Strafrechter Chris Beuker (53) uit Groningen slaakt noodkreet: ‘Wie veiligheid wil, moet investeren in mensen’

Het was na vorige zomer toen Chris Beuker als rechter-commissaris (RC) in zeer korte tijd vijf verwarde personen kreeg te zien. Vijf mensen die er echt even he-le-maal aflagen.

„Dat vonden zij zelf ook. Ze waren in de war. Ze zochten hulp bij instellingen. Met de boodschap: ik moet opgenomen worden, het gaat niet goed met mij. Help mij.”

Tevergeefs.

Beuker, de afgelopen tien jaar actief als rechter in het strafrecht in Friesland en als RC in Groningen, zucht even. „Maar er was geen plek. En dan zijn er altijd wel crisisplekken, maar dan moet je echt een gevaar zijn voor jezelf of jouw omgeving. En dat werd in al die vijf gevallen onvoldoende bevonden.”

Hij zucht nog eens. Alle vijf werden zonder hulp weer de wereld ingestuurd: naar huis. „Toeval of niet, maar alle vijf stichtten daarna brand in hun eigen huis. Kleding werd in brand gestoken. Huisraad. Gordijnen. En tja, dan komt de politie om je op te halen, want brandstichting is een strafbaar feit. Terecht natuurlijk, want vuur heb je niet in de hand en is levensgevaarlijk. Voor hen. Maar ook voor de mensen die ernaast wonen of in dezelfde flat.”

Dus zaten „deze vijf individuen” niet tegenover een zorgverlener, maar voor rechter-commissaris Chris Beuker. „Brandstichting is een feit waar iemand twaalf jaar voor kan krijgen. En je hebt te maken met een onbehandelde stoornis. Dus dan kan er zomaar een tbs uitrollen. Vijf gevallen achter elkaar. Mijn gevoel zei: dit had voorkomen kunnen worden. Toen liep het emmertje bij mij wel eventjes over.”

Een maand geleden nam Chris Beuker exact na tien jaar afscheid van het strafrecht. Hij wordt kantonrechter. Zijn afscheid deed hij met een hartenkreet, nee, misschien wel een noodkreet, op sociale media.

Dat Beuker zich zo uitspreekt, is bijzonder. Rechters behoren zich alleen uit te spreken via een vonnis, wordt dan gezegd. En zeker niet zo publiekelijk, zoals de Groninger nu wel doet. Het is als dansen op een koord, vertelt Beuker. Want hij is zich er goed van bewust dat de politiek zijn uitspraken met een schuin oog zal bekijken. Dat hij zich kwetsbaar maakt. „Maar ik wil en moet hiermee naar buiten kunnen treden.”

Het effect is er, schetst Beuker. Want hij wil dit aankaarten. „Hoe het nu verder moet: dat is niet aan mij, maar aan de politiek. Ik ga niet op hun stoel zitten. Net als dat zij niet op mijn stoel moeten gaan zitten.”

Gezien de reacties vanuit politie, justitie, geestelijke gezondheidszorg en jeugdzorg raakte hij met zijn bericht de juiste snaar. Hij kreeg duizenden reacties. „ Een veelgehoorde reactie: herkenbaar wat je schrijft. Het klopt dat een rechter in principe alleen via zijn vonnis spreekt. Maar dit gaat niet over één zaak. Dit is een ontwikkeling die ik de afgelopen jaren heb zien gebeuren.”