Plug-and-play-zonnepanelen. Overal te koop. Maar mag je ze ook plaatsen?

Een nieuw snufje voor zijn huurappartement én een nieuwe stap in de energietransitie. Voor Van Haasteren is het overduidelijk waarom hij zonnepanelen op het balkon van zijn huurappartement wil. „Zo kan ik eraan bijdragen dat we als cultuur en maatschappij blijven nadenken over oplossingen.”

De zogenaamde ‘plug-and-play-zonnepanelen’ zijn op veel plekken gewoon te koop: Coolblue, Bol.com en zelfs de webshop van supermarkt Lidl. Ze werken met een stekker en leveren direct stroom aan eigen apparaten. Je kunt ze zelf aansluiten, een installateur komt er niet aan te pas.

Ook de Friese start-up Balkonzon uit Gorredijk verkocht sinds april vorig jaar balkonpanelen. Na twee maanden had oprichter Enrico de Vries al honderden verkoopaanvragen binnen. Maar inmiddels heeft de jonge ondernemer de stekker alweer uit zijn bedrijf getrokken. ,,De markt van zonnepanelen is ingestort door negativiteit in de media, terugleverboetes van energiebedrijven en aflopende saldering in 2027.”

Die negatieve berichtgeving heeft wel een oorzaak. Er is veel discussie over de stekkerzonnepanelen.

De meeste autoriteiten en installateurs verwijzen naar de ‘NEN1010’. Dat is een norm van het Nederlandse Normalisatie Instituut uit 2021 waarin staat dat zonnepanelen alleen via het stopcontact aangesloten mogen worden als deze een aparte ‘eindgroep’ heeft in de meterkast. Er mag dus niks anders op aangesloten zijn. Bij het terugleveren van stroom kunnen gevaarlijke situaties ontstaan met andere apparaten, er kan bijvoorbeeld zo veel stroom door de kabels lopen dat ze in brand vliegen. Deze norm is opgenomen in het Bouwbesluit en ook in richtlijnen van de zonne-energiebranche, brandweer en bond van verzekeraars.

Voorstanders van de zonnepanelen met stekkers wijzen er dan weer op dat de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) akkoord is met de balkonpanelen én dat ze een hit zijn in Duitsland. De balkonkraftwerke zijn in Duitsland al veel langer gemeengoed. In de eerste helft van 2024 werden er zeker 220.000 nieuwe geplaatst. In totaal levert dit de oosterburen 200 megawatt extra vermogen op.

Zoiets zou in Nederland ook kunnen helpen om afspraken uit ons Klimaatakkoord te halen (85 procent hernieuwbare energie in 2030). Zeker als de zonnepanelen op het balkon, de schutting of het tuinhuisje op het noorden, oosten of westen zijn gericht. Zulke stroom is een welkome afwisseling op het net, waar nu op piekmomenten veel stroom verloren gaat. Een van de oorzaken daarvan is dat bestaande panelen in Nederland massaal op een schuin dak richting het zuiden zijn geplaatst, en dus allemaal tegelijk het maximale leveren.

En dus vroeg Van Haasteren toestemming aan woningcorporatie Lefier om zelf zonnepanelen te installeren. Maar die ging niet akkoord. Huurders mogen – zo schrijft de corporatie – niks aan balkons bevestigen, kabels mochten niet via een kozijn of raam, en een paneel zou het aanzicht en de verhuurbaarheid van de woning schaden.

Niet bepaald inhoudelijke argumenten, als je het Van Haasteren vraagt. „Met name het argument dat het lelijk zou zijn in de straat en dat het de verhuurbaarheid van de woningen lager is. Met die logica is elke koopwoning minder waard zodra de buren zonnepanelen hebben.”

Hij merkte aanvankelijk vooral onwil. „De meneer van Lefier meende zelfs dat een paneel met ducttape vastgemaakt zou gaan worden.”

Dus nam hij contact op met Ceciel Nieuwenhout van de GroenLinks-fractie in de Groningse gemeenteraad. Zij stelde op haar beurt raadsvragen aan het gemeentebestuur. Kort voor de zomervakantie zegde het college van burgemeester en wethouders toe om een proef te gaan beginnen met zonnepanelen op balkons.

De exacte invulling volgt nog. Het is niet de eerste keer dat gemeente Groningen onderzoek naar de werking van zonnepanelen op zijkanten van gebouwen. Vanuit de proef ‘Making City’ heeft een flatgebouw aan de Planetenlaan nu een gevel vol zonnepanelen.

Een beleidsadviseur van woningcorporatie Lefier heeft – zo blijkt uit een mailwisseling – willen meedenken over de plannen van Van Haasteren. Uiteindelijk zijn er te veel mitsen en maren. Zo zou er een gemeentelijke bouwvergunning nodig zijn, zijn er zorgen dat de panelen voor schade aan balkons zorgen en kunnen de panelen in de weg zitten bij onderhoud. Lefier verbiedt Van Haasteren de balkonpanelen aan te sluiten in zijn woning vanwege het eerder genoemde Bouwbesluit.

Van Haasteren is het daar niet mee eens. Hij heeft Lefier verzocht om aansluiting via een aparte groep in de meterkast mogelijk te maken. „Het gaat hier om losse panelen, niet om een heel veld zoals op een dak. Ze hebben een maximaal vermogen van bijna 300 Watt. Dat zijn geen grote getallen en is ook de reden dat de NVWA deze type panelen heeft goedgekeurd.”

Volgens Van Haasteren moeten we veel meer inspringen op technologische ontwikkelingen. Hij vindt het vreemd dat er geen beleid is voor producten die al op de markt zijn. „Uiteindelijk gaat het mij niet eens om mijn energierekening: ik wil graag de productie stimuleren en zorgen dat we dit normaal vinden in ons land. We hebben genoeg balkons.”