Drie eeuwen oude stelmakerij in Sellingen tot teleurstelling van vrijwilligers in de verkoop. ‘Ik ben apetrots op ons’

„Dit is het op één na oudste gebouw in Sellingen”, zegt Wim van der Leden, hij is voorzitter van het museum in het gebouw. Alleen de kerk in het dorp is ouder dan de stelmakerij.

Hij wijst naar gebinten die het dak ondersteunen. Dankzij dendrochronologisch onderzoek weten ze dat die balken uit het jaar 1697 moeten komen.

In de afgelopen honderden jaren deed het gebouw dienst als onder andere herberg, antiekwinkel en stelmakerij. Vooral dat laatste ambt is blijven kleven aan het imago van het gebouw.

Tegenwoordig weet lang niet iedereen meer wat een stelmakerij is, zegt hij. „Het is niet, zoals een oudere dame ooit beweerde, een plek waar een jongen en een meisje aan elkaar werden gekoppeld.”

In de stelmakerij werden onderstellen voor karren gemaakt, kruiwagens, droogrekken of bijvoorbeeld hekken: „En als het moest doodskisten.”

Het pand ademt de alledaagse geschiedenis. In de voormalige woonkamer met kookhaard is een wand gedekt door een oude, houten muur met daarin de deuren van bedsteden. Ze zijn gered uit een oude boerderij. Achter die deuren waren goed gevulde vitrines met allerlei oud spul. Er hing kunst en er staat nog een grote, vierkante, houten kruiwagen. Verderop is een rode deur, die op de kop hangt. Van der Leden wijst: „Als de onderkant begon te rotten, draaiden ze de deur om en zaagden ze de rot eruit. De gaten werden opgevuld met nieuw hout.”

Zo waren er tal van verhalen te vertellen in de stelmakerij. Op grote panelen in de oude werkplaats stond de geschiedenis van het gebied. Er waren plannen voor gesproken teksten en video’s.

Die panelen zijn nu weg, de plannen geschrapt. Tegen de muren staan dozen, ingepakt met geschiedenis. Tot verdriet van vrijwilligers als Van der Leden. „Je wilt toeristen toch iets kunnen vertellen over het gebied waar ze zijn?” Er waren historische- en kunstexposities waar bezoekers zich konden laten informeren, zo waren er meer dan zeventig folders met toeristische attracties.

„We hadden rond de tweeduizend bezoekers per jaar”, zegt hij. „Op sommige dagen zat je hier en kwam niemand, op andere dagen kwamen er maar zo honderd mensen.”

Dat de stelmakerij verkocht zou worden, stond al langer op stapel. Het is onderdeel van een ‘desinvestering’ van Westerwolde. De gemeenteraad besloot in 2023 om het mes te zetten in vastgoed, er was toen een tekort van 4 miljoen euro op jaarbasis.

Hoe hoog die kosten waren voor de Oude Stelmakerij kan Van der Leden zich niet voorstellen. „Als vrijwilliger maakten wij alles zelf schoon, we lapten de ramen enzovoort.” Groot onderhoud is er de laatste jaren niet geweest zegt hij. De gemeente zelf heeft niet gelijk voor de bril wat het onderhoud voor de Stelmakerij kost: „Maar het is niet los te zien van het hele plan”, zegt een woordvoerder.

Bij de verkoop wordt niet alleen rekening gehouden met het geboden bedrag, maar ook hoe die wordt ingevuld en hoe dit bijdraagt aan het dorp, zegt de woordvoerder. Onder andere op het gebied van leefbaarheid, bedrijvigheid. Het pand moet in ieder geval aan de buitenzijde de uitstraling behouden die het nu heeft. Wat erin kan komen is zeer breed, van lichte horeca tot wonen en een maatschappelijke invulling.

Van der Leden moet het allemaal nog maar zien. „Ik zou het een rampzaligheid vinden als hier straks een of ander tv-programma komt om zich te bemoeien met een verbouwing.” Als hij de deur straks achter zich dichttrekt, doet hij dat met opgeheven kin. „Ik ben teleurgesteld en verdrietig, maar ook apetrots op ons als vrijwilligers. Ik hoop dat wij goede vrienden van elkaar blijven.”