Robert Dawes, grootste drugscrimineel van Europa, staat in Groningen voor de rechtbank. Vanwege 'een tot dusver zelden getoonde wreedheid' | Zittingszaal 14 extra
Op 12 november 2015 wordt Robert Dawes door een speciale eenheid van de Guardia Civil gearresteerd in zijn villa in Benalmadena, in de omgeving van Marbella in Spanje.
Voor de rechtbank in Groningen begint woensdag een strafproces dat al bij aanvang een van de meest bijzondere strafzaken van Nederland genoemd kan worden: het proces tegen Robert Dawes, de grootste drugscrimineel van Europa. Wie is deze man over wie wordt gezegd dat hij groter is dan Ridouan Taghi? En waarom in Groningen? Daarover gaat deze zittingszaal 14 extra.
De kans dat Robert Dawes in persoon in zittingszaal 14 zal verschijnen is niet heel groot. De verwachting is dat de inhoudelijke behandeling van de strafzaak, ergens volgend jaar, zal plaatshebben op de dan meest beveiligde plek van het land. De Groningse rechters moeten naar hem toe.
De aanleiding
Op 28 november 2002 wordt in Groningen onderwijzer Gerard Meesters (52) in zijn woning aan de Uranusstraat in koelen bloede vermoord. Het is een criminele afrekening van een onschuldige burger. Het gerechtshof in Leeuwarden zal later, in 2006, spreken van een ‘in ons land tot dusver nog zelden getoonde wreedheid, die kenmerkend is voor de allerergste vormen van criminaliteit’.
De moordenaar van Gerard Meesters heet Daniel S. Hij werd eerst door de rechtbank en vervolgens door het hof in hoger beroep veroordeeld tot levenslang. De moord op Meesters was wraak. Het verhaal daarachter is al vaker verteld.
De zus van Gerard Meesters werkt in Spanje als drugskoerier voor een Engelse criminele organisatie. In 2001 begaat zij, samen met een Nederlandse partner in crime, een doodzonde: ze drukt een partij drugs achterover. Haar bazen zijn niet blij en gaan naar haar op zoek. Ze doorzoeken haar woning in Spanje en vinden het adres van haar broer. Uranusstraat, Groningen.
‘En dan komen we niet om te praten’
Op 24 november 2002 staan vijf mannen voor de deur van de woning van Gerard Meesters. Hij krijgt een stukje papier met daarop een Spaans telefoonnummer. Dat nummer, zo luidt de opdracht, moet hij bellen met informatie over zijn zuster. Doet hij dat niet, dan komen ze terug. Ze voegen daaraan toe: ,,En dan komen we niet om te praten.’’
Gerard Meesters weet niet waar zijn zuster is. Hij weet ook niet wat ze doet. Hij belt de politie en brengt uit angst voor de bedreigingen met zijn gezin twee nachten elders door. De politie zegt niets te kunnen doen. Vier dagen na het eerste bezoek komen twee van de vijf mannen terug, vroeg in de avond, ze bellen aan en schieten Gerard Meesters zonder een woord te zeggen dood. De schutter: Daniel S., dan 46 jaar.
Uit het politieonderzoek komt naar voren dat deze Daniel S. werkt voor een drugsorganisatie die onder leiding staat van ene Robert Dawes. Daniel S. ontkent tot op de dag van vandaag dat hij Gerard Meesters heeft vermoord. Wel geeft hij toe dat hij werkte voor Robert Dawes, iemand voor wie hij veel respect heeft.
‘Je doet wat je wordt opgedragen, je stelt geen vragen’
Al tijdens de rechtszaak in Groningen, in 2004, valt de naam van Robert Dawes. Daniel S. verklaart dat hij voor hem opdrachten uitvoert waarbij weigeren niet tot de mogelijkheden behoort. ,,Je doet wat je wordt opgedragen, je stelt geen vragen.’’
Maar desondanks: nee, hij heeft niet geschoten. Tijdens de politieverhoren had hij gezegd: ,,Als ik de moord beken, heb ik geen leven meer. Dan moet ik vrezen voor mijn leven en van dat van mijn broers, neven en nichten. Ik zal dus nooit bekennen.’’ Dit citaat wordt tijdens de rechtszaak voorgelezen door de officier van justitie. S. geeft een reactie: ,,Mijn leven is een leugen. Ik lieg om te overleven.’’
De villa van Robert Dawes.
De grote vraag
Met de veroordeling van Daniel S. tot levenslang heet de moord op Gerard Meesters te zijn opgelost. Maar het is niet bevredigend en er ontstaat een grote vraag: waarom wordt Robert Dawes niet vervolgd als opdrachtgever? De wet maakt geen verschil tussen het geven van een opdracht tot moord en het overhalen van de trekker. Wie opdracht geeft een moord te plegen riskeert net als de pleger een levenslange gevangenisstraf. Willem Holleeder weet dat inmiddels en Ridouan Taghi realiseert zich dat.
Het Openbaar Ministerie heeft een vervolging van Robert Dawes altijd afgehouden. Vermoedens dat de man het brein is achter de liquidatie waren er, het vertrouwen dat een strafvervolging zou leiden tot een succesvolle veroordeling was er niet.
‘Voor ons was het klip en klaar dat we Robert Dawes moesten hebben’
Of speelt er meer? Rechercheurs die de moord op Gerard Meesters hebben onderzocht hebben geen twijfels. Er speelt meer. Roelf Wessels, de leider van het onderzoek, verklaarde al eerder tegenover Dagblad van het Noorden: ,,Voor ons was het klip en klaar dat we Robert Dawes moesten hebben.’’ Oud-rechercheur Klaas Jan Dijkema zegt in 2017 tegen de krant: ,,Dat we Robert Dawes nooit hebben gepakt is voor mij een grote frustratie. Dat hij de opdrachtgever is, was voor ons zo klaar als een klontje.’’
Binnen het rechercheteam bestaat het vermoeden dat Dawes een hand boven het hoofd wordt gehouden, mogelijk speelde hij een dubbelrol. Zou hij behalve crimineel ook informant van de Engelse politie zijn? Dijkema: ,,De wil, de echte wil, om Robert Dawes aan te pakken, ontbrak destijds bij het Openbaar Ministerie in Groningen.’’
De oud-rechercheur schrijft al een paar jaar misdaadromans. Vorige maand publiceerde hij zijn vierde boek: Meedogenloos. Het verhaal is gebaseerd op de moord op Gerard Meesters.
Kanteling
In november 2017, vijftien jaar na dato, gebeurt er iets wat de opmaat zal blijken naar de zitting van komende woensdag. Koen (40) en Annemarie Meesters (38) – zoon en dochter – willen niet accepteren dat de man die in hun overtuiging verantwoordelijk is voor de moord op hun vader, niet wordt vervolgd. En daarom doen ze aangifte tegen Robert Dawes.
De moord op hun vader, ze waren 19 en 21 jaar toen het gebeurde, bepaalt een deel van hun leven. Ze bezoeken de moordenaar van hun vader in de gevangenis. Ze hebben dan de stille hoop dat Daniel S. tegenover hen alsnog een bekentenis wil afleggen. Of wil verklaren dat Dawes de opdrachtgever is geweest. Het levert niets op.
Annemarie Meesters zegt later over de confrontatie: ,,We zeiden tegen hem: ‘Dankzij Dawes zit jij levenslang vast.’ Het was heel dubbel. Je probeert een soort vriendje met hem te zijn om je doel te bereiken, terwijl je eigenlijk denkt: jij hebt gewoon ons leven verpest.’’
Het Openbaar Ministerie moet naar aanleiding van de aangifte een beslissing nemen: brengen we Robert Dawes wel of niet voor de rechter? Er komt een vooronderzoek en op basis van de uitkomsten valt in juli van dit jaar het besluit: Dawes wordt strafrechtelijk vervolgd. Op de dagvaarding die hij inmiddels in zijn bezit heeft, staat: uitlokking moord.
‘We kunnen ons alleen maar verbazen’
Dawes is op dat moment al geen vrij man meer. Hij zit vast in een Franse gevangenis. In 2020 doet ‘Groningen’, in het kader van het vooronderzoek, een verzoek tot uitlevering. De politie wil hem verhoren. Zijn Franse advocaat, Sarah Mauger-Poliak, reageert in de Franse media: ‘We kunnen ons alleen maar verbazen over het feit dat dit verzoek tot uitlevering vanuit Nederland bijna achttien jaar na de feiten komt, in een zaak waarvoor al mensen zijn veroordeeld.’
Tot een uitlevering komt het niet. Corona. Maar vooral: de veiligheid. Om Robert Dawes vanuit zijn Franse gevangenis naar Nederland over te brengen, zou qua beveiliging een mega-operatie worden. Daarom stappen twee Groningse rechercheurs in de auto en rijden naar Parijs.
Beeld van de arrestatie van Robert Dawes.
Wie is deze man?
Robert Dawes is in december 2018 in Parijs veroordeeld tot 22 jaar gevangenisstraf wegens het smokkelen van 1300 kilo cocaïne van Venezuela naar Frankrijk. Aan zijn arrestatie - in Spanje - is een jarenlang internationaal onderzoek vooraf gegaan. Het tien dagen durende strafproces geldt op dat moment als het grootste drugsproces van Frankrijk ooit. Robert Dawes zit in de rechtszaal in een glazen kooi, naast zijn medeverdachten, leden van de Italiaanse maffia. De zoon van Gerard Meesters zit op een van de houten banken van de publieke tribune.
De BBC besteedt in een nieuwsuitzending aandacht aan Dawes. In beeld verschijnt een wereldkaart. De landen waar hij actief is kleuren rood: Afghanistan, Pakistan, Turkije, Colombia, Bolivia, Brazilië, Venezuela, Dubai, Spanje, Frankrijk, Italië. En Nederland.
In het strafdossier is een verslag opgenomen van de Procureur Spécialisé van het Justice Internationale et Division du Crime Organisé. Het verslag schetst in grote lijnen de handel en wandel van Robert Dawes op aarde. Aan de moord op Gerard Meesters worden een paar alinea’s gewijd. De strekking: de moord op Meesters is bevolen door een Britse man die de Derby Man wordt genoemd. Het is de bijnaam, een van de bijnamen, van Robert Dawes. In Nottingham heet hij nog altijd De Generaal.
In Engeland is hij zeventien keer veroordeeld voor in totaal 59 misdaden. Het gaat om inbraken, diefstallen, drugshandel, geweld en wapenbezit. Zijn eerste veroordeling krijgt hij 1983. Hij is dan 11 jaar.
Zwaarbewapende politiemensen bewaken het gerechtsgebouw in Nottingham
In 2001 vlucht hij naar Spanje. Er loopt op dat moment een groot strafrechtelijk onderzoek naar drugshandel in Nottingham. Zijn vader en broer spelen daarin een hoofdrol. Broer John wordt veroordeeld tot 24 jaar celstraf, vader Arthur krijgt acht jaar. Als de verdachten tijdens de procesdagen van en naar de rechtbank worden vervoerd, hangen er politiehelikopters in de lucht. Zwaarbewapende politiemensen bewaken het gerechtsgebouw in Nottingham. Het zijn ook voor Engelse begrippen extreem zware veiligheidsmaatregelen.
Terwijl zijn familieleden op de blaren zitten, bouwt Robert Dawes vanuit Spanje verder aan zijn imperium. In het Franse verslag staat dat Dawes extreme vormen van geweld niet schuwt om zijn ‘criminele reputatie op te krikken’. Hij wordt gevreesd. Zijn drugsorganisatie bestaat uit ‘netwerken van cellen’. Leden kennen alleen de mensen uit hun eigen cel. Mensen met wie hij nauw samenwerkt krijgen door hem bedachte namen. Hij is een specialist op het gebied van versleutelde communicatie. Opgemerkt wordt dat Dawes ondanks miljoenenwinsten, er geen extravagante levensstijl op nahield. Wel is hij in staat met al dat geld ambtenaren om te kopen. En ook daar is hij goed in.
‘Van een straatcrimineel was hij een machtig man geworden’
De Engelse onderzoeksjournalist Carl Fellstrom volgt zijn landgenoot al jaren. Hij publiceert in 2008 een boek (Hoods, The Gangs of Nottingham) over de opkomst van misdaadorganisaties. Fellstrom zegt desgevraagd: ,,Nadat het boek was gepubliceerd werd het voor mij steeds duidelijker hoe groot Robert Dawes eigenlijk was. Ik ben toen gaan spitten, heb contacten gelegd met de mensen om hen heen. Van een straatcrimineel was hij een machtig man geworden. Hij stond jarenlang in de top vijf van Europol. Op zijn dertigste was hij miljonair.’’
Voorbeelden van die macht? In 2007 werd Dawes op verzoek van Spanje gearresteerd in Dubai en uitgeleverd. Na korte tijd loopt hij weer vrij rond. Fellstrom: ,,Dat had met corruptie te maken.’’ In 2011 onthult Fellstrom de nauwe banden die er bestaan tussen Robert Dawes en de familie van de toenmalige president van Afghanistan, Hamid Karzai.
De onthulling brengt de Engelse journalist in problemen. Hij wordt bedreigd en moet voor langere tijd onderduiken. Nog altijd is hij voorzichtig.
Over en uit ?
Heeft Robert Dawes nog steeds macht of is het voor hem over en uit? Carl Fellstrom weet het niet zeker. ,,Ze hebben zijn vermogen, tientallen miljoenen euro’s, misschien meer, nog niet kunnen traceren. Dat zegt iets. Maar ook duidelijk is dat Robert Dawes geen controle meer heeft over het schip. Hij heeft geen corrupte mensen meer om zich heen zoals vroeger. Dat maakt dat zijn macht tanende is. Lange tijd werd hij in het criminele circuit gezien als onaantastbaar. Het proces in Frankrijk heeft dat veranderd. De status van onaantastbaarheid is hij kwijt.’’
Een informant?
En er is nog iets, zegt Carl Fellstrom. ,,Criminelen beginnen zich af te vragen hoe het kan dat hij zo lang uit handen van de politie wist te blijven. Ze vragen zich af of Dawes misschien informant was van de politie.’’ Vragen die de Groninger rechercheurs destijds ook al hadden.
De veroordeling in Parijs betekent in de praktijk dat hij hoe dan ook tot 2030 in een Franse gevangenis zijn tijd moet slijten. Mocht de rechtbank in Groningen oordelen dat de nu 49-jarige Robert Dawes schuld heeft aan de gewelddadige dood van Gerard Meesters, dan kan de tot nu toe onbetaalde rekening een levenslange gevangenisstraf bedragen.
Zou Robert Dawes zich dat realiseren? Carl Fellstrom: ,,Yes.’’
Fragment uit dossier Franse strafzaak (archief robz)
