Staatssecretaris ziet havermelk als frisdrank, belasting dus 196 procent omhoog

De belastingverhoging is niet om gezondheidsredenen maar puur om de staatskas te spekken, zo erkent staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) in reactie op vragen van de Partij voor de Dieren. „Deze verhoging heeft als primair doel meer belastinginkomsten op te halen”, aldus de staatssecretaris. De hogere belasting moet ingaan per 1 januari 2024.

Om gezond gedrag te bevorderen, wordt vanaf volgend jaar geen verbruiksbelasting meer geheven over mineraalwater. Melk is vanouds al van deze belasting uitgesloten omdat het geldt als eerste levensbehoefte. Ook zuiveldranken die wat betreft vet- en eiwitgehalte met melk overeenkomen, zoals chocolademelk en sojamelk, vallen niet onder deze belasting op alcoholvrije dranken.

Maar dus wel havermelk en plantaardige melkdranken zoals die van amandelen, kokos, noten en granen. Voor de wet vallen die onder de noemer ’limonades’, net als Coca-Cola. Plantaardige melkdranken zijn volgens de staatssecretaris ook niet gezonder dan dierlijke zuivelproducten, zoals de Kamerleden opperden in hun vragen.

„Het kabinet houdt de Schijf van Vijf aan als referentie voor een voedingspatroon dat goed is voor mens en planeet”, antwoordt de staatssecretaris. „Een van de richtlijnen is: neem enkele porties zuivel per dag, waaronder melk of yoghurt.” Dat helpt volgens de Gezondheidsraad om de kans op darmkanker en diabetes te verlagen.

Plantaardige zuivelalternatieven zoals amandeldrink, rijstdrink, haverdrink en kokosdrink hebben „een andere voedingskundige samenstelling”, tekent de staatssecretaris aan. Bovendien: „De gezondheidseffecten van plantaardige zuivelalternatieven zijn tot op heden onvoldoende onderzocht om hier uitspraken over te doen.”

Dat ligt iets anders met sojadranken. „Volgens het Voedingscentrum voldoen alleen soja- en erwtendranken momenteel aan de voorwaarden van het eiwitgehalte om een vervanger van een dierlijke zuiveldrank te zijn. In de praktijk bevatten andere plantaardige alternatieven te weinig eiwitten.”

De hoeveelheid suiker speelt nu nog geen rol bij de belasting. Wel loopt op het ogenblik een onderzoek of via een hogere belasting consumenten gestimuleerd kunnen worden om minder suikerhoudende frisdranken te drinken. „Hierbij is het vertrekpunt voor de grondslag alle alcoholvrije dranken en hun suikergehalte. Ook zuiveldranken met toegevoegde suikers worden in dit kader bezien”, belooft de staatssecretaris.