Hoe lang hebben we nog files op het stroomnet in Groningen en Drenthe? ‘Flink investeren, dan zijn we in 2034 wel klaar’

Het kantoor van TenneT in Nijlicht in de Eemshaven biedt een wijds uitzicht over de omgeving. We kijken in zuidelijke richting over het Groninger land. „Hier zijn nog mogelijkheden, zeggen mensen uit de Randstad vaak, als ze dit zien”, vertelt omgevingsmanager Carolien Fischer van TenneT. „Maar dat valt tegen. Hier geldt de strijd om de ruimte net zo goed. Je ziet het alleen niet. Maar kijk, dat weiland, daar onder liggen kabels. Er kan eigenlijk niets meer bij.”

We spreken Carolien Fischer samen met Roy Postma, strategisch adviseur energietransitie bij Enexis, over wat er de komende jaren allemaal op stapel staat om het elektriciteitsnet in Groningen bij de tijd te brengen. Beide netwerkbedrijven hebben daarin een sleutelrol. TenneT heeft landelijk voor 50 miljard euro aan investeringen op stapel staan, bij Enexis gaat het om 7 miljard euro.

Al enige jaren moeten de netwerkbedrijven zich aanpassen aan zowel het zowel snel toenemende verbruik van stroom als de veranderende productie ervan. Bedrijven elektrificeren hun productieproces, auto’s worden geleidelijk elektrisch of plugin hybrid, en thuis koken en verwarmen we ook steeds vaker elektrisch. Zonnepanelen en windturbines zorgen in toenemende mate voor schommelingen in de productie van stroom.

Als je het stroomnet vergelijkt met een wegennet, dan gaat TenneT over de autosnelwegen en Enexis over de regionale en lokale wegen en over de aansluiting bij particulieren en bedrijven thuis. Alleen grootverbruikers zoals Google krijgen rechtstreeks stroom van TenneT. Aan TenneT de taak om te zorgen dat er voldoende afslagen zijn op de snelwegen om files op de lokale wegen te voorkomen.

Nieuw in de plannen van TenneT is dat het huidige hoogspanningsstation bij Meeden vervangen moet worden. „Het huidige station is te gevoelig voor storingen”, legt Fischer uit. „We gaan volgend jaar kijken waar het nieuwe station moet komen. We kijken in een straal van 1,5 kilometer rondom het huidige station.” Het bedrijf heeft al een viertal locaties op het oog, maar dat zouden er meer kunnen worden.

Al langer zijn er plannen voor nieuwe stations bij Delfzijl/Farmsum, Eemshaven/Oostpolderweg, Ter Apelkanaal en bij Meerstad, de nieuwe wijk aan de oostkant van de stad Groningen. Dat laatste station krijgt stroom vanuit het station bij Vierverlaten, dat om die reden moet worden aangepast. „Helaas loopt dit enige vertraging op, net als de nieuwbouw bij Delfzijl-Farmsum en aan de Oostpolderweg in de Eemshaven.”

Die laatste vertraging bedraagt wel een jaar of twee. „Gelukkig hebben we ook meevallers: de nieuwbouw bij Ter Apelkanaal is een jaar eerder klaar dan gepland. Daardoor kunnen we daar aanvragen weer sneller in behandeling nemen, bovendien komt er bouwcapaciteit vrij om elders in te zetten.”

Enexis is in vijf provincies actief, behalve in Groningen ook in Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. „We investeren de komende drie jaar 7 miljard euro, dat is de grootste operatie ooit”, zegt Postma. „Er is geen station dat we niet uitbreiden of vernieuwen.” In de provincie Groningen bouwt Enexis zes nieuwe hoogspanningsstations waaronder in de Oostpolder bij de Eemshaven, Farmsum en en Meerstad. Dertien stations krijgen uitbreiding zoals Vierverlaten, Weiwerd en Stadskanaal. De komende drie jaar legt Enexis voor 3200 kilometer aan nieuwe kabels aan.

Ook Enexis kampt met vertragingen. Die doen zich voor bij Vierverlaten, Winschoten, Groningen Hunze en Winsum. De vertragingen doen zich voor door vergunningprocedures en doordat Enexis moet wachten op TenneT.

„We hebben bij al onze operaties te maken met nogal wat uitdagingen”, stelt Fischer vast. „Tien jaar geleden stonden bedrijven nog in de rij bij ons als we een aanbesteding deden, nu hebben ze het erg druk. We hebben ook te maken met langdurige procedures. De nieuwe stations moeten we goed in de omgeving inpassen. De voorbereiding neemt daardoor erg veel tijd in beslag. En ondergrondse kabels zie je niet, maar ook daarvoor moet ruimte zijn en die is niet overal.”

„Maar gelukkig merken we dat velen de noodzaak inzien om het elektriciteitsnet uit te breiden”, vult Postma aan. „We werken heel nauw samen met de gemeenten en provincies en kunnen zo creatieve oplossingen bedenken voor de plaatsing van nieuwe stations.”

Behalve dat de inwoners van Groningen de komende jaren vaak werkzaamheden van Enexis en TenneT zullen zien, blijft de schaarse capaciteit op het stroomnet voorlopig dus bestaan. Het kan betekenen dat we dus nog regelmatig gemaand zullen worden om de pieken in het stroomverbruik zo veel mogelijk te vermijden. Laad je auto niet op wanneer je om vijf uur ‘s avonds thuis komt, maar doe dat om 12 uur ‘s middags op je werk bijvoorbeeld. Want dan is er veel zonnestroom beschikbaar.

Nog lang niet alle stroomconsumenten zijn ervan doordrongen dat dit noodzakelijk is. De invoer van meer dynamische energiecontracten, waarbij de prijzen variëren met aanbod en vraag naar stroom, zouden consumenten kunnen aansporen pieken in het stroomverbruik zoveel mogelijk te voorkomen. Fischer: „Maar daar gaan wij niet over, daarvoor zijn de energiebedrijven verantwoordelijk. Aan ons de taak om de netwerkcapaciteit zo snel mogelijk uit te breiden.”