Elk schilderij toont een herkenbaar Nederlands landschap. Foto: Dennis Venema
Ze waren de trots van Nederland in 1935, maar sinds 1940 staan ze vooral in het depot. Voor het eerst in 85 jaar zijn in Veendam twaalf monumentale landbouwschilderijen weer te bewonderen.
Conservator Celine Vister van het Veenkoloniaal Museum schrok in de nacht van donderdag op vrijdag even wakker. Shit, dacht ze. „Zouden die schilderijen wel door de zaaldeuren heen passen?” Met hun formaat van zo’n twee bij drie meter kan dat ook wel weleens net verkeerd gaan.
Vrijdagochtend blijken die zorgen nergens voor nodig. Een voor een worden de twaalf schilderijen het museum in getild, de trap op gesjouwd en vervolgens keurig door de deur een van de zalen in gebracht. Er is zelfs een beetje speling bij de zaaldeur.
Akkers, koeien en tulpen
De werken zijn ingepakt met doorzichtig plastic, dus het handjevol toeschouwers en een enkele voorbijganger op het Museumplein in Veendam kan alvast een glimp opvangen. Beelden van akkers, koeien, water en tulpen worden het museum in getild. Dat de schilderijen het Nederlandse landschap tonen moge duidelijk zijn.
Het is voor het eerst in 85 jaar dat de twaalf schilderijen samen tentoongesteld worden. De werken zijn door zes schilders gemaakt als onderdeel van de Nederlandse inzending voor de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel.
De Wereldtentoonstelling is een grote internationale expositie die sinds 1851 eens in de paar jaar plaatsvindt. Deelnemende landen kunnen er een beeld geven van hun economische, sociale, culturele en technische ontwikkeling. Zo werd de Eiffeltoren gebouwd ter ere van de tentoonstelling van 1889 in Parijs. Afgelopen jaar vond de Wereldtentoonstelling plaats in Osaka in Japan.
De zes kunstenaars maakten voor Nederland elk twee schilderijen van een agrarische regio in Nederland. Het doel was om Nederland te verbeelden als een ordelijk, vruchtbaar en betrouwbaar land. „Wat opvallend is, is dat ze voor een nostalgisch beeld van Nederland zijn gegaan”, zegt Vister. „Er bestonden toen al trekkers, maar die zijn niet op de doeken te zien.”
Een voor een tillen sjouwers de enorme schilderijen naar binnen bij het Veenkoloniaal Museum. Foto: Dennis Venema
Groningen en de Veenkoloniën
Ook Groningen en de Veenkoloniën zijn afgebeeld. Op het schilderij van Groningen zijn een brede akker, een boerderij en paarden te zien. Op het schilderij van de Veenkoloniën, gemaakt door de toen landelijk bekende schilder Chris Lebeau, zijn naast akkers ook kanalen en fabrieken zichtbaar.
Na hun terugkeer in Nederland werden de schilderijen ondergebracht in een depot. Slechts enkele werken zijn in de afgelopen tientallen jaren nog tentoongesteld. Zo werd het schilderij van de Veenkoloniën in 2014 in het Veenkoloniaal Museum tentoongesteld.
Het schilderij van de Veenkoloniën was ook in 2014 in het Veenkoloniaal Museum te zien. Afbeelding via het Veenkoloniaal Museum.
Dat ze al decennia niet meer samen te zien zijn geweest, komt volgens Vister waarschijnlijk door het formaat. „Je moet er als museum maar ruimte voor hebben om ze allemaal op te hangen.” De schilderijen zijn verticaal geschilderd, dus met een wat laag plafond lukt dat al niet.
In het museum in Veendam komen ze in een grote zaal te hangen, die is opgedeeld in vier open kamers. „Ik wil ze graag per schilder ophangen, dus dat wordt nog even puzzelen met zes schilders en vier ruimtes.”
Elk schilderij zwaarder
Even voor half elf staan alle schilderijen binnen. Waar het eerste schilderij nog in no-time naar de eerste verdieping werd getild, moeten de sjouwers bij schilderij tien halverwege even pauzeren. „Ze zijn zo’n vijftig kilo per stuk”, schat een van hen. „Maar voor je gevoel is elk schilderij een beetje zwaarder dan de vorige. Dit voelen we morgen wel.”
De tentoonstelling ‘1935. Nederland verbeeld in 12 imposante schilderijen’ is vanaf 3 mei in het museum in Veendam te zien.
