert haar film in een decor dat aan een koeienstal doet denken. Ze heeft hooibalen opgesteld om zowel het kunstmatige als dierlijke aspect van seks duidelijk te maken Ze suggereert fijntjes dat mannen gemolken kunnen worden en heeft eigenhandig verschillende attributen vervaardigd die een verband leggen tussen seksualiteit en duurzaamheid. De onderliggende boodschap is serieus: heb aandacht voor elkaar en wees teder.
Uitdagende arbeidsmarkt
De arbeidsmarkt voor afgestudeerde kunstenaars in Nederland heet uitdagend te zijn. Het vinden van een vaste baan en het vergaren van een goed inkomen is zeer moeilijk. Uit onderzoek door kenniscentrum Boekman blijkt dat ongeveer een kwart van de afgestudeerde creatieven binnen een jaar als zelfstandige aan de slag gaat, terwijl dit percentage voor alle hbo-afgestudeerden slechts vijf procent is. Daarnaast verdient een groot deel van de kunstenaars minder dan 30.000 euro bruto per jaar, wat ook nog eens minder is dan in andere creatieve beroepen.
Er is een tijd geweest dat de eindexamententoonstellingen gedomineerd werden door particulier zelfonderzoek: wie ben ik, waar kom ik vandaan. Wat de laatste jaren opvalt is een toename onder studenten van maatschappelijke zorgen en hoe daarmee om te gaan. Zo laat de uit Iran afkomstige Tara Mohktari Azad in een zaaltje van Pictura een installatie zien die is gemaakt met papieren bootjes. Azad baseerde haar werk op gesprekken met vluchtelingen en gaat ervanuit dat het maken van kunst helend kan werken.
Publiek woont in het Minerva-gebouw aan de Praediniussingel een performance bij van de net afgestudeerde multimedia-kunstenaar Luz Mercedes. Foto: Jaspar Moulijn
Voor Rixt de Boer is kunst een middel om problemen te adresseren en om aandacht te vragen voor ambachtelijkheid. Voor haar afstudeerproject Klerenzooi verzamelde ze vele kilo’s afgedankte textiel, haalde ze kledingstukken uit elkaar om vervolgens een reusachtige trui te maken die een tijdelijke plek heeft gekregen in het Minerva-gebouw aan de Praediniussingel. Het design van de trui vertelt een verhaal, net zoals het beroemde Tapijt van Bayeux dat in de elfde eeuw deed.
Tegen de wachttijden
Floris van den Hoed gebruikt een performance als verbeelding van het fenomeen wachten. In de hal van het Minerva-gebouw aan het Zuiderdiep is een touw gespannen waarlangs Van den Hoed op acrobatische wijze een klim-act uitvoert. Gaandeweg wordt pijnlijk duidelijk dat je maar beter in de rij voor de kassa van een supermarkt kunt staan dan aan de lijn worden gehouden in de (transgender)zorg. Soms kan de toekomst niet snel genoeg beginnen.
Eindexamenpresentaties
De Graduation Show van Academie Minerva en vervolgopleiding Frank Mohr Instituut is de eerste in een reeks eindexamenpresentaties van de kunstopleidingen in Nederland. Die van Utrecht volgt later deze maand. Die van Amsterdam, Arnhem, Zwolle, Enschede en Rotterdam zijn begin juli. De winnaars van de jaarlijkse prijzen voor afgestudeerde kunstenaars in Groningen worden dinsdag bekendgemaakt. Zie ook academieminerva.nl.
