Hoe gaat de politie om met een jonge verdachte als in Meerstad? ‘Dit is diepe, diepe ellende’

„Een heel schokkende zaak”, reageert advocaat Kristiaan Spoelstra. „Ook bij doorgewinterde advocaten komt zoiets binnen. Je kunt het je haast niet voorstellen, heel verdrietig.”

Donderdagnacht arresteerde de politie een meisje in Meerstad, nadat haar ouders dood waren aangetroffen in hun woning. Ze kwamen volgens de politie om het leven als gevolg van een misdrijf. Het meisje is de dochter van de slachtoffers. Ze zit in volledige beperkingen en mag alleen contact hebben met haar advocaat.

Zulke beperkingen komen in zware zaken vaker voor, maar bij zo’n jonge verdachte heeft Spoelstra het nog niet vaak gezien. „Ik kan het mij in deze zaak wel voorstellen”, zegt hij. „Al is het maar om iemand te isoleren en te voorkomen dat ze met anderen bespreekt wat er zou zijn gebeurd.”

In Nederland is iemand pas strafbaar als hij of zij 12 jaar of ouder is. „Iemand van 11 jaar mag wel worden verhoord, maar het Openbaar Ministerie kan iemand van die leeftijd niet vervolgen”, stelt advocaat Fred Kappelhof, uit eigen werkervaring.

Specialisten van de politie pakken het verhoor van een jonge verdachte heel voorzichtig aan, vertelt Spoelstra. „Vooraf wordt even met de verdachte geoefend. Dan wordt duidelijk gemaakt dat die goed moet aangeven als iets niet wordt begrepen. Er worden open vragen gesteld en de antwoorden worden vaak herhaald. ‘Begrijp ik goed dat...’, rechercheurs vragen veel bevestiging. Ik weet dat dit heel zorgvuldig wordt gedaan. Op iemand inhakken gebeurt niet in deze zaken.”

De verhoren worden in zware zaken opgenomen en gefilmd. „In een andere kamer kijkt dan vaak ook nog iemand mee, bijvoorbeeld een psycholoog van de politie”, stelt Spoelstra. „De rechercheurs staan constant met deze deskundige in contact over het verloop van het verhoor.”

De Groningse advocaat Dorien Baas legt uit dat sprake is van ‘vergezelrecht’ bij minderjarige verdachten. Doorgaans mogen hun ouders aanwezig zijn in de verhoorkamer, naast een advocaat, om de jongeling gerust te kunnen stellen. Maar wat als de ouders er niet meer zijn? „Dan kan het ook een familielid of ander vertrouwenspersoon zijn, het is niet verplicht.”

De sfeer bij gesprekken in verhoorkamers is vaak gespannen. Baas: „Ik heb weleens een jongen bijgestaan die alleen maar naar de tafel durfde te kijken. De hele situatie is voor de meesten intimiderend: in een cel zitten, met agenten moeten meelopen. Ga maar na hoe je vroeger zelf was, ik zou ook onder de indruk zijn.”

Verder komt de Raad voor de Kinderbescherming standaard in beeld als iemand onder de achttien met de politie in aanraking komt. „Die zal met haar gaan praten in de cel”, zegt advocaat Kappelhof. „En maakt vervolgens een rapport op voor de rechter-commissaris, die moet beoordelen of ze langer vast moet blijven zitten. Maar in zo’n ernstige zaak als deze zal dat waarschijnlijk wel gebeuren.”

De advocaten vermoeden dat er tegelijk ook andere procedures gaan lopen. Nu het meisje geen ouders meer heeft, ontstaat er een ‘gezagsvacuüm’. „Het is aan de Raad om een oplossing te vinden voor deze hele moeilijke situatie”, meent Baas. „Een instelling zal waarschijnlijk voor de eerste maanden het voorlopige gezag krijgen. Ook zal er naar het netwerk van het meisje gekeken worden, is er bijvoorbeeld een familielid dat dit op zich wil nemen? Uiteindelijk zal er een zitting bij de kinderrechter komen.”

Vrijdag of uiterlijk maandag moet de onderzoeksrechter beslissen of het meisje uit Meerstad langer in voorarrest moet blijven. „Als het gaat om moord of doodslag zal geen enkele rechter-commissaris iemand de straat op sturen”, meent Fred Kappelhof.„Meer dan verdrietig”, voegt Dorien Baas eraan toe. „Diepe, diepe ellende”, zegt Kappelhof op zijn beurt.