Arend van Wijngaarden is parlementair verslaggever van Dagblad van het Noorden Foto: Marcel Jurian de Jong
Aan de vooravond van 4 en 5 mei is opnieuw duidelijk geworden dat de bescherming van de Verenigde Staten niet voor eeuwig is. En dat afhankelijkheid van Amerika ook grote nadelen kent.
De grilligheid van Donald Trump moet voor veel andere wereldleiders angstwekkend zijn. De ene dag zegt hij dit, de volgende dag het tegenovergestelde. Dat gedrag lijkt eigenlijk alleen te verklaren met de zogenoemde Madman Theory, waarmee het beleid van president Nixon in de jaren zeventig werd geduid: als tegenstanders denken dat je knettergek bent en tot alles in staat, zijn ze banger voor je.
Alleen lijkt die strategie weinig indruk te maken op de Iraanse leiders. De Duitse bondskanselier Merz wees daar fijntjes op en werd voor die uitspraak prompt gestraft. Trump dreigde meer dan vijfduizend Amerikaanse militairen uit Duitsland terug te trekken en legde de Duitse auto-industrie extra heffingen in het vooruitzicht.
Zo’n onvolwassen en ondemocratische reactie is hoe dan ook zorgelijk. Het valt dan ook niet mee het hoofd koel te houden, zoals defensieminister Dilan Yesilgöz adviseerde. Toch heeft zij helaas gelijk: veel andere opties zijn er op dit moment niet.
Nederland is in hoge mate afhankelijk van Duitsland, Noord-Nederland zelfs nog meer. Beide landen zijn bovendien economisch nauw verweven met de Verenigde Staten en voor hun defensie nog altijd sterk van Amerika afhankelijk.
Er worden inmiddels stappen gezet om de Nederlandse en Duitse defensie te versterken, maar dat gaat niet van de ene dag op de andere. We lopen bovendien direct tegen praktische grenzen aan, bleek vorige week bij de natuurbranden na legeroefeningen. Het vinden van voldoende personeel, expertise en geschikte oefenterreinen is nu al lastig. Het opbouwen van een moderne, snel reagerende krijgsmacht in een tijdperk van drones en kunstmatige intelligentie is dat des te meer.
Op zichzelf bestaat er in Nederland een brede politieke meerderheid voor versterking van de krijgsmacht, en ook Duitsland zet forse stappen. Brussel werkt bovendien al langer aan een zelfstandiger en sterker Europa. Maar zodra de vraag concreet wordt hoe dat moet, en zodra de nadelen zichtbaar worden, is de neiging groot om toch weer op de rem te staan.
Juist rond 4 en 5 mei is goed er bij stil te staan dat vrijheid niet vanzelf komt. De grillen van Trump maken duidelijk dat afwachten en vertragen geen verstandige strategieën zijn.
