Waarom in dit Amerikaanse stadje een kopie staat van het stadhuis van Franeker. ‘This building is amazing!’

‘The Dutch House’, zo staat het ter plaatse bekend. Samen met het geboortehuis van voormalig Amerikaans president John F. Kennedy (1917-1963) is het statige pand een van de visitekaartjes van Brookline, een stadje onder de rook van Boston.

Maar dat torentje, die trapgevels... veel Friezen zal het bekend voorkomen. En dat is niet vreemd: het Dutch House is gebaseerd op het stadhuis van Franeker. Wat dan weer niet betekent dat het ook door een Fries om utens is gebouwd. Sterker nog, het huis stond niet altijd op deze plek, maar eerst in Chicago. Hoe zit dat?

Het heeft alles te maken met de Wereldtentoonstelling van 1893. Eén van de talloze bedrijven die op deze internationale expositie zijn uitvindingen en producten wilde laten zien, was de Nederlandse cacaoproducent Van Houten.

In Chicago, waar de tentoonstelling dat jaar plaatsvond, wilde Van Houten een paviljoen bouwen waar vermoeide bezoekers konden bijkomen met een kop warme chocolade. Dat paviljoen moest uiteraard een typisch Hollands uiterlijk krijgen.

Waarom de Noordhollandse Van Houten-fabriek zich daarbij liet inspireren door juist een Fries gebouw, is dan weer niet bekend. Wie het paviljoen ontwierp, is onduidelijk. Mogelijk hadden de chocolademakers toevallig iets opgevangen over de grootschalige restauratie van het Franeker stadhuis, die net in 1890 was afgerond.

Een loepzuivere kopie werd het paviljoen overigens niet. De toegangspoort baseerde Van Houten op de poort van het oude weeshuis van Enkhuizen. En de adelaar boven de poort kwam rechtstreeks uit het toenmalige logo van Van Houten.

Eén van de bezoekers van de tentoonstelling in Chicago was een zekere Charles Brooks Appleton uit Brookline. Behalve een vermogend man was hij ook erg onder de indruk van het Nederlandse gebouw. Toen de expositie was afgelopen kocht hij het op, liet het steen voor steen afbreken en in zijn eigen stad weer opbouwen.

Het Franeker stadhuis staat in Nederland bekend als een toonbeeld van de Friese renaissancestijl. Mede daarom werd ook de kopie in Brookline veertig jaar geleden, in 1986, opgenomen in het Amerikaanse National Register of Historic Places.

Het gebouw mag worden gezien als ‘het meest authentieke voorbeeld van Hoge Renaissance in Amerika’, zo meldt de omschrijving in het monumentenregister. De eerst naamloze straat waar het Dutch House werd opgebouwd, werd naderhand omgedoopt tot Netherlands Road.

Behalve bouwkundigen zijn ook veel andere mensen nog altijd onder de indruk van de chocolade-replica. Op meerdere reiswebsites en -blogs over Boston en omgeving duikt het huis op.

‘This building is amazing!’, reageert een vrouw op Instagram. Een andere bewonderaar vindt het meer een spookhuis, maar roemt de ‘unieke charme’. Weer iemand anders: ‘I want to live here’.

In theorie is dat mogelijk, want het Dutch House wordt particulier bewoond. Bezichtigen kan daardoor helaas niet. Zo’n twaalf jaar geleden vond een grote renovatie plaats. Daarbij is ook de torenspits, die lang ontbrak, weer in oude luister hersteld.