In zijn vlog trekt Tom van den Heuvel (rechts) naar Ter Apel om te laten zien ’hoe het er echt aan toegaat’. Foto: ANP
Aanmeldcentrum Ter Apel worstelt met vloggers die asielzoekers filmen voor op hun sociale media. Ze hangen met een camera rond bij de hekken en sommigen proberen bij de opvang naar binnen te dringen. „Je gaat toch ook niet onaangekondigd bij iemand thuis naar binnen om filmpjes te maken”, reageert het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA).
Een bekende youtuber die onlangs een bezoekje aan het aanmeldcentrum heeft gebracht, is Tom van den Heuvel, bekend als ’Dutch Travel Maniac’. In zijn onlangs geplaatste video (797.000 weergaven) trekt hij naar Ter Apel om te laten zien ’hoe het er echt aan toegaat’.
Met zijn telefoon op borsthoogte filmt-ie zichzelf als hij langs de hekken loopt en asielzoekers aanspreekt. „Let’s try to get in”, zegt hij. De man uit Algerije met wie hij probeert mee te lopen, houdt het echter af.
Even later probeert de youtuber opnieuw dichterbij te komen. Maar bij de ingang staan ’drie of vier beveiligers’ die hem, naar eigen zeggen, hebben herkend van zijn YouTube-kanaal. Met een vape in zijn hand legt hij uit dat het wéér niet gelukt is. Maar hij geeft niet op.
Van den Heuvel wijkt vervolgens uit naar de bushalte, waar hij een groepje vertrekkende asielzoekers filmt. Een medewerker stuurt hem weg en zegt dat bewoners recht hebben op privacy. Maar Van den Heuvel blijft herhalen dat hij mag filmen, „omdat dit de openbare weg is”. Uiteindelijk geeft hij het op. „Waarom is het zo geheim allemaal om te filmen wat hier gebeurt?”, zegt hij in de camera.
’Even komen kijken’ bij Ter Apel
De vlog van Van den Heuvel staat niet op zichzelf. Op sociale media is Ter Apel steeds vaker het decor van contentmakers geworden die ’even komen kijken’. Op TikTok heb je bijvoorbeeld het kanaal ’Asielhoofdstad Ter Apel’ met beelden van dagelijkse situaties op straat.
’Wanneer je een rondje door Ter Apel rijdt, is er altijd wat te zien’, valt te lezen bij een video waarop twee mannen voor een vrijstaand huis poseren. De maker schrijft dat zij ’vakantiekiekjes’ maken op iemands oprit.
En een vlogger die ook een kijkje bij het aanmeldcentrum heeft genomen, is Tom Zwitser van uitgeverij De Blauwe Tijger met bijbehorend YouTube-kanaal ’Blue Tiger Studio’. „Ik kom gelijk al iets heel bizars tegen”, zegt hij al filmend in de auto. Hij zoomt in op een geel bord met ’veiligheidsrisicogebied’ en merkt op dat de tekst ook nog eens in het Arabisch staat. „Bizar in eigen land”, zegt hij.
Daarna rijdt hij langzaam langs de hekken, met zijn telefoon in de aanslag. „Een camera wordt niet gewaardeerd”, zegt Zwitser bij de ingang. Hij blijft daarom vanuit de auto filmen: de mensen die bij het aanmeldcentrum arriveren en de ingang.
COA niet blij met vloggers
Het COA kijkt hoofdschuddend naar het fenomeen. ,,Dit soort video’s zijn wel trendy, ja”, zegt woordvoerder Jacqueline Engbers van het COA Ter Apel. „De meeste mensen die iets posten, doen dat zonder dat wij ervan weten.”
En dat is volgens haar onnodig: vloggers kunnen gewoon een verzoek indienen. „We behandelen hen hetzelfde als reguliere media. Dan kijken we of het past en of het kan. Soms is het te druk of zijn er andere omstandigheden. Maar we behandelen elke aanvraag, dus ook van contentmakers. We zeggen niet per definitie tegen hen: je mag niet komen.”
Volgens Engbers kan het bijzonder ongemakkelijk zijn wanneer vloggers onaangekondigd bij het hek staan als asielzoekers arriveren. „Je moet je voorstellen: mensen komen hier net aan, vaak na een lange en ingrijpende reis, en dan staat er meteen iemand met een camera voor hun neus.”
Sommige asielzoekers vinden het geen probleem, zegt ze, maar voor anderen kan het grote gevolgen hebben als zichtbaar wordt dat zij hier asiel aanvragen.
Veiligheid COA-medewerkers in gevaar
Dat vloggers bij het hek of de bushalte filmen, brengt bovendien de veiligheid van medewerkers in gevaar, vervolgt Engbers. „Beveiligers en personeelsleden die in beeld komen, kunnen later worden herkend en lastiggevallen. Dat kan voor hen vervelende gevolgen hebben.”
En dat is volgens de woordvoerder ook de reden waarom bijvoorbeeld vlogger Van Den Heuvel is weggestuurd. „Het is een kwestie van veiligheid. Wie wil filmen, kan zich gewoon bij ons melden. Maar je kunt hier gewoon niet zomaar naar binnenlopen. Hier wonen tweeduizend mensen. Het is privéterrein. Je gaat toch ook niet onaangekondigd bij iemand thuis naar binnen om filmpjes te maken?”, aldus Engbers.
’We willen de realiteit laten zien’
Waarom maken vloggers deze video’s bij Ter Apel? „Voor de eerste video heb ik geen aanvraag gedaan bij het COA, maar voor het tweede deel heb ik dat wel geprobeerd”, reageert vlogger Tom van den Heuvel. „Maar ze gaven daar geen gehoor aan. Het enige wat ik kon doen, was schriftelijk mijn vragen stellen. Ik zit alleen niet te wachten op voorgekauwde politiek correcte antwoorden. Ik wil de mensen ter plekke bevragen. Maar zij gingen daar niet in mee.”
Wat hij met de video wil laten zien: „De realiteit”, reageert Van den Heuvel. „Het is niet bedoeld om iemand te beschadigen. Mijn persoonlijke mening is dat je alles moet kunnen laten zien. Ik ben niet binnen geweest; ik ben aan de rand van het centrum gebleven. Ik heb de bus gefilmd, omdat die in het nieuws was vanwege de gratis ritjes voor asielzoekers. Dat vond ik relevant om te laten zien.”
’Geen kwetsbare gezinnen in beeld gebracht’
Vlogger Tom Zwitser laat in een reactie weten dat hij naar Ter Apel ging na verhalen van bekenden en agenten over criminaliteit rond het azc. Volgens hem wilde hij met eigen ogen zien hoe de situatie daar is. In zijn video filmt hij onder meer vanuit de auto het terrein en het dorp.
Zwitser stelt dat de privacy van gefilmde personen volgens hem geen probleem was, omdat zij zichtbaar geen bezwaar maakten tegen de camera. Ook zegt hij dat hij vooral jonge mannen zag. „Wij hebben geen kwetsbare gezinnen in beeld gebracht.”
Hij plaatst vraagtekens bij de zorgen van het COA over privacy en veiligheid. De focus van het COA zou volgens Zwitser moeten liggen bij de criminaliteit en overlast.
