Hoge militairen en energie-experts eensgezind: Stort de gasputten van Groningen niet vol met cement

Ondanks de herhaalde boodschap dat het niet veilig is voor Groningen om het gasveld open te houden, stellen 22 experts die gespecialiseerd zijn in veiligheid en energie dit wel in het donderdag verschenen rapport ‘Autonoom en veilig: hoe Nederland zijn energiepositie kan versterken’. Volgens hen is volledig ontmantelen van gasveld Groningen niet verstandig.

Volgens de oud-generaals, energiedeskundigen en diverse hoogleraren is het achter de hand houden van Groningen nodig om minder afhankelijk te worden van andere landen, „We bevinden ons in een zeer kritische fase ten aanzien van de importafhankelijkheid van energie”, schrijven ze. De experts vinden vooral dat Nederland meer vaart moet maken met de energietransitie.

Het rapport verschijnt terwijl de olie- en gasprijzen naar nieuwe pieken worden opgestuwd door de oorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran. Een stabiele energievoorziening is cruciaal, benadrukken de deskundigen, die zijn verbonden aan diverse universiteiten en kennisinstellingen, waaronder TNO en The Hague Center for Strategic Studies.

„Als we autonoom en veilig willen worden en blijven, zullen we moeten prioriteren en investeren”, schrijft luitenant-admiraal buiten dienst Rob Bauer in het voorwoord. Bauer was tot vorig jaar de hoogste militair bij de NAVO.

Over de gasinstallaties in Groningen staat in het rapport: „Het is politiek begrijpelijk dat de gaswinning gestopt is, maar de ontmanteling van de infrastructuur is vanuit datzelfde perspectief niet noodzakelijk en creëert een ernstige geopolitieke verslechtering.”

Overigens staat Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) op het standpunt dat gaswinning in Groningen moet stoppen omdat het niet veilig kan. Begin 2023 werd het rapport ‘Groningers boven gas’ gepresenteerd door voorzitter Tom van der Lee van de parlementaire enquête gaswinning Groningen. De conclusies waren snoeihard: de inwoners van Groningen en Noord-Drenthe zijn stelselmatig genegeerd in hun zorgen over de gaswinning en de ernst van de problemen in Groningen is ‘structureel onderschat’.

Een forse Kamermeerderheid wil zich overigens aan de wettelijk verankerde afspraken over de sluiting van het Groningenveld houden. Ook voor het provinciebestuur van Groningen is het beschikbaar houden van de gasvelden geen optie. Het is ook bij wet geregeld dat het veld sluit. De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) - met eigenaren oliebedrijven Shell en ExxonMobil - heeft al laten weten als operator geen rol voor zichzelf te zien in het openhouden van gasputten.

Toch noemen de 22 experts het feit dat er nog gigantische hoeveelheden gas onder de grond van Groningen blijft terwijl de gasputten worden gesloten „de roze olifant in de kamer”. In het rapport staat dat er in het grote Groningenveld naar schatting nog zo’n 470 miljard kubieke meter aardgas bevindt. „Overeenkomend met ongeveer 15 jaar huidig binnenlands gasgebruik.”

De meeste specialisten denken dat het volledig ontmantelen van de gasinfrastructuur van Groningen nog wel kan worden teruggedraaid. Zij roepen op de ontmanteling van de gaswinningsinstallaties „direct te staken of tenminste strategisch te vertragen”.

In totaal doen de deskundigen 32 aanbevelingen om de energievoorziening weerbaarder te maken. Energieopslag, bijvoorbeeld via waterstof, kan daar ook aan bijdragen. In kernenergie zien de experts ook voordelen, maar ze wijzen er tevens op dat dit relatief duur is. De bouw van nieuwe kerncentrales duurt bovendien vele jaren.

De experts wijzen naast dreigingen als oorlog of aanslagen op politieke chantage als risico. Ze vinden dat dit wordt onderschat. „Het is een reëel risico dat apparatuur via geïmporteerde technologie op afstand uitgeschakeld wordt”, waarschuwen ze. Samen met buurlanden kan Nederland bouwen aan „een flexibel en decentraal energiesysteem” om dat het hoofd te bieden. „Dit zou ervoor moeten zorgen dat als losse elementen van de energievoorziening uitvallen, de rest blijft draaien.”