De deuren van de Robbengatsluis, hier nog van hout maar inmiddels vervangen door staal, krijgen in de herfst opvolgers van beton, waarschijnlijk de eerste ter wereld. Foto: Provincie Groningen
De Robbengatsluis in Lauwersoog krijgt vrijwel onverwoestbare deuren van beton. De Groningse haven is de eerste plek waar deze nieuwe uitvinding wordt toegepast.
Aan deze wereldprimeur is vijf jaar gewerkt, zegt directeur Dil Tirimanna van het Amsterdamse ingenieurs- en constructiebureau FDN. Samen met hoofdopdrachtgever de provincie Groningen ontwikkelde zijn bedrijf een nieuwe technologie om sluisdeuren te storten van ‘ultrahogesterkte beton’ ofwel UHSB.
Dat materiaal is veel slijtvaster dan staal en hout, waarvan sluisdeuren traditioneel worden gemaakt. De nieuwe deuren voor Lauwersoog gaan naar verwachting honderd jaar mee, vier keer langer dan exemplaren van hout. FDN doet nog verder onderzoek naar toepassingsmogelijkheden voor windmolens op zee.
Betondeuren in oktober in sluiscomplex gehesen
Na het komend (recreatie)vaarseizoen worden de huidige sluisdeuren vervangen, naar verwachting in oktober. De beide deuren voor het sluiscomplex op de grens van Groningen en Friesland zijn inmiddels gestort bij betonspecialist Waco in Bergen op Zoom. In april gaan ze op wegtransport naar de stad Groningen, waar ze bij machinefabriek Rusthoven worden voorzien van scharnieren, sluitwerk en cilinders voor de hydraulische bediening.
De Robbengatsluis kreeg in 2020 nog nieuwe stalen deuren, als tijdelijke tussenoplossing, terwijl FDN samen met de provincie zocht naar een letterlijk en figuurlijk duurzaam alternatief. De originele houten deuren van de aanleg van het sluiscomplex bij de afsluiting van de toenmalige Lauwerszee in 1969 waren in 2020 toe aan vervanging.
Houten ‘afdankertjes’ krijgen tweede leven in Lauwersoog
Die ‘afdankertjers’ krijgen na ruim een halve eeuw overigens nog een tweede leven. Ze fungeren straks als ‘poort’ naar een nieuwe voetgangerstunnel. Die verbindt de haven en het Wereld Erfgoed Centrum annex zeehondencrèche met de centrale parkeerplaats aan de andere kant van onder de drukke Kustweg/N361.
FDN-directeur Tirimanna is trots op het nieuwe procedé dat zijn bedrijf heeft ontwikkeld en ziet grote commerciële kansen. Zijn bedrijf bouwde al wel fietsbruggen van UHSB, maar sluisdeuren die het honderd jaar volhouden tegen de beukende zee zijn volgens hem nog wel honderd stappen verder.
„Er zijn vele duizenden manuren in gaan zitten, samen met de provincie Groningen”, zegt Tirimanna. Om beton op vergelijkbaar gewicht te houden als staal of hout, werkt FDN met een een kern van polystyreen (piepschuim). De kunst was een methode te vinden om het met staalvezels versterkte UHSB daar naadloos omheen te storten, ook al is het ter wille van de sterkte veel droger en dikker dan traditionele ‘natte’ betonspecie.
‘Veel complexe projecten gedaan maar dit was klasse apart’
„Het is ons pas na eindeloze experimenten en mislukkingen gelukt”, zegt de FDN-directeur. „We hebben al heel wat complexe projecten gedaan, maar dit was toch wel een klasse apart.” Tirimanna geeft het geheim van de smid niet prijs, „maar er komen onder meer trilmotoren aan te pas om het beton goed in de gietmallen te laten vloeien.”
De klus voor Lauwersoog levert zo’n 1,5 ton op: 70.000 euro per deur plus bijkomende kosten. De prijs voor de nieuwe sluisdeuren staat niet in verhouding tot de ontwikkelkosten, maar die verwacht Tirimanna nog ruimschoots terug te verdienen. Het procedé maakt UHBS volgens hem ook geschikt om andere robuuste ‘kunstwerken’ aan te leggen.
Vinding ook geschikt voor windmolens op zee en stormvloedkering
Zo zou het nieuwe gietbeton in de toekomst de stalen schuiven kunnen vervangen die nu nog worden gebruikt in stormvloedkeringen zoals die in de Oosterschelde. Ook vanuit ontwikkelaars van windparken op zee bestaat volgens de FDN-directeur belangstelling voor UHBS als alternatief voor de nu nog van staal opgetrokken turbines.
Helemaal zeker dat Lauwersoog straks de allereerste betonnen sluisdeuren ter wereld heeft, is het trouwens nog niet. Eén van de betonspecialisten waar FDN mee samenwerkt, het Friese Haitsma Beton, past het procedé ook toe voor een grote order voor de sluis bij de Amsterdamse wijk IJburg. Ook die betondeuren zijn inmiddels gestort, het gaat erom spannen welke straks precies als eerste op hun eindbestemming hangen.
