Che Guevara leeft op Groningse klompen

De klompen staan in het halletje naast een beschilderde oude melkbus. Als Jaap Kluter naar buiten gaat, schopt hij steevast zijn sloffen uit en stapt in de traditionele houten Hollandse schoenen. ,,Beter is er niet.’’

De klompen van Jaap Kluter zijn geen gewone klompen. Ze zijn bedrukt met de beroemde afbeelding van een man met wapperend zwart haar en een baret met een ster die schuin omhoog de verte in kijkt. ,,Jonge mensen die hem niet kennen vragen me weleens of hij een of andere rockster is.’’

Het is geen rockster, het is Che Guevara. De Argentijnse guerillastrijder die met Fidel Castro op Cuba de revolutie leidde. Guevara werd vijftig jaar geleden geëxecuteerd. Maar hier bij Jaap Kluter, in van oudsher communistisch bolwerk Drieborg, is de Zuid-Amerikaanse revolutionair nog overal. In de tatoeage op zijn hand, het schilderij in de kamer, zijn oorbellen met ster, de foto’s van zijn reis naar Cuba.

Kluter is een rasechte Oost-Groninger. Een grote kale man met een zware stem die al 44 jaar in ploegendiensten in de karton werkt. Hij stapt in zijn klompen om buiten zijn pronkstuk te laten zien: een grote muurschildering van Che Guevara.

,,Dit is mijn trots’’ Hij kijkt intens tevreden naar het 2 meter hoge hoofd van de revolutionair, afgebeeld naast zo’n oude Amerikaanse auto waar Cuba bekend om staat. ,,Wie heeft nou zoiets? Niemand.’’

Het communisme is er bij Kluter met de paplepel ingegoten. Als je in Drieborg 18 was en een auto kreeg, dan plakte je daar een sticker op van Che Guevara. Zo ging dat.

Naburig Finsterwolde was niet anders. Ook hier leeft Guevara voort. ,,Op de voetbalclub zie je bij het douchen behoorlijk wat tatoeages van Che’’, vertelt Hero Hofman, de man die op 9 oktober de Cubaanse vlag halfstok hangt in zijn voortuin.

In de woonkamer van Hofman staat een vitrinekast vol met snuisterijen met plaatjes van Che Guevara. Geld, sigarettenpakjes, bekers, lintjes, foto’s. ,,Het eerste woordje van mijn kleinzoon was Che.’’

Hofman heeft het verhaal van Guevara uitgeschreven en uitgeprint om op grote platen aan de muur te hangen. Als de verbouwing klaar is, krijgt Guevara een eigen museumkamer in huis. ,,Hij was een geweldenaar’’, zegt hij. ,,Wat hij heeft gedaan voor die mensen daar is ongelooflijk.’’

Natuurlijk weten zijn fans in Oost-Groningen heus wel dat Guevara ook slachtoffers heeft gemaakt. Maar zo gaat dat in een gewelddadige revolutie. ,,De omstandigheden daar waren natuurlijk niet te vergelijken met het communistische verzet in Groningen’’, zegt Engel Modderman, fractievoorzitter van de Verenigde Communistische Partij in Oldambt.

Toch is Guevara hier veel meer een held dan Lenin of Marx. ,,Zij waren van de theorie’’, zegt Modderman. ,,Guevara kwam echt op voor de arbeiders. Om zijn voorbeeld te volgen, dat is voor mij iets onbeschrijflijks.’’

Modderman noemde zijn zoon Ernesto Che. Twaalf jaar geleden werd zijn kleinzoon geboren. Hij heet Che Ronan.

In Finsterwolde, in dezelfde straat als Hero Hofman, woont de oude Mello Zwerkman. In zijn schuurtje werkt hij aan een prent van de Russische revolutie. Hoe vaak hij Che Guevara als geschilderd heeft, kan hij zich niet meer herinneren. Heel vaak. Zwerkman maakte het grote portret van Che op de garagedeur van Hofman, hij schildert communistische revolutionairen voor wie ze maar wil hebben. Gratis, uiteraard.

Freddie Nap uit Finsterwolde heeft ook zo’n schilderij van Mello in huis. ,,Ik heb hem net weggehaald uit de keuken omdat mijn vrouw er een foto van de kinderen wil hebben.’’ Nap heeft een tatoeage van Che op zijn bovenarm. Zijn vader Hanno ook. ,,Wat die man voor ogen had, dat is een ideaalbeeld.’’

Ze zijn allemaal op Cuba geweest. Nap, Hofman, Kluter. Ze hebben bij het graf van Guevara gestaan. Ze hebben gezien hoe Che daar door de bevolking op handen wordt gedragen.

Op Jaap Kluter heeft die reis een diepe indruk gemaakt. ,,Ik heb de verhalen van die mensen gehoord en het is allemaal Che Guevara, Che Guevara en Che Guevara. Ze zijn gigantisch arm en toch heel gelukkig. Kijk, je leest boeken en ziet films, maar daar hoor je de echte waarheid.’’

Het schilderij in zijn kamer heeft hij daar laten maken. Op de achtergrond een Cubaans decor, in de linkerhoek een portret van Kluter zelf, in de rechterhoek een portret van Che. Hij zit er vaak aan tafel naar te kijken en te denken aan zijn reis. ,,Het is zes jaar geleden, maar ik droom er nog steeds van.’’