75 jaar geleden kwamen 12.500 Molukkers noodgedwongen naar Nederland. Bedoeling was dat hun verblijf tijdelijk zou zijn. Het liep anders.
Afgelopen zaterdag werd dit op verschillende plekken herdacht. Zo opende in Herinneringscentrum Kamp Westerbork een fototentoonstelling. In Vught werd een krans gelegd bij de begraafplaats van woonoord Lunetten. Zowel in Deventer als Zwolle vonden activiteiten plaats.
Bijzonder was ook wat in Arnhem gebeurde. Daar werden de militairen herdacht die in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) hadden gevochten en riep burgemeester Ahmed Marcouch de Nederlandse regering op om excuses te maken voor het niet nakomen van beloften aan de Molukse gemeenschap. Die roep klonk in 2021 ook al.
Zaterdag berichtte de NOS dat voormalig premier Dries van Agt in een brief aan de koning heeft aangedrongen op verontschuldigingen voor de manier waarop de Molukkers in 1951 door de Nederlandse regering zijn behandeld: de KNIL‑militairen werden ontslagen en van terugkeer naar de Molukken is nooit sprake geweest.
Cruciaal bij het maken van excuses is of het aan de regering van nu is om te oordelen over regeringshandelen van toen. Sommigen beweren van niet. Maar het kan wel, en het gebeurt ook. In 2022 maakte toenmalig premier Mark Rutte excuses aan alle tot slaaf gemaakten en hun nazaten, voor de schade die zij hebben geleden door het handelen van de Nederlandse staat tot diep in de negentiende eeuw.
Het helpt feiten onder ogen te komen en een nieuw oordeel te vormen
Minstens zo cruciaal is wat de ontvanger van excuses te zeggen heeft. In het geval van de Molukse gemeenschap zijn er de afgelopen decennia verschillende pogingen ondernomen en maatregelen getroffen om de gevolgen van 1951 op te vangen. Of dat afdoende is geweest en geholpen heeft, is voor niet-Molukkers moeilijk vast te stellen.
Dit alles laat onverlet dat excuses een positief effect kunnen hebben. Ook al is inmiddels een nieuwe generatie opgestaan, met jongeren die zich bewust zijn van wat hun (over)grootouders is overkomen en hoe dat in hun leven doorwerkt, het helpt om de feiten onder ogen te komen en daar een nieuw oordeel over te vormen.
De fouten van toen worden er niet anders van, maar het verhaal verandert wel. Het krijgt een andere wending, die voor alle betrokkenen goed kan uitpakken.
