Is Nij Begun een bedreiging voor het Groninger landschap? ‘Niet ruïneren met megalomane projecten’, zegt Derwin van Erfgoed in Groningen

Een felgroene John Deere-tractor met aanhanger raast over de provinciale weg, even buiten Stedum. Schorren blikt omhoog naar de witte elektriciteitsmasten die boven hem uittorenen. Ze verdwijnen met reuzenstappen over een goudgele graanakker richting de Eemshaven. „Kijk, dit bedoel ik nou. Wie keurt zoiets in vredesnaam goed?”

De import-Groninger uit Stitswerd heeft een groot hart voor het Groninger landschap. „Een criticus zou kwaadwillige opzet vermoeden. Dit soort projecten…” — hij knikt naar de masten — „…werken als een blikvanger die je soms langs de kant van de weg ziet staan. Men legt er alvast enkele blikjes in, en dit stimuleert voorbijgangers om daar dan ook hun rotzooi in te gooien. We moeten ervoor hoeden dat Groningen als een grote ‘blikvanger’ wordt gezien, waarbij de elektriciteitsmasten de eerste blikjes zijn waarmee men eigenlijk zegt: het is niet erg om bij deze rotzooi nog meer rotzooi te plannen. Nieuwe ruimtelijke ellende sluit beleidsmatig vaak aan bij bestaande ruimtelijke ellende.”

De historicus en oud-vicevoorzitter van de Groninger Bodem Beweging werkt onder meer voor Erfgoed Groningen, met wie hij in november de conferentie Rust in Ruimte organiseert. „Er komt nu in het kader van Nij Begun jaarlijks 250 miljoen euro onze kant op voor verduurzaming en verbetering van de leefbaarheid en het economisch perspectief. Dat is natuurlijk prachtig, maar wat gaat er straks concreet met dat geld gebeuren?’’.

,,Ik zeg niet dat er helemaal niets mag worden gebouwd. Integendeel, maar het is belangrijk dat dit niet ten koste gaat van de beleving van de rust en ruimte die het Groninger landschap zo uniek maakt en die deel uitmaakt van onze identiteit. Dat is uitgesteld kapitaal; er komt ongetwijfeld een moment dat we daar geld mee kunnen verdienen, omdat ook vele anderen diezelfde rust en ruimte willen ervaren. Intussen zijn we aardig bezig dit te verknallen, mede door deze elektriciteitsmasten en de windmolenparken die met hun lampen onze Waddenkust ’s avonds in een Red Light District veranderen.”

De conferentie, die op 13 november in Op Maarhuizen in Winsum plaatsvindt, moet een platform bieden aan onder anderen beleidsmakers, politici, kunstenaars, musici en betrokken burgers. „Hoe ervaren we ons landschap? Hoe willen we dat ermee wordt omgesprongen? Het motto is: beleef, bewaar en bewonder. En misschien hoort daar ‘bedrijf’ nog bij. Niet zozeer als onderneming, maar om aan te geven dat er iets moet gebeuren. Ik pleit er daarom ook voor dat de Hanzehogeschool, de Rijksuniversiteit Groningen en het bedrijfsleven de handen ineenslaan om er mede voor te zorgen dat alles wat hier op het Groninger land wordt gebouwd, in de omgeving wordt ingepast.”

Hij pleit er eveneens voor dat delen van het karakteristieke Groninger landschap de status van immaterieel erfgoed krijgt. „Onze taal, muziek, tradities en gebruiken worden al gezien als uitingen van immaterieel erfgoed. Maar ook ons unieke landschap – dat van rust en ruimte – verdient die erkenning. Het vormt een essentieel onderdeel van onze culturele identiteit. In mijn ogen markeert de conferentie het begin van een bredere bewustwording van de waarde en het bijzondere karakter van het Groninger landschap.”

De ochtendzon zet in de verte de rij bomen die de 650 meter lange Laan van Nittersum, in een fraaie gloed. „Kijk, dat is ook Groningen. Een stuk mooier dan die masten. Toch?”