Door toedoen van ministerie ligt dijkversterking Schiermonnikoog ineens stil. ‘Kan niet waar zijn, dachten we’

Wetterskip Fryslân heeft de voorbereidingen van de dijkversterking op Schiermonnikoog stilgelegd. Uitstel dreigt, in het ultieme geval moet het hele project zelfs afgeblazen worden, laat dagelijks bestuurder Frank Jorna weten. „We voelen ons overvallen. De situatie is bijzonder.’’

Op Schiermonnikoog zijn ze verbijsterd. „Dit kan niet waar zijn, dachten we”, zo reageert wethouder Johan Hagen. Vele partijen hebben elkaar gevonden in het project, waaraan ze al bijna vier jaar werken. „En dan zou je daar een streep doorheen zetten? Maar het lijkt toch waar te zijn.”

Spelbreker is een signaal van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De normen voor overstromingsrisico’s worden voor de Waddeneilanden mogelijk verlaagd. Kort door de bocht zal Schiermonnikoog daardoor waarschijnlijk toe kunnen met kleinere ingrepen en minder verhoging. Dijkverzwaring over een lengte van 4 kilometer zoals die sinds 2021 in voorbereiding is, is niet langer een uitgemaakte zaak.

De dreigende normverlaging geldt niet voor lopende projecten. Of Schiermonnikoog een lopend project is, daarover zijn Wetterskip Fryslân en de regio in discussie met het ministerie. „We zijn hier al bijna vier jaar mee bezig, dat lijkt me een lopend project. Maar vanuit het perspectief van de Randstad zeggen ze: pas als de schep in de grond staat. Dat is bij ons niet het geval.”

Voor Ameland, Terschelling en Vlieland heeft de nieuwe rekenrealiteit geen consequenties, omdat de dijken daar al versterkt zijn. Voor het hele dijk- en duinversterkingsproject op Schiermonnikoog is 61 miljoen euro gereserveerd. In de voorbereiding is al 6,6 miljoen euro gestoken. Als de dijkversterking niet doorgaat is die uitgave vrijwel voor niks geweest.

Jorna verwacht dat de minister voor het einde van het jaar een beslissing neemt en hoopt hem samen met Schiermonnikoog, de provincie en de Veiligheidsregio te winnen voor het huidige plan. Dit voorziet in een verbrede groene dijk (zonder asfalt) en een stukje ouderwets ophogen van de dijk voor het dorp. ,,Ik ben met het ministerie in gesprek en heb gevraagd om respect voor het gebied..’’

Op zich heeft Jorna er wel begrip voor dat het ministerie de nieuwste rekenkundige inzichten niet wil negeren. ,,Als het met minder kan, moet je daar serieus mee omgaan.’’ Maar dat Schiermonnikoog geraakt zou worden kwam voor hem wel als een complete verrassing. Ook vanwege het eerdere enthousiasme van het ministerie voor de innovaties die het waterschap in een eventuele klimaatdijk zou verwerken. ,,Die hebben wij juist op verzoek van het ministerie verder verkend.’’

Als de normen voor de dijkversterking versoepeld worden, heeft dat grote consequenties voor Schiermonnikoog. Het eiland moet dan namelijk zelf investeren in andere maatregelen om de veiligheid in geval van overstromingen te garanderen. Gedacht kan worden aan het creëren van hoogwatervluchtplaatsen en aanpassingen aan infrastructuur en zoetwatervoorziening.

Daar wil wethouder Hagen nog niet aan denken. „Dan wordt het risico groter dat de dijk doorbreekt en we onder water komen te staan. Zover laten we het toch niet komen?” Achter de schermen wordt er vanuit Friesland en Schiermonnikoog bestuurlijk van alles aan gedaan om het tij te keren. ,,Daar vestigen we onze hoop op.”

Het schrappen van de investeringen in de dijk van Schiermonnikoog kan op de wat langere termijn zomaar een grotere uitgave tot gevolg hebben, zo denkt Jorna hardop. De onderhoudskosten van de oude dijk zullen oplopen, voorspelt hij. ,,Met de kans dat we over twintig jaar toch aan de bak moeten vanwege de zeespiegelstijging. Misschien is dit dan penny wise, pound foolish.”