Pieter moet Betonbos in Groningen verlaten: 'Voor mij was dit de ideale manier om in de stad te wonen'

Wie Betonbos betreedt, knippert even met de ogen. Op steenworpafstand van het centrum ligt een stadsbos met daarin een bonte verzameling woonwagens, tuinhuisjes, bussen en caravans. Hergebruik van bouwmateriaal en afgeschreven goederen is hier uitgevonden. De Stadsnomaden gunnen bijkans alles wat stoffelijk is een tweede leven. Het merendeel van het ‘rollend goed’ staat tussen en onder bomen aan een soort ‘rondweggetje’. Ze zijn divers van bouw en materiaal, voorzien van alle huiselijke gemakken.

Het terrein aan de noodzijde van het Eemskanaal ten oosten van de weg Balkgat, is van projectontwikkelaar Van Wonen. Maar de rijdende dorpsgemeenschap moeten wijken voor appartementengebouwen. Het gebied dat twee hectare groot is, werd in 2004 gekraakt. Dat gebeurde door een groep bewoners die het terrein vanaf dat moment het Betonbos noemt.

Daarvoor was het terrein voor een groot deel weiland, met vanaf aan de oostzijde bebouwing.

In Betonbos wordt doorlopend geklust. Het lijkt ondoenlijk om alle spullen die zijn verzameld mee te nemen naar een eventuele nieuwe plek. Hoewel de gebruikers van het Betonbos wel eens een feest hebben georganiseerd, is het toch één van de meest verscholen woongebieden van de stad. Het terrein is in particulier bezit en niet vrij toegankelijk.

Maar nu mogen we toch een kijkje nemen.

Als enige woont Pieter Schwab (39) niet in een huis op wielen. Deze oudgediende in Betonbos kraakte ongeveer twintig jaar geleden met een groep het oude fabrieksterrein. ,,Ik kwam uit Westeremden en ging voor het eerst op mezelf wonen. Voor mij was dit de ideale manier om in de stad te wonen.’’

De krakers hebben zich Betonbos helemaal eigen gemaakt. ,,We hebben stroom en waterpunten van de haven. We gebruiken composttoiletten en hebben een internetverbinding. De groep is hecht. We bespreken alles met elkaar. Als het nodig is, houden we afstand.’’

Pieter werkt als tentenbouwer en vrachtwagenchauffeur voor organisatoren van festivals en evenementen. ,,Ik heb geen hoge vaste lasten en niet veel geld nodig om te leven. Dat voelt goed. Er is al zoveel druk, psychische crisis en gekkigheid in de maatschappij. Als ik soms mensen bezig zie denk ik: iets meer verveling zou je goed doen.’’

Pieter onderzoekt met de groep de mogelijkheden voor een nieuwe locatie. ,,Dat schiet nog niet op. We zijn op zoek maar hopen ook dat de gemeente iets te bieden heeft.’’

Heel lang hadden ze contact met ambtenaar Wim Klein van de afdeling woonwagenzaken van de gemeente. . ,,Een geweldige man die veel voor ons betekende. We werden hier gedoogd. Hij vond dat we een plek in de stad verdienden.’’ In 2017 ging hij met pensioen. ,,Helaas was er geen tweede Wim Klein. Sindsdien vallen we onder de afdeling vastgoed die minder communicatief is.”

Als hij na een lange werkdag als schilder en muzikant thuiskomt, kan Jelte Fossen (27) in Betonbos intens genieten. ,,Het is een verademing. Dit mooie bos is belangrijk voor me. Een prachtig stuk natuur aan de rand van de binnenstad met al die fluitende vogels. Het is een overdaad aan luxe.’’

Jelte die eerder in Amsterdam en Maastricht verbleef, woont het grootste deel van zijn leven in Stad en Ommeland. Hij heeft zijn eigen wagen op wielen gebouwd en ingericht. ,,Er kan en mag hier veel. Dat Betonbos verdwijnt, doet pijn. De toekomst is onzeker. We willen bij elkaar blijven. Dat je niet weet of dit lukt, geeft stress. We zijn een groep maar geven elkaar de ruimte.’’

Overdag is het rustig in Betonbos. De bewoners hebben allerlei banen of werken als zelfstandige. In de zorg en vooral voor evenementenorganisaties. Jelte schrijft zijn muziek en speelt in vier bands. Geen pop maar underground. Hij treedt vaak op en zou er graag de kost mee verdienen. Zover is het nog niet..

In Betonbos zijn regelmatig feesten en evenementen gehouden. Toch is het voor veel Groningers onbekend terrein. ,,Veel mensen rijden hier langs maar weten niet wat we hier doen en hoe we leven. Misschien hadden we dat iets meer kunnen uitdragen. Ook om te laten zien hoe waardevol en bijzonder deze plek in de stad is.’’

Toen Eliese (32) zeven jaar geleden kwam wonen in Betonbos, wist ze waar ze aan toe was. ,,Je weet dat het verblijf hier eindig is. Dat hoeft niet slecht te zijn. Voor mij betekent het dat ik meer geniet van het moment en denk: laten we er iets moois van maken.’’

Toch laat het aangekondigde vertrek haar niet onberoerd. ,,Het idee dat Betonbos plat geramd wordt, is heftig.’’ Vijf jaar geleden kondigde de gemeente serieuze plannen voor Stadshavens aan. ,,Dan staat er een projectontwikkelaar voor je neus van een grote partij. Op sommige momenten voel je je dan machteloos.’’

Eliese koestert het leven in Betonbos. Ze heeft een piepkleine sfeervolle ‘pipowagen. Daarnaast staat een grote woonwagen die op de nieuwe woonplek moet staan . ,,Deze lente komt een groep vrienden me helpen met het opknappen. Ik heb altijd het vertrouwen dat er iets moois komt waar we straks kunnen wonen. Een nieuwe plek geeft vast veel energie. Als ik mag dromen is dat een groen terrein met bomen en toch dicht bij de stad met een mooie gedeelde woonkamer waar we bijvoorbeeld workshops kunnen geven. En misschien een grote loods waar we kunnen klussen aan onze projecten.’’

Tegen de gemeente en Van Wonen zegt ze: ,,Wij zijn ook mensen die iets hebben opgebouwd. Daar zijn we trots op. We willen niet gezien worden als een last, maar als een positieve toevoeging.’’ In haar werk maar ook thuis op Betonbos vindt ze het belangrijk om er voor mensen te zijn. ,,Ik heb toegepaste psychologie gestudeerd, werk op een huisartsenpraktijk en geef groepstrainingen mindfulness. Als iemand het moeilijk heeft, ben je er voor elkaar.’’

Eerder woonde Eliese op kamers en in een huurwoning. ,,Maar hier tussen deze lieve en kritische mensen ben ik op mijn plek. Je kunt familie en vrienden hebben en ook nog eens dit. Hoe mooi is dat. Het zou heel heftig zijn om zo’n groep uit elkaar te trekken.”

Antoine (35) kwam tien jaar geleden naar Nederland. De muzikant, industrieel ontwerper en decorbouwer had direct een click met Betonbos. ,,Het is een oase in de stad. Zo groen en natuurrijk. Het is een voorrecht om hier te leven.’’

De geboren Fransman voelde zich direct thuis. ,,Voor mij is Betonbos de ideale maatschappij. Iedereen voelt zich hier vrij. Mensen zijn verdraagzaam en geven elkaar de ruimte.’’ Toen zijn ouders te horen kregen dat hun zoon het in Groningen naar zijn zin had, stapten ze in de auto. ,,Mijn vader is kolonel in het Franse leger. Hij wilde wel eens zien waarom ik zo enthousiast was. Eenmaal hier begreep hij het meteen. Mijn vader liep hier rond alsof hij Betonbos al jaren kende. Mijn moeder is blij dat ik gelukkig ben.’’ Antoine denkt niet aan een terugkeer naar Frankrijk. Hij kan de groep niet loslaten. ,,Het komt goed, maar we moeten er wel zelf achter aan.’’