De gasprijs in Nederland is maandag met nog eens 30 procent gestegen. Door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten met raketaanvallen op gas- en olieinstallaties dreigt een tekort in Europa.
Op de Amsterdamse gasbeurs steeg de gasprijs bij aanvang van de handel met 30 procent tot ongeveer 69 euro per megawattuur.
Daarbij kent Nederland een historisch lage vulling van zijn gasbergingen, maandag net 9 procent, om het stookseizoen deze winter tot eind april door te komen. Door de aanvallen is de belangrijke Straat van Hormuz gesloten, waar 20 procent van al het gas en ruwe olie doorheen vloeit. De grote producent Qatar legde zijn gasproductie stil nadat installaties bij zijn grootste gasveld werden geraakt.
Iran heeft in de nacht van zondag op maandag met raketten de oliedepots in Bahrein en Saoedi-Arabië aangevallen, waar productie ook is stilgelegd.
Dure energiecontracten
De stijgende gasprijs raakt allereerst consumenten met een dynamisch energiecontract, die de prijzen een dag vooruit kunnen zien veranderen. Afgelopen weken zijn klanten massaal overgestapt richting energiecontracten van een jaar.
Die zijn weer beschikbaar maar werden door enkele energieleveranciers uit de markt gehaald omdat zij tegen te hoge kosten moesten inkopen. De prijs van Brent-olie tikte maandag bijna 110 dollar per vat aan. Ook prijzen van stookolie, diesel en kerosine voor vliegtuigen loopt maandag op
Grondstoffenprijzen stijgen
De hogere energieprijzen deden beurzen in Azië maandag al fors bloeden. Ook andere grondstoffenprijzen voor de industrie schieten nu omhoog. De prijs van aluminium is deze week met bijna 10 procent gestegen, de grootste wekelijkse stijging sinds 2023.
Handelaren zien geen snelle oplossing voor de blokkade van de belangrijkste vaarroute van het Midden-Oosten. Verzekeringspremies blijven hoog, grote transporteurs als Maersk houden hun ladingen aan de wal.
Noodvoorraden
In een extra vergadering zullen G7-landen maandag volgens de Financial Times bespreken of ze gecoördineerd hun strategische oliereserves zullen inzetten, om meer aanbod op de markt te brengen.
Nederland heeft voor olie ook een strategische reserve, voor gas niet, ondanks pleidooien van onafhankelijke energiespecialisten afgelopen maanden. De Europese gasmarkt is sowieso bijzonder kwetsbaar doordat de regio de winter achter zich laat met lege gasvoorraden. Dat betekent dat er deze zomer meer gas moet worden ingekocht om de voorraden aan te vullen.
Grote zorgen over energierekening
„De markt begint zich langzaam bewust te worden van de realiteit van langdurige verstoringen in de hele energieketen”, waarschuwt Florence Schmit, energiestrateeg bij Rabobank. „We verwachten dat de verstoringen in de aanvoer ongeveer drie maanden zullen aanhouden.”
De sterke stijging van de marktprijs voor gas leidt ook in Nederland tot hogere prijzen voor consumenten. Veel energieleveranciers verhoogden hun prijzen voor vaste contracten al.
Volgens onderzoek van energieleverancier Essent onder meer dan duizend consumenten maken veel Nederlanders zich zorgen over hun energierekening. Het bedrijf merkt op dat een goed financieel vangnet voor kwetsbare huishoudens ontbreekt. „Het publiek noodfonds dat kabinet-Jetten in het coalitieakkoord beloofde, is er nog niet. Hierdoor krijgen mensen met een kleine portemonnee deze winter mogelijk geen hulp bij het betalen van hun energierekening”, waarschuwt Essent.
Tijdelijk Noodfonds Energie
De laatste jaren was er wel het Tijdelijk Noodfonds Energie. Dat houdt binnenkort echter definitief op te bestaan. Essent roept het kabinet op dat te voorkomen en het bestaande noodfonds te vragen om de uitvoering van het publieke noodfonds op zich te nemen.
