Zondag 8 maart is het Internationale Vrouwendag en in Leeuwarden vieren we dat in de Harmonie, georganiseerd door Tûmba, hét meldpunt en kenniscentrum discriminatie en diversiteit. Ik ben vereerd dat ik deel mag uitmaken van dit feestelijk middagprogramma, naast Avine Fokkens, winnaar van de Els Veder Smit prijs, en muziek van Hera Brass, de enige vrouwelijke brassband in het land.
Het thema is De stem van de vrouw, en mijn aandeel is een lezing over hoe vrouwen (én mannen) hun stem, verbaal én non-verbaal, kunnen inzetten om gewenst gedrag te creëren.
Mini-stapjes
In de media en de publieke opinie wordt grensoverschrijdend gedrag vaak uitgemeten vanuit het beeld dat mannen dader zijn en vrouwen slachtoffer. Ik wil het breder trekken, het betreft ongewenst gedrag tussen mensen zoals aanrakingen, opmerkingen en berichten die we niet gewild hadden. Het geeft pijn, angst en verdriet en we tonen hierover veel collectieve verontwaardiging naar de dader.
Irma van Steijn
Froukje Jackson en Irma van Steijn zijn beiden GZ-psycholoog bij Maarsingh & van Steijn. Froukje in Groningen en Irma in Leeuwarden. Zij schrijven om en om een wekelijkse geanonimiseerde column over wat zij meemaken in o.a. de spreekkamer. E-mail: f.jackson@maarsinghenvansteijn.nl of i.vansteijn@maarsinghenvansteijn.nl
Wat vaak onderbelicht blijft is het grijze gebied dat aan de uiteindelijke ongewenste gedragingen voorafgaat. De interacties tussen mensen zijn steeds mini-stapjes, het is een gezamenlijk gedragsrepertoire waarin ruis kan ontstaan in het interpreteren van elkaars gedrag en er onvoldoende wordt afgestemd, ook door omstanders. Hier kunnen kansen liggen om het repertoire anders te laten verlopen. Ik heb het hier overigens niet over doelbewust seksueel geweld, ik heb het over dagelijkse interacties die verkeerd gaan.
We kunnen veel meer invloed hebben in het creëren van gezamenlijk gewenst gedrag, door beter af te stemmen en je bewust te zijn van je biologie en drijfveren: heb je oog voor je eigen aandeel in al die micro-stapjes; heb je oog voor de mogelijke interpretaties van je eigen gedrag en hoe stem je hierover af?
Biologische prikkels
Wat ik in mijn spreekkamer regelmatig zie is dat mannen de werkelijke intentie van vrouwen niet gemakkelijk lezen en vrouwen schijnbaar nog niet duidelijk genoeg communiceren. We lijken vandaag de dag steeds onhandiger te worden in afstemmen als het over seksualiteit gaat, sommigen doen zelfs alsof onze biologie niet bestaat. Maar wij mensen reageren nu eenmaal op biologische prikkels. In die zin zijn we ook gewoon diertjes.
In veel interacties is seksueel gedrag zichtbaar, zonder dat de ene persoon nou direct met de andere naar bed wil. En zolang beide dat gedrag oké vinden is er niets mis mee, het is smeerolie tussen mensen, we laten in onze interactie waardering zien voor de ander. Ik heb echter een spreekkamer vol met interactieproblemen waarin de interpretatie van elkaars gedrag is misgegaan en er een dader-slachteroffersituatie is ontstaan. Mijns inziens had dat in veel gevallen voorkomen kunnen worden als er veel eerder was afgestemd. Want, de meeste mensen deugen. De meeste mensen hebben vaak helemaal niet de intentie de ander pijn te doen. Uitzonderingen daargelaten, helaas bestaan die ook.
In dat grijze gebied, tijdens al die microstapjes in dat interactiepatroon, valt er ontzettend veel te winnen. We kunnen hier veel actiever regie pakken en onze stem, verbaal en non-verbaal, gebruiken om te laten gebeuren waar beiden consensus over hebben. Nieuwsgierig hoe dan? Aanmelden voor zondagmiddag kan nog via de website van de Harmonie, ook mannen van harte welkom!
