De tranen hoeft acteur Soy Kroon (29) niet te spelen in musical 40-45: 'We huilen nogal snel'

Zwarte legerlaarzen brengen je terug naar de oorlogsjaren. Het donkere leer weerspiegelt een inktzwarte periode in de geschiedenis. Het nazi-schoeisel staat klaar in de kleedkamers van een nieuw gebouwd theater in Barneveld. Bij de achterdeur sleutelen monteurs aan motorfietsen uit de vorige eeuw. De voertuigen en de laarzen nemen je mee naar de Tweede Wereldoorlog.

In een kleedkamer voert een kapster een strijd met de krullen van Soy Kroon. In de musical 40-45 wordt de acteur met een keurig gekamd kapsel op het toneel verwacht, zie je. ,,Dat is even een dingetje’’, vertelt hij bij de spiegel, voor een repetitie. ,,Net als scheren. Daar ben ik meestal nogal makkelijk mee. Maar voor deze rol moet ik een glad huidje hebben. Daarom zit ik nu steeds met scheermesjes te klooien.’’

Hij gaat eerst de kleedkamers langs om alle collega’s te begroeten. ,,Ik wil iedereen even zien voor we het toneel op gaan. Gewoon, voor de gezelligheid.’’ Dan komt collega-acteur Dorian Bindels binnen. Een begroeting met een kus. Ze eten samen. In de voorstelling speelt Dorian de broer van Soy.

,,Zelf ben ik enig kind. Of eigenlijk: de helft van een tweeling. Ik ben de enige die de zwangerschap overleefde. Daardoor heb ik vaak het gevoel dat er iets ontbreekt aan mijn leven. Want wat had ik graag een zus of een broer gehad. Misschien dat ik me daarom extra goed kan inbeelden hoe de broers in het verhaal zich met elkaar verbonden voelen. En hoe schrijnend het is als die twee van elkaar verwijderd raken.’’

Straks meer over de musical. Eerst over Soy Kroon zelf. ,,Mijn nuchterheid en mijn relaxte houding heb ik van mijn vader.’’ Zijn moeder is van de emoties. ,,Mijn gevoeligheid heb ik van haar. We worden nooit boos, maar wel emotioneel. We huilen nogal snel.’’

Zijn moeder had een baan bij een toneelschool, waar hij als kind gretig door de gangen liep. En meteen wist: dat wilde hij ook. Dus volgde hij als scholier drumlessen en ging hij naar een circusschool. Daarna maakte hij de overstap naar een havo met een aparte afdeling voor kunst en cultuur. In de weekends trok hij langs de theaters met jeugdvoorstellingen als Oorlogswinter en Koning van Katoren.

Hij was 16 toen hij een rol kreeg in een Vlaamse tv-serie. Dat betekende elke dag opnamen in Antwerpen. De producent regelde daar een appartement voor hem. ,,Omdat de leerplichtambtenaar moeilijk deed, moest ik beloven dat ik ook mijn school zou afmaken. In een paar stappen heb ik dat keurig gehaald. Gewoon omdat ik zo graag die serie wilde doen.’’

In zijn eentje in Antwerpen was nog even wennen, voor een jongen van 16. ,,De eerste tijd was het eenzaam. Zelf boodschappen halen, zelf koken en mezelf vermaken. Gelukkig maakte ik snel vrienden op de set. Antwerpen werd langzamerhand mijn thuis. Ik dronk er mijn eerste biertje en ik had er mijn eerste vriendinnetjes. Daarom vond ik het jammer dat het werk na drie jaar voorbij was.’’

Hij verhuisde naar Amsterdam, waar hij een rol kreeg in de musical War Horse. Geen fijne tijd. ,,De oudere acteurs met wie ik speelde hadden er geen zin in. De één was ziek, nummer twee had problemen en weer anderen hadden onderling gedoetjes. Steeds zure gezichten. Ze kwamen op het laatste moment binnen en gingen na het applaus meteen weer weg. Bij mij sloeg daarom de twijfel toe. Ik worstelde met mijn toekomstbeeld en zat met vragen. Is het vak eigenlijk wel leuk? Moet ik dit wel blijven doen? Of zal ik maar gewoon stoppen en iets anders zoeken?’’

Zijn werkplezier liep nog meer deuken op toen hij ook een paar keer werd afgewezen bij audities. ,,Dat knaagde aan mijn zelfvertrouwen. Het was een lastige tijd.’’

Een paar maanden een rol bij de serie GTST bracht de ommekeer. Voor de camera met jonge, enthousiaste collega’s kwam zijn werkplezier terug. En alles veranderde toen hij terechtkwam bij de serie Nieuwe Tijden. Bij de auditie speelde hij een scène met Holly Brood, dochter van poplegende Herman Brood.

,,Omdat ik daar verder niemand kende, trok ik naar haar toe. We namen samen teksten door en zaten samen op terrasjes. Ik werd verliefd, maar durfde het haar niet te zeggen. Steeds dacht ik: ‘als ze niet wil, ben ik een vriendin kwijt en heb ik spanning met een collega’.’’ Ze wilde dus wél. Hun klik? ,,We kunnen de showbizz allebei goed relativeren. We doen ons best, maar glamour boeit ons niks.’’ Kort daarna wonen ze samen in zijn appartement. ,,Holly is gewoon een keer blijven slapen en niet meer weggegaan.’’

Heel tv-kijkend Nederland weet dat ze een setje zijn als ze samen de RTL4-danscompetitie Dance Dance Dance winnen. ,,Met een andere partner was ik nooit zo ver gekomen. Ik kan best wel een beetje dansen, maar Holly gidste me naar een hoger niveau. Op alle fronten.’’

Inmiddels hebben ze thuis een vaste rolverdeling. ,,Holly kookt, ik regel de was en ruim het huis op. Dat heb ik nodig, want als het in huis een rommeltje is, is het in mijn hoofd ook een zootje. Daarom ruim ik graag op. Daar word ik rustig van.’’ De administratie doen ze samen, met tegenzin. ,,Boekhoud-toestanden stellen we het liefst uit. We zijn er allebei niet goed in. Maar soms moeten we er gewoon voor gaan zitten. Dan nemen we samen de bonnetjes door. Ook al hebben we er een hekel aan.’’

Sinds haar komst kreeg zijn carrière enorm de wind in de zeilen: hij oogstte jubelende kritieken voor zijn hoofdrol in de tv-serie Hoogvliegers over F16-piloten, hij speelde in de musical Mamma Mia! en was te zien in films als Zwaar verliefd. Zelf ziet hij zijn rol als Jezus in The Passion als zijn doorbraak bij het grote publiek. ,,Theaterbezoekers hadden gezien dat ik kon zingen en acteren. Maar toen de makers van The Passion me als jongste Jezus ooit die rol lieten spelen, kreeg ik de kans om dat ook aan meer dan een miljoen televisiekijkers te laten zien.’’

Helpt het om een partner uit het vak te hebben? ,,Ja, dat is een enorme voorsprong. Holly weet wat er speelt in het vak en ze snapt het als ik soms moet afreageren omdat er bij repetities of opnamen dingen tegenvallen. Het helpt ook dat ze de spanning van audities kent. Zij weet dat ik dan steeds naar de wc loop terwijl ik helemaal niet moet en ik weet dat zij dan door de zenuwen geen hap door haar keel krijgt. Die dingen snap je van elkaar.’’

Bij het instuderen van zijn rol in Nu ik je zie vroeg hij Holly niet alleen als collega om raad, maar vooral als ervaringsdeskundige. In deze solovoorstelling over de zelfgekozen dood van Antonie Kamerling gaat hij als diens zoon op zoek naar antwoorden op levensvragen. ,,Holly weet hoe het is om op jonge leeftijd je vader te verliezen. Zij kent het verdriet over een zelfgekozen einde. Dus toen we samen het script doornamen, hadden we daar ook meteen ideeën over. In overleg met de schrijver hebben we daarom ook wat aan de tekst gesleuteld om er meer gevoel uit te laten spreken. Dankzij de invloed van Holly kreeg de voorstelling daarom meer zeggingskracht.’’

Een partner uit het vak helpt ook bij het lezen van scripts, vertelt hij. Zo trokken ze zich deze zomer samen een paar dagen terug in een huisje aan de kust, met twee draaiboeken: Holly met de teksten voor het vervolg op de film Amsterdamned waarin ze de hoofdrol speelt, hij met het script van de musical 40-45. ,,Samen praat je dan over de invulling van zo’n rol. Hoe de gevoelswereld van zo’n personage eruitziet. En welke ontwikkeling ze doormaken.’’

In de musical 40-45 speelt hij de rol van Louis, een jonge automonteur. ,,Hij is handig met zijn handen, maar geen jongen voor boeken en huiswerk. Daarom kijkt hij op tegen zijn broer Dirk, die geneeskunde studeert en arts wil worden. Ze zijn hartsvrienden. Met hun ouders wonen ze in Rotterdam bij de bioscoop waar hun vader werkt. Samen zien ze alle films die daar voorbijkomen. Als de oorlog uitbreekt, krijgen ze Duitse soldaten over de vloer die bij ze komen inwonen. Eigenlijk hebben ze dan nog geen idee wat de bedoelingen van Hitler zijn.’’

,,Dirk raakt enthousiast over het gedachtegoed van de Duitsers en sluit zich aan bij de NSB. Eerst gaat Louis mee naar een NSB-bijeenkomst, maar later vraagt hij zich toch af of het wel de goede richting is. Als hij verliefd wordt op een Joods meisje dat moet onderduiken om aan het kamp te ontsnappen, komt voor Louis alles in een ander licht te staan. Dirk kiest vol overtuiging voor de NSB die de wereld economische vooruitgang belooft. Louis raakt betrokken bij verzetswerk en moet uiteindelijk een onmogelijke keuze maken. Daarbij zie je echt hoe hij wordt verscheurd, vanbinnen. Bij het spelen van die scène kan ik het nooit droog houden.’’

Die tranen hoeft hij niet te spelen. ,,Omdat ik altijd graag een broer had willen hebben, hou ik altijd in mijn achterhoofd dat ik er een heb. Met Dorian heb ik een goede band. Daarom kan ik me ook inbeelden dat hij mijn broer is. Daarom lukt het me ook om me in deze rol te verplaatsen. Heb ik eindelijk een broer, raak ik hem kwijt.’’

Hoe dicht ligt het personage van Louis bij zijn eigen karakter? ,,Ik kan heel dicht bij mezelf blijven, want Louis is ongeveer zoals ik zelf ben. Zijn broer Dirk maakt bewust politieke keuzes en gelooft in de welvaart die de Duitsers beloven. De Louis die ik speel, leeft veel meer vanuit zijn hart. Hij maakt geen bewuste keuzes, maar volgt zijn gevoel. Zo zit ik ook in elkaar.’’

,,In de voorstelling zie je dat Louis langzamerhand beseft dat de gouden toekomst die de Duitsers voor ogen hebben een keiharde schaduwkant heeft. Daarmee staat hij voor de empathie en het geweten. Dus eigenlijk: voor de emotie zoals het publiek dat ook voelt.’’

Ja, hij beseft dat hij daarmee opnieuw de mooiboy met het gouden hart speelt. Wederom de hartenbreker van de sympathie. ,,Die kant ligt me blijkbaar gewoon. Ik zou ook graag een keer in de huid van de slechterik willen kruipen, maar ze vragen me nu eenmaal voor dit soort rollen.’’

Het is alwéér een musical over de Tweede Wereldoorlog, na een regen van boeken, films en voorstellingen over dat thema. ,,Ik denk dat de oorlog bij het publiek tot de verbeelding blijft spreken omdat we ons nog steeds niet kunnen voorstellen wat er toen is gebeurd. Hoe kon het zo ver komen dat miljoenen joden doelbewust de dood in werden gejaagd? Hoe kon het dat zo veel mensen de kant van de Duitsers kozen? En hoe kon het dat zo veel doodgewone mensen het slachtoffer werden van een oorlog waar ze zelf niet voor hadden gekozen? De generaties van na de oorlog zullen dat nooit begrijpen. Daarom knaagt er ook altijd nog een collectief schuldgevoel over hoe de generaties voor hen dat hebben kunnen laten gebeuren. Op zoek naar antwoorden, blijven er boeken over de oorlog verschijnen en blijven er generaties geïnteresseerd in films en voorstellingen over de bezettingsjaren.’’

Gaia Aikman speelt de rol van zijn joodse vriendin Leah. Eerst bij elke voorstelling, maar omdat Gaia ook wel eens een weekend weg wil, neemt zijn Soy’s Holly die rol vanaf november op zondag voor haar rekening. ,,Het is de eerste keer dat we samen op het toneel staan. We wilden het altijd graag, maar het lukte nooit. Of er waren geen stukken voor ons samen of onze agenda’s waren al vol.’’

Regisseurs en producenten klopten regelmatig bij hen aan om ze samen in films te laten spelen. Bijna altijd romantische komedies. Steeds zeiden ze nee. ,,Omdat we geen zin hadden om onszelf in dat soort films als pakketje te verkopen.’’ Voor andere films wel? ,,Ja. Als iemand ons vraagt om een nieuwe versie van de film Turks Fruit op te nemen, doen we dat meteen.’’

Als we het hebben over rollen, gaat het ook over de Netflix-film Oei ik groei waarin hij voor het eerst een vaderrol speelde. ,,Ik vond mezelf daar tamelijk jong voor, want ik ben nog geen 30. Maar de realiteit is natuurlijk dat veel leeftijdsgenoten allang kinderen hebben. Dus die kant gaat het voor mij wel op. Want voor rollen in films en tv zoeken ze óf de jonge God of de vaderfiguur. Dus ik zal aan die tweede categorie moeten wennen.’’

Het hoort allemaal bij bijna 30 worden, constateert hij. Een leeftijd waardoor hij ook anders naar werk en tijd is gaan kijken. ,,Zo neem ik nu bijvoorbeeld geen werk meer aan met weinig inhoud. Nu laat ik vooral meewegen of ik er mijn creativiteit in kwijt kan. Of ik er iets van leer. En of ik met leuke mensen kom te werken.’’

De tijd heeft hem veranderd, vindt hij. ,,Ik ben rustiger geworden en ga veel bewuster om met mijn tijd. In mijn eerste jaren in Amsterdam kon ik tot ’s avonds laat uitgaan en had ik soms nachten van vier uur. Nu leef ik veel regelmatiger. Ik hou me in met eten en drinken en sta elke ochtend om acht uur op om vol energie aan mijn werkdag te beginnen. Dat moet ook wel, want het afgelopen jaar werkte ik zeven dagen per week. Ik presenteerde kinderprogramma’s, ik stond in de theaters en acteerde in films. Als ik bij een musicalrepetitie even een uurtje pauze had, zat ik in een hoekje de teksten voor het tv-programma van die avond te leren.’’

Het klinkt als een recept voor ‘te veel hooi op je vork’, maar dat gaat hem niet overkomen, zegt hij. ,,Ik leerde dat ik veel aan kan als ik ieder jaar een maand vakantie neem. Vroeger nam ik hooguit een weekje vrij, maar inmiddels weet ik dat het verstandig is om een maand afstand te nemen van alles. Holly en ik zijn dit jaar bijna vier weken naar Indonesië geweest. Door die rust heb ik nu energie om vrachten werk te verzetten.’’

Zijn toekomstplannen? ,,Ik zou liedjes willen schrijven en daarmee misschien wel een eigen album willen opnemen. Ook zou ik zelf sketches willen schrijven en daarmee misschien wel een eigen voorstelling willen maken. Daarnaast zou ik me ook verder willen ontwikkelen als tv-presentator. Niet om zelf in de schijnwerpers te staan, maar om anderen te stimuleren hun verhalen voor de camera te vertellen.’’

Vooruit, dan verklapt hij ook die andere ambitie: zijn plan om vaker bij zijn moeder langs te gaan. ,,Dat doe ik te weinig. Terwijl ik het zo heerlijk vind om bij haar even de rust op te zoeken. Even samen lekker eten, even samen de sfeer van vroeger proeven. Als enig kind heb ik daarin natuurlijk een extra verantwoordelijkheid. Maar de waarheid is ook dat ik er soms naar verlang om door haar vertroeteld te worden.’’